Decyzja ZUS nr 251/2025 z dnia 16 maja 2025 r., sygn. DI/100000/43/404/2025
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne a wartość dodatku uzupełniającego zasiłek rodzicielski w okresie przebywania pracownika na urlopie rodzicielskim.
Na podstawie art. 34 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024r., poz.236 ze zm.), w związku z art. 83 d ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2025r., poz.350), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku stanowisko zawarte we wniosku przedsiębiorcy ……….. złożonym dnia 24 kwietnia 2025r., w przedmiocie nieuwzględnienia w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne wartości dodatku uzupełniającego zasiłek rodzicielski w okresie przebywania pracownika na urlopie rodzicielskim uznaje za prawidłowe.
Uzasadnienie
Dnia 24 kwietnia 2025r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek złożony przez przedsiębiorcę ……….. o wydanie interpretacji indywidualnej w trybie art. 34 ustaw Prawo przedsiębiorców.
Wnioskodawca w treści wniosku wskazał, że jest pracodawcą i zatrudnia pracowników na podstawie umów o pracę.
Na mocy §15 ust. 2 i 3 Regulaminu wynagradzania pracowników oraz zarządzenia pracodawcy zatytułowanego „ ……….. wnioskodawca przyznaje pracownikom przebywającym na nieprzenoszalnym urlopie rodzicielskim dla ojca dziecka dodatek uzupełniający do zasiłku rodzicielskiego w celu wyrównania go do 100% podstawy zasiłku.
Zgodnie z zasadami wynikającymi z regulaminu wynagradzania oraz zarządzenia pracownik przebywający na urlopie rodzicielskim dla ojca dziecka może uzyskać wyrównanie podstawy zasiłku, tak aby finalnie łączna podstawa zasiłku wynosiła 100% (tj. pracownik otrzymuje zasiłek w wysokości 70% wysokości podstawy zasiłku, natomiast pracodawca dopłaca kwotę w wysokości 30% podstawy wysokości zasiłku). Wyrównanie przysługuje w okresie pierwszych 4 tygodni urlopu rodzicielskiego ojca dziecka.
Poniżej brzmienie zapisu w Regulaminie wynagradzania:
§ 15
2. Pracodawca zapewnia dodatkowe świadczenie uzupełniające pracownikom korzystającym z nieprzenoszalnego urlopu rodzicielskiego dla ojca dziecka. Świadczenie uzupełniające polega na wyrównaniu podstawy zasiłku, tak aby łączna podstawa zasiłku wynosiła 100% (tj. pracownik otrzymuje zasiłek w wysokości 70% wysokości podstawy zasiłku, natomiast pracodawca dopłaca kwotę w wysokości 30% podstawy wysokości zasiłku).
3. Świadczenie uzupełniające o którym mowa w ust. 2 przysługuje w okresie pierwszych 4 tygodni urlopu rodzicielskiego wykorzystywanych przez ojca dziecka.
W dalszej części pisma powyższe wyrównanie będzie nazywane „dodatkiem uzupełniającym”.
Regulacja powyższa jest elementem prowadzonego przez pracodawcę programu wspierania pracowników o nazwie ……….. i ma na celu zapewnienie pracownikom przebywającym na urlopie rodzicielskim dla ojca dziecka utrzymania dotychczasowego dochodu.
Dodatek uzupełniający jest finansowany ze środków pracodawcy.
Uregulowanie powyższe nie uchybia przepisom art. 36-47 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
Pracodawca zatrudnia powyżej 50 pracowników i posiada regulamin wynagradzania. Powyższy dodatek wyrównawczy ujęty został w §15 ust 2 i 3 regulaminu wynagradzania oraz w zarządzeniu pracodawcy skierowanym do wszystkich pracowników. Regulamin wynagradzania oraz zarządzenie w zakresie wprowadzenia dodatku zostały ogłoszone w wiadomości mailowej skierowanej do wszystkich pracowników, a ponadto wszystkie szczegółowe informacje dotyczące dodatku uzupełniającego dostępne są dla każdego pracownika w wewnętrznym portalu pracodawcy dla pracowników.
We własnym stanowisku w sprawie wnioskodawca wskazał, że wartość dodatku uzupełniającego zasiłek rodzicielski dla ojca dziecka nie stanowi podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.
Wnioskodawca wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, regulamin wynagradzania jest źródłem prawa pracy obok przepisów ustaw i aktów wykonawczych oraz układów zbiorowych pracy. Obok regulaminu obowiązuje także zarządzenie pracodawcy, które określa tożsame zasady wypłaty dodatku uzupełniającego. Zasady ustalania podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne regulują przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
Stosownie do treści art. 18 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 4 pkt 9 ww. ustawy oraz § 1 wskazanego rozporządzenia, podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracowników stanowi przychód w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z wyłączeniem wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną oraz zasiłków z ubezpieczeń społecznych.
Za przychody ze stosunku pracy w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych uznaje się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszystkie inne kwoty niezależnie od tego czy ich wysokość została z góry ustalona. Przychodem pracownika są również wszelkiego rodzaju świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika i wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.
Zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne pracowników stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób.
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy w art. 184 stanowi, że za okres urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego oraz urlopu ojcowskiego przysługuje zasiłek macierzyński na zasadach określonych w ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Natomiast art. 29a ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa wskazuje, że zasiłek macierzyński przysługuje przez okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego oraz urlopu ojcowskiego.
W myśl art. 6 ust. 1 pkt 19 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami przebywającymi na urlopach wychowawczych lub pobierającymi zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego. Pobieranie zasiłku macierzyńskiego albo zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego w okresie przebywania na urlopie macierzyńskim, dodatkowym urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopie rodzicielskim oraz urlopie ojcowskim stanowi odrębny tytuł (niż stosunek pracy) do ubezpieczenia emerytalnego i ubezpieczeń rentowych.
Powyższe oznacza, że składniki wynagrodzenia uzyskane przez pracownika w okresie nieświadczenia pracy w związku z ww. przerwami dotyczącymi urodzenia i opieki nad dzieckiem, nie stanowią podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu stosunku pracy, ponieważ prawo do tych świadczeń nie przysługuje za okres świadczenia pracy tylko z faktu przebywania pracownika na ww. zasiłkach lub urlopach. Okres pobierania zasiłku macierzyńskiego albo zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego jest okresem przerwy w ubezpieczeniu pracowniczym. Tytułem zatem do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych jest wówczas pobieranie zasiłku macierzyńskiego albo zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego.
Zgodnie z art. 1821a § 4 kp każdemu z pracowników - rodziców dziecka przysługuje wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego z wymiaru znajdującego w danym przypadku zastosowanie (41, 43, 65 albo 67 tygodni) i prawa tego nie można przenieść na drugiego z rodziców dziecka (nieprzenoszalna część urlopu).
W myśl art. 18 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób pobierających zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego stanowi kwota tego zasiłku.
Zatem, wartość dodatku uzupełniającego zasiłek rodzicielski dla ojca (w pierwszych 4 tygodniach pobierania nieprzenoszalnej części urlopu) nie będzie stanowił podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, gdyż prawo do tego świadczenia nie będzie przysługiwało za okres świadczenia pracy, a za okres odrębnego od stosunku pracy tytułu do ubezpieczeń wskazanego w art. 6 ust. 1 pkt 19 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Odnośnie ubezpieczenia zdrowotnego zaznaczyć należy, że zasiłek rodzicielski nie stanowi podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, w związku z tym od wartości wypłacanych przez pracodawcę świadczeń rodzicielskich przysługujących pracownikom za okres pobierania zasiłku macierzyńskiego, rodzicielskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego nie opłaca się składek na ubezpieczenie zdrowotne - art. 81 w zw. z art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W związku z faktem, że w okresie pobierania zasiłku rodzicielskiego dla ojca to właśnie pobierany zasiłek stanowi tytuł do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego, nie istnieją podstawy prawne do podlegania ubezpieczeniom z tytułu wypłacanego w tym okresie jednocześnie dodatku uzupełniającego. Zapytanie do ZUS:
W związku z powyższym, wnioskodawca wnosi o wydanie interpretacji potwierdzającej prawidłowość wyżej wskazanego stanowiska.
Czy dodatek uzupełniający do zasiłku rodzicielskiego dla ojca, wypłacany na podstawie regulaminu wynagradzania i zarządzenia pracodawcy, korzysta z wyłączenia z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 19) w zw. z art. 18 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 66 w zw. z art. 81 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych?
Mając na uwadze treść wniosku oraz obowiązujące przepisy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku, zważył co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 34 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu lub właściwej państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie wyjaśnienia co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie (interpretacja indywidualna). Wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych (art. 34 ust. 2 ustawy). Jednocześnie stosownie do art. 83d ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład wydaje interpretacje indywidualne, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, w zakresie obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym, zasad obliczania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz podstawy wymiaru tych składek.
Należy również zauważyć, że zgodnie z art. 34 ust. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców, przedsiębiorca we wniosku o wydanie interpretacji przedstawia zaistniały stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe oraz własne stanowisko w sprawie. Z przepisu tego wynika wymóg kompleksowości opisu stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego dokonanego przez wnioskodawcę - Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może bowiem w trybie wydawania interpretacji indywidualnej prowadzić postępowania wyjaśniającego, w szczególności nie przeprowadza postępowania dowodowego. Granice sprawy wszczętej wniesieniem wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej zakreślają jedynie ramy zaprezentowanego opisu stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego.
Stanowisko wyrażone przez wnioskodawcę we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej w trybie art. 34 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców uznać należy za prawidłowe.
Źródłem istnienia obowiązku ubezpieczeń społecznych jest posiadanie tytułu do objęcia tymi ubezpieczeniami. Ustalenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne co do zasady możliwe jest więc wyłącznie wówczas gdy dana osoba posiada tytuł do ubezpieczeń lub gdy przychód osiągany przez tę osobę pozostaje w bezpośrednim związku z takim tytułem.
W myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami.
Zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 i 2 oraz art. 20 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracowników stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy z wyłączeniem przychodów wymienionych w § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz.316.), jak również wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną oraz zasiłków z ubezpieczeń społecznych. Zgodnie zaś z § 1 ww. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy.
Natomiast zgodnie, z art. 6 ust. 1 pkt 19 tej ustawy, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na terenie Rzeczypospolitej Polskiej są osobami przebywającymi na urlopach wychowawczych lub pobierającymi zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego.
Z treści art. 29a ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2025r., poz.501) wynika, że zasiłek macierzyński przysługuje przez okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego oraz okres urlopu ojcowskiego.
Z zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego mogą jednocześnie korzystać ubezpieczeni rodzice dziecka. W takim przypadku łączny okres zasiłku macierzyńskiego nie może przekraczać urlopu rodzicielskiego określonego przepisami Kodeksu pracy (art. 29a ust. 3 ww. ustawy).
Przepis ust. 3 ww. art. 29a stosuje się odpowiednio w przypadku gdy drugi z rodziców dziecka korzysta z prawa do urlopu rodzicielskiego na podstawie odrębnych przepisów.
Pobieranie zasiłku macierzyńskiego stanowi odrębny tytuł (niż stosunek pracy) do ubezpieczeń społecznych.
Treść art. 18 ust. 6 ww. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazuje, że w tym okresie pracownik nie podlega pracowniczym ubezpieczeniom społecznym, a podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób pobierających zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego stanowi kwota tego zasiłku.
W związku z powyższym wartość dodatku uzupełniającego, o którym mowa we wniosku uzyskany przez pracowników w okresie pobierania zasiłku rodzicielskiego oraz przebywania na urlopie rodzicielskim nie stanowi podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu stosunku pracy, ponieważ prawo do tych świadczeń nie przysługuje za okres świadczenia pracy, tylko z racji pobierania zasiłku rodzicielskiego oraz przebywania na ww. urlopie.
Dodatkowo warto podkreślić, wskazując na treść przepisu art. 11 i art. 12 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, z których wynika, że osoby pobierające zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego oraz przebywające na urlopie wychowawczym nie podlegają ubezpieczeniu chorobowemu i wypadkowemu, wartość dodatku uzupełniającego nie stanowi również podstawy wymiaru składek na te ubezpieczenia.
Zauważyć należy również, że zasiłek macierzyński nie stanowi podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne - art. 81 w związku z art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a w konsekwencji od wartości dodatku uzupełniającego zasiłek rodzicielski przyznanego w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego w związku z przebywaniem na urlopie rodzicielskim nie opłaca się składek na ubezpieczenie zdrowotne.
W świetle powyższych stanowisko Wnioskodawcy wskazujące, iż od dodatku uzupełniającego, o którym mowa we wniosku nie należy opłacać składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za osobę przebywającą na urlopie rodzicielskim uznać należy za prawidłowe.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji.
Pouczenie
Decyzja dotyczy opisu stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie jej wydania. Wydana decyzja wiąże Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyłącznie w sprawie przedsiębiorcy, na którego wniosek została wydana. Stosownie do art. 35 ust. 1 i ust2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców niniejsza decyzja nie jest więżąca dla przedsiębiorcy, natomiast Jest więżąca dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, do czasu jej zmiany lub uchylenia. Od niniejszej decyzji przysługuje, zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w związku z art. 34 ust. 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, odwołanie do właściwego Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Okręgowego w ………..
Odwołanie wnosi się na piśmie za pośrednictwem Jednostki organizacyjnej ZUS, która wydala decyzję lub do protokołu sporządzonego przez tę jednostkę, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji.
Źródło:
Biuletyn Informacji Publicznej ZUS,
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
