Prawo do zasiłku macierzyńskiego za czas urlopu rodzicielskiego za okres krótszy niż 8 tygodni w sytuacji rozwiązania umowy o pracę

Pracownik składa wniosek o udzielenie dodatkowego urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego w terminie nie krótszym niż 14 dni przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu, a pracodawca jest zobowiązany uwzględnić wniosek pracownika. Niezależnie od przedstawionego wyżej trybu wnioskowania, pracownica, nie później niż 14 dni po porodzie, może wystąpić z wnioskiem o udzielenie jej bezpośrednio po urlopie macierzyńskim dodatkowego urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze, a bezpośrednio po nim urlopu rodzicielskiego (w pełnym wymiarze).

Urlopu rodzicielskiego udziela się jednorazowo albo maksymalnie w trzech częściach, przypadających jedna po drugiej - w wymiarze wielokrotności tygodnia, przy czym żadna z części nie może być krótsza niż 8 tygodni. Natomiast dodatkowego urlopu macierzyńskiego udziela się jednorazowo albo maksymalnie w dwóch częściach przypadających bezpośrednio jedna po drugiej w wymiarze tygodnia lub jego wielokrotności bezpośrednio po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego.

W kontekście opisanych zasad dotyczących udzielania dodatkowego urlopu macierzyńskiego oraz urlopu rodzicielskiego pojawiają się wątpliwości w sytuacji, gdy w trakcie wnioskowanego okresu o udzielenie wskazanych urlopów następuje rozwiązanie umowy o pracę. Powstaje wówczas pytanie, czy:

● dodatkowy urlop macierzyński może trwać krócej niż tydzień i czy może nie stanowić wielokrotności tygodnia,

● urlop rodzicielski może nie stanowić wielokrotności tygodnia i czy może trwać krócej niż 8 tygodni.

Rozwiązanie umowy o pracę z upływem terminu, na który była zawarta, nie pozbawia pracownika możliwości korzystania z dodatkowego urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego w okresie zatrudnienia. W przypadku rozwiązania umowy pracodawca powinien uwzględnić wniosek pracownika, jeśli został złożony w terminie, a także wypłacić zasiłek macierzyński za okres urlopu rodzicielskiego czy dodatkowego urlopu macierzyńskiego do dnia rozwiązania umowy o pracę.

Jeżeli wnioskowany okres urlopu wykracza poza ostatni dzień zatrudnienia, to z uwagi na to, że dodatkowy urlop macierzyński i urlop rodzicielski są uprawnieniami pracowniczymi, z których można korzystać tylko pozostając w stosunku pracy, pracodawca może ich udzielić wyłącznie do dnia zakończenia umowy o pracę. W takiej sytuacji nie mają zastosowania zasady udzielania tych urlopów, zgodnie z którymi urlop ma obejmować pełne tygodnie, a część urlopu rodzicielskiego ma obejmować co najmniej 8 tygodni. W efekcie, w sytuacji upływu terminu umowy w trakcie omawianych urlopów, urlop rodzicielski może być krótszy niż 8 tygodni - może trwać np. 3 tygodnie i 5 dni.

Powyższe stanowisko potwierdza ZUS w "Wyjaśnieniach wątpliwości dotyczących zmian przepisów w zakresie zasiłku macierzyńskiego obowiązujących od 17 czerwca 2013 r." - www.zus.pl:

(...) Ustanie zatrudnienia w okresie wnioskowanego dodatkowego urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego albo urlopu rodzicielskiego (np. gdy umowa o pracę zawarta na czas określony wygasa w krótkim czasie po zakończeniu dodatkowego urlopu macierzyńskiego), (...) nie pozbawia pracownicy/pracownika możliwości korzystania z dodatkowego urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego w czasie zatrudnienia. (...) W takim przypadku nie mają zastosowania reguły udzielania tych urlopów, zgodnie z którymi urlop ma obejmować pełne tygodnie, a część urlopu rodzicielskiego ma obejmować co najmniej 8 tygodni. To oznacza, że w powyższych przypadkach udzielony dodatkowy urlop macierzyński, dodatkowy urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz urlop rodzicielski do dnia ustania stosunku pracy może obejmować okres niebędący wielokrotnością tygodnia, a urlop rodzicielski może być krótszy niż 8 tygodni (np. 6 tygodni i 2 dni).

PRZYKŁAD

Pracownica, z którą została zawarta umowa o pracę na czas określony do 30 kwietnia 2014 r., 21 lipca 2013 r. urodziła dziecko i z tym dniem rozpoczęła korzystanie z urlopu macierzyńskiego. W terminie 14 dni po porodzie pracownica ta wystąpiła z wnioskiem o udzielenie jej bezpośrednio po urlopie macierzyńskim dodatkowego urlopu macierzyńskiego w wymiarze 6 tygodni, a następnie o udzielenie jej urlopu rodzicielskiego w wymiarze 26 tygodni.

Pracownica ma prawo do zasiłku macierzyńskiego w wysokości 80% podstawy wymiaru:

● od 21 lipca do 7 grudnia 2013 r. (140 dni) - za okres urlopu macierzyńskiego,

● od 8 grudnia 2013 r. do 18 stycznia 2014 r. (42 dni) - za okres dodatkowego urlopu macierzyńskiego,

● od 19 stycznia 2014 r. do 30 kwietnia 2014 r. (102 dni) - za okres urlopu rodzicielskiego przypadającego w czasie zatrudnienia,

● od 1 maja do 19 lipca 2014 r. (80 dni) - za okres odpowiadający pozostałej części urlopu rodzicielskiego przypadający po ustaniu zatrudnienia.

Ponieważ przepisy prawa pracy nie przewidują obowiązku przedłużenia umowy o pracę do dnia zakończenia udzielonego dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub urlopu rodzicielskiego, to umowa o pracę tej pracownicy rozwiąże się z upływem terminu, na jaki została zawarta, tj. 30 kwietnia 2014 r. Pracodawca ma obowiązek udzielić i wypłacić zasiłek macierzyński za okres urlopu rodzicielskiego tylko do dnia rozwiązania umowy o pracę. Zasiłek macierzyński za okres po ustaniu zatrudnienia od 1 maja do 19 lipca 2014 r. będzie wypłacany przez ZUS.

W celu wypłaty zasiłku macierzyńskiego za okres od dnia następnego po ustaniu zatrudnienia pracodawca powinien przekazać do ZUS:

● zaświadczenie płatnika składek na druku ZUS Z-3,

● skrócony odpis aktu urodzenia dziecka albo jego kopię poświadczoną za zgodność z oryginałem,

● poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię wniosku o udzielenie dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub urlopu rodzicielskiego,

● informację o procentowej wysokości zasiłku macierzyńskiego wypłacanego przez płatnika składek.

Odpowiedzi na pytania Czytelników

Czy w razie choroby rodzica wykorzystującego urlop rodzicielski urlop ten jest automatycznie przerywany?

Nie. Choroba rodzica dziecka korzystającego z urlopu rodzicielskiego nie powoduje przerwania tego urlopu. Aby drugi z rodziców, np. ojciec, mógł przejąć urlop rodzicielski, matka dziecka musi przerwać urlop rodzicielski (złożyć wniosek w tej sprawie), a ojciec złożyć wniosek o wykorzystanie kolejnej części urlopu. Taka możliwość dotyczy tylko sytuacji, w której matka dziecka, nie później niż 14 dni po porodzie, złożyła wniosek o udzielenie jej dodatkowego urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego w pełnych wymiarach (art. 179³ Kodeksu pracy). Nie obejmuje natomiast przypadku wykorzystywania urlopu rodzicielskiego na podstawie oddzielnego wniosku składanego o ten urlop na 14 dni przed jego rozpoczęciem (art. 182^1a § 4 Kodeksu pracy).

PODSTAWA PRAWNA:

● art. 179¹, art. 179³, art. 180 § 7, art. 182¹ § 7 i art. 182^1a ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - j.t. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94; ost.zm. Dz.U. z 2013 r., poz. 1028

● art. 29 ust. 5 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - j.t. Dz.U. z 2010 r. Nr 77, poz. 512; ost.zm. Dz.U. z 2013 r., poz. 996

● § 18-19c rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 2 kwietnia 2012 r. w sprawie określenia dowodów stanowiących podstawę przyznania i wypłaty zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. z 2012 r., poz. 444; ost.zm. Dz.U. z 2013 r., poz. 1380

ALDONA SALAMON

specjalista z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, praktyk z kilkunastoletnim doświadczeniem w prowadzeniu szkoleń oraz w pracy w dziale personalnym, autorka publikacji i artykułów prasowych