do góry
Bezpłatny dostęp na 30 dni do INFORFK skorzystaj
Pobieranie danych...
Powrót do menu głównego
 
drukuj pomniejsz czcionkę pomniejsz czcionkę powiększ czcionkę
Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń 12/2021, data dodania: 22.11.2021

Porada aktualna na dzień 08-12-2021

Czy praca na urlopie macierzyńskim pozbawia pracownika zasiłku za okres tego urlopu

PROBLEM

Nasza pracownica przebywa na urlopie macierzyńskim. Jednak w czasie tego urlopu podjęła u nas pracę na umowę zlecenia na okres 1 miesiąca. Mamy wątpliwość, czy przysługuje jej zasiłek macierzyński za okres tej pracy. Obawiamy się, że ZUS może zakwestionować wypłatę zasiłku macierzyńskiego, ponieważ przepisy nie przewidują możliwości wykonywania pracy w okresie urlopu macierzyńskiego. Od 1 stycznia 2021 r. staliśmy się po raz pierwszy płatnikami zasiłków i jest to dla nas nowa sytuacja.

RADA

Należy uznać, że w czasie trwania urlopu macierzyńskiego Państwa pracownik może podjąć pracę na umowę zlecenia w Państwa firmie. Za czas tej pracy zachowuje prawo do wynagrodzenia, a za czas urlopu macierzyńskiego - zasiłek. Przepisy ustawy zasiłkowej nie przewidują sankcji za wykonywanie pracy w czasie tego urlopu. Szczegóły w uzasadnieniu.

UZASADNIENIE

Praca podczas urlopu macierzyńskiego. Zarówno w przepisach Kodeksu pracy, jak i ustawy zasiłkowej nie odnajdziemy wprost odniesienia do kwestii zakazu podejmowania pracy na postawie umowy zlecenia lub w innej formie w czasie korzystania przez pracownika z urlopu macierzyńskiego. Zatem teoretycznie może to być dopuszczalne ze względu na brak zakazu. Praca mogłaby być wtedy wykonywana na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia, umowy o dzieło czy w ramach działalności gospodarczej. Nie ma znaczenia status podmiotu, z którym byłyby zawarte te umowy (własny czy obcy pracodawca/zleceniodawca).

Przepisy ustawy zasiłkowej nie przewidują sankcji z tytułu wykonywania pracy w okresie urlopu macierzyńskiego, a więc należy uznać, że również dopuszczają możliwość zarobkowania w tym czasie.

Istnieje też inny pogląd, zgodnie z którym ze względu na cel urlopu macierzyńskiego, jakim jest w szczególności regeneracja sił po porodzie i zapewnienie dziecku opieki w pierwszych tygodniach jego życia, powierzenie pracownicy w tym okresie pracy (nawet na jej wniosek czy żądanie) jest uważane za sprzeczne z tym celem. Gdyby ustawodawca zdecydował o braku przeszkód w podejmowaniu zatrudnienia w czasie urlopu macierzyńskiego, zawarłby to wprost w przepisach, tak jak uregulował to w przypadku urlopu rodzicielskiego czy wychowawczego. Pod tym względem urlop macierzyński został potraktowany inaczej - jako obowiązkowa przerwa w pracy.

Przepisy Kodeksu pracy wskazują na możliwość powrotu pracownicy do pracy, jeżeli zrezygnuje ona z urlopu macierzyńskiego, ale pod warunkiem że:

  • pozostałą część urlopu macierzyńskiego wykorzysta pracownik - ojciec wychowujący dziecko,
  • przez okres odpowiadający okresowi, który pozostał do końca urlopu macierzyńskiego, osobistą opiekę nad dzieckiem będzie sprawował ubezpieczony - ojciec dziecka, który w celu sprawowania tej opieki przerwał działalność zarobkową (art. 180 § 4 Kodeksu pracy).

W innych przypadkach rezygnacja z urlopu macierzyńskiego nie jest możliwa.

Nie ma możliwości łączenia etatu, z tytułu którego pracownicy przysługuje urlop macierzyński, z tym urlopem. Łączyć dotychczas wykonywaną pracę z opieką nad dzieckiem można dopiero w sytuacji nabycia prawa do urlopu rodzicielskiego, czyli po zakończeniu urlopu macierzyńskiego. Przy czym wymiar tej pracy jest ograniczony do połowy etatu (art. 1821 § 1 Kodeksu pracy).

Wobec tych rozbieżności poglądowych należy uznać, że pracę w okresie urlopu macierzyńskiego można powierzać w drodze wyjątku.

Prawo do zasiłku macierzyńskiego. Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego:

  • urodziła dziecko,
  • przyjęła na wychowanie dziecko w wieku do 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do 10 roku życia, i wystąpiła do sądu opiekuńczego w sprawie jego przysposobienia,
  • przyjęła na wychowanie w ramach rodziny zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, dziecko w wieku do 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do 10 roku życia (art. 29 ust. 1 ustawy zasiłkowej).

Zasiłek macierzyński:

  • przysługuje za każdy dzień niezdolności do pracy, nie wyłączając dni wolnych od pracy,
  • nie przysługuje m.in. za okresy niezdolności do pracy, w których ubezpieczony na podstawie przepisów o wynagradzaniu zachowuje prawo do wynagrodzenia, a także w okresie urlopu bezpłatnego lub tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, z wyjątkiem przypadków, w których prawo do zasiłku wynika z ubezpieczenia chorobowego osób wykonujących odpłatnie pracę na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania.

Wśród okoliczności pozbawiających prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu macierzyńskiego nie ma świadczenia pracy podczas tego urlopu. Zatem pracownica (a także pracownik) może w tym czasie pracować.

Podleganie ubezpieczeniom na urlopie macierzyńskim. Pracownik, który pobiera zasiłek macierzyński, podlega z tego tytułu obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 6 ust. 1 pkt 19 ustawy systemowej). Jeżeli w okresie tego urlopu podejmie pracę na podstawie zlecenia u swojego pracodawcy, z tytułu tej umowy będzie dobrowolnie podlegał ubezpieczeniom społecznym, a obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu. Takiego zleceniobiorcy nie traktuje się bowiem jak własnego pracownika z obowiązkiem pełnego oskładkowania przychodów osiąganych na podstawie umowy cywilnoprawnej. Dotyczy to również podjęcia przez pracownika zlecenia w innym podmiocie.

PODSTAWA PRAWNA:

  • art. 12 ust. 1-2, art. 29 ust. 1-2 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 1133; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 1834

  • art. 6 ust. 1 pkt 19, art. 8 ust. 2a, art. 9 ust. 1c ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - j.t. Dz.U. z 2021 r., poz. 423; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 1981

Małgorzata Piętka

ekspert w dziedzinie kadr i płac, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych oraz prawa podatkowego, prawnik

Jeżeli w tym artykule nie znalazłeś rozwiązania swojego problemu – napisz redakcja2@inforfk.pl

Powiązane dokumenty

Potrzebujesz pomocy?
Konsultanci pracują od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 - 17:00
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od IFK Platforma Księgowych
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK