do góry
Bezpłatny dostęp na 30 dni do INFORFK skorzystaj
Pobieranie danych...
Powrót do menu głównego
 
drukuj pomniejsz czcionkę pomniejsz czcionkę powiększ czcionkę
Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń 9/2021, data dodania: 20.08.2021

Porada aktualna na dzień 08-12-2021*

*Od 1 stycznia 2022 r. tryb dochodzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń jest rozszerzony o tryb egzekucji sądowej.

Czy nadpłatę świadczenia rehabilitacyjnego można potrącić z przyszłej wypłaty tego świadczenia

PROBLEM

Jesteśmy płatnikiem zasiłków. W wyniku nieprawidłowych wyliczeń jednemu z naszych pracowników nadpłaciliśmy w sierpniu 2021 r. świadczenie rehabilitacyjne. Czy możemy dokonać potrącenia tej nadpłaty z najbliższej wypłaty tego świadczenia bez zgody pracownika? Pracownik ma prawo do świadczenia rehabilitacyjnego od lipca do końca listopada 2021 r.

RADA

Nie. Ponieważ błąd powstał z winy pracodawcy, to on powinien ponieść konsekwencje związane z nadpłatą świadczenia rehabilitacyjnego. Oznacza to, że nie może potrącić takiej nadpłaty z przyszłych świadczeń należnych pracownikowi bez jego zgody. Nie będzie możliwe rozliczenie nadpłaty świadczenia w ciężar składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli pracodawca nie zaliczy tej nadpłaty na poczet świadczenia, do którego prawo powstanie za kolejny okres. Pracownik, który nie zgodzi się na potrącenie nadpłaconego świadczenia rehabilitacyjnego, uzyska dodatkowy opodatkowany przychód. Szczegóły w uzasadnieniu.

UZASADNIENIE

Świadczenia pobrane nienależnie. Przepisy ustawy zasiłkowej nie regulują kwestii nadpłaty zasiłku czy świadczenia rehabilitacyjnego powstałej wskutek błędu płatnika. Określają jedynie, kiedy możliwe jest potrącenie świadczeń nienależnie pobranych. Natomiast definicję świadczeń nienależnie pobranych zawiera ustawa systemowa.

Za nienależnie pobrane świadczenia (zasiłki, świadczenie rehabilitacyjne) uważane są:

  • świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania,
  • świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia (art. 84 ust. 2 ustawy systemowej),
  • świadczenia z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, co do których stwierdzono, że w okresie ich pobierania świadczeniobiorca wykonywał w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z jego celem (art. 1 pkt 29 ustawy z 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, który wejdzie w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw).

Potrącenie świadczeń pobranych nienależnie z winy ubezpieczonego lub wskutek szczególnych okoliczności odbywa się z przysługujących ubezpieczonemu zasiłków bieżących oraz z innych świadczeń z ubezpieczeń społecznych lub podlega ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Do okoliczności tych należą (art. 66 ust. 2 ustawy zasiłkowej):

  • niezdolność spowodowana w wyniku umyślnego przestępstwa lub wykroczenia popełnionego przez ubezpieczonego stwierdzonych na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu - zasiłek chorobowy nie przysługuje za cały okres niezdolności do pracy,
  • niezdolność do pracy spowodowana nadużyciem alkoholu - zasiłek chorobowy nie przysługuje za okres pierwszych 5 dni tej niezdolności,
  • stwierdzone w trybie kontroli ZUS lub płatnika składek wykonywanie pracy zarobkowej przez ubezpieczonego w okresie orzeczonej niezdolności do pracy lub wykorzystywanie zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia, a także, gdy zaświadczenie lekarskie zostało sfałszowane - zasiłek chorobowy nie przysługuje za cały okres tego zwolnienia,
  • uniemożliwienie badania lub niedostarczenie przez ubezpieczonego posiadanych wyników badań w terminie wyznaczonym przez ZUS - zasiłek nie przysługuje od dnia następującego po tym terminie (zaświadczenie lekarskie traci wówczas ważność),
  • określenie wcześniejszej daty ustania niezdolności do pracy niż orzeczona w zaświadczeniu lekarskim, dokonanej w wyniku analizy dokumentacji medycznej i po przeprowadzeniu badania ubezpieczonego przez lekarza orzecznika ZUS - zasiłek nie przysługuje za okres od tej daty (zaświadczenie lekarskie traci wówczas ważność).

Potrącenie nadpłaty. Ponieważ w grupie okoliczności określonych w ustawie zasiłkowej nie ma zasiłków wypłaconych w wyniku błędu płatnika, potrącenie nadpłaty może odbyć się na podstawie zgody pracownika. Ze względu na to, że potrącenie miałoby nastąpić z przyszłej wypłaty świadczenia rehabilitacyjnego, nie ma w tym zakresie kwot wolnych od potrąceń ani granic potrącenia. W Państwa przypadku w razie niewyrażenia przez pracownika zgody na potrącenie mogą Państwo wnieść przeciwko niemu pozew do sądu o zwrot niesłusznie wypłaconej kwoty na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego o bezpodstawnym wzbogaceniu albo odstąpić od żądania zwrotu. Dopóki pracownik nie zwróci nadpłaty albo nie będą Państwo uprawnieni do dokonania potrącenia bez zgody pracownika (na podstawie prawomocnego wyroku sądu), nadpłata jest dla niego przychodem ze stosunku pracy w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, od którego należne będą składki ZUS i podatek. Nadpłata jest też takim przychodem w sytuacji odstąpienia płatnika od żądania jej zwrotu. W tej sytuacji traci ona bowiem charakter świadczenia z ubezpieczenia społecznego.

PRZYKŁAD

Pracodawca wypłacił pracownikowi świadczenie rehabilitacyjne za sierpień 2021 r. w wysokości zawyżonej o 256 zł brutto. Do podstawy wymiaru świadczenia pracodawca wliczył dodatek, który przysługiwał pracownikowi do określonego terminu. Pracodawca odstąpił od żądania zwrotu nadpłaty. Nadpłata stanowi dodatkową wypłatę, od której pracodawca naliczy składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i fundusze pozaubezpieczeniowe oraz zaliczkę na podatek.

Jeżeli potrącenie miałoby nastąpić z wynagrodzenia za pracę przysługującego pracownikowi i nie byłoby odliczeniem za okres nieobecności w pracy, za który pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia, mogłoby do niego dojść wyłącznie za zgodą pracownika wyrażoną na piśmie (art. 87 § 1 i § 7, art. 91 § 1 Kodeksu pracy).

Rozliczenie świadczenia rehabilitacyjnego w ciężar składek na ubezpieczenia społeczne. Płatnik zasiłków pomniejsza zobowiązanie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne o kwotę wypłaconych zasiłków. Takiego pomniejszenia nie może dokonać o świadczenia wypłacone nienależnie (art. 46 ust. 2 ustawy systemowej). Zatem nadpłata świadczenia rehabilitacyjnego nie jest już świadczeniem, które pomniejsza zobowiązanie składkowe, a więc płatnik powinien pomniejszyć to zobowiązanie wyłącznie o świadczenie należne pracownikowi.

PODSTAWA PRAWNA:

  • art. 15-17, art. 22, art. 59 ust. 6 i 7, art. 66, art. 68 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 1133

  • art. 871, art. 91 § 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 1320; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 1162

  • art. 4 pkt 9, art. 46, art. 84 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 423; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 619

  • art. 405 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 1740; ost.zm. Dz.U. z 2020 r. poz. 2320

  • art. 12 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 1128; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 1243

  • art. 1 pkt 29 ustawy z 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw - w dniu oddania bieżącego numeru MPPiU do druku ustawa oczekiwała na podpis prezydenta

Jeżeli w tym artykule nie znalazłeś rozwiązania swojego problemu – napisz redakcja2@inforfk.pl

Małgorzata Piętka

ekspert w dziedzinie kadr i płac, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych oraz prawa podatkowego, prawnik

Jeżeli w tym artykule nie znalazłeś rozwiązania swojego problemu – napisz redakcja2@inforfk.pl

Powiązane dokumenty

Potrzebujesz pomocy?
Konsultanci pracują od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 - 17:00
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od IFK Platforma Księgowych
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK