do góry
Bezpłatny dostęp na 30 dni do INFORFK skorzystaj
Pobieranie danych...
Powrót do menu głównego
 
drukuj pomniejsz czcionkę pomniejsz czcionkę powiększ czcionkę
Monitor Księgowego 2/2022, data dodania: 20.12.2021

Porada aktualna na dzień 21-01-2022

Jak ustalić przychód spółki z tytułu nieodpłatnego poręczenia kredytu przez kilku poręczycieli

PROBLEM

Spółka uzyskała w banku kredyt inwestycyjny. Kredyt ten został poręczony przez osoby fizyczne powiązane ze spółką. Poręczenia miały charakter solidarny i warunkowy oraz zostały udzielone nieodpłatnie. Jak należy ustalić wartość przychodu spółki, biorąc pod uwagę okoliczność, że poręczenia zostały udzielone przez cztery osoby?

RADA

Nie ma znaczenia (dla ustalenia przychodu spółki), czy poręczenie zostało udzielone przez jedną czy też więcej osób fizycznych. To, że kilka odrębnych umów poręczenia zabezpiecza ten sam kredyt, nie oznacza, że przychód z tytułu poręczenia należy ustalać odrębnie dla każdej z umów poręczenia. Szczegóły - w uzasadnieniu.

UZASADNIENIE

Przychodem jest wartość rzeczy i praw otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń (art. 12 ust. 1 pkt 2 updop). Przepisy updop nie definiują przy tym pojęcia świadczenia nieodpłatnego i częściowo odpłatnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podatnika, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy. W wyroku z 12 marca 2012 r. (sygn. akt II FSK 1776/08) NSA stwierdził, że udzielenie podatnikowi przez powiązaną z nim spółkę gwarancji i poręczenia wekslowego nieodpłatnie w celu zabezpieczenia kredytu udzielonego podatnikowi przez bank spełnia wymogi opodatkowania tego świadczenia jako nieodpłatnego, na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 updop. Nie budzi zatem wątpliwości, że otrzymując bezpłatne poręczenie zaciągniętego w banku kredytu od osób, które przyjęły na siebie ryzyko braku spłaty kredytu, spółka uzyskała korzyść majątkową.

Jak ustalić wartość otrzymanego poręczenia kredytu

Istota problemu spółki sprowadza się zatem do ustalenia sposobu wyceny tego rodzaju korzyści, czyli ustalenia wartości otrzymanego przez spółkę nieodpłatnego świadczenia. Zagadnienie to reguluje wprost przepis art. 12 ust. 6 pkt 4 updop. Zgodnie z nim wartość świadczeń w naturze, w tym nieodpłatnych świadczeń, ustala się w pozostałych przypadkach - na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia. Wartość tę ustala się w oparciu o ceny rynkowe usługi tego samego rodzaju co otrzymana przez świadczeniobiorcę, przy uwzględnieniu jej indywidualnych cech. W odniesieniu do różnych form zabezpieczenia spłaty zobowiązań kredytowych będą je stanowić zasadniczo nominalna kwota kredytu i okres spłaty. Ceną dla usługi poręczenia zobowiązań kredytowych stosowaną przez instytucje finansowe i podmioty świadczące tego rodzaju usługi w obrocie gospodarczym jest prowizja wyrażana stawką procentową. Spółka powinna zatem uzyskać odpowiednie informacje o wartości usługi poręczenia zobowiązań kredytowych, pytając o wycenę tej usługi w kilku podmiotach świadczących tego rodzaju usługi. Przychód z tego tytułu można następnie wyliczyć na podstawie najniższej ceny rynkowej (marży) spośród proponowanych przez instytucje finansowe zajmujące się tego typu usługami.

Czy liczba poręczycieli kredytu wpływa na wielkość przychodu

Nabycie usługi poręczenia kredytu od instytucji finansowej należy traktować jako równoznaczne czy też porównywalne w wymiarze finansowym z poręczeniem udzielonym przez kilka osób fizycznych. Nie można przyjąć, iż każde udzielone spółce poręczenie to odrębne świadczenie nieodpłatne. Konsekwencją takiego rozumowania byłoby w istocie zwielokrotnienie wartości przychodu otrzymanego przez spółkę z tytułu nieodpłatnego świadczenia. Podstawę ustalenia wartości nieodpłatnego świadczenia stanowiłaby wprawdzie rynkowa wartość usługi poręczenia, jak stanowi przepis art. 12 ust. 6 pkt 4 updop, ale ostatecznie wysokość uzyskanego z tego tytułu przychodu byłaby uzależniona od liczby zawartych przez spółkę umów poręczenia.

Wartość rynkowa usługi poręczenia nie powinna być inna, gdyby wskazany kredyt poręczała jedna instytucja finansowa, a inna gdyby poręczenia tej umowy udzieliło kilka podmiotów. Istnienie odrębnych umów poręczenia, zabezpieczających ten sam kredyt, nie oznacza, że wynagrodzenie za udzielenie poręczenia należy ustalać odrębnie dla każdej z umów poręczenia. Prowadziłoby to bowiem jedynie do bezpodstawnego zwielokrotnienia wysokości otrzymanego przychodu z nieodpłatnych świadczeń. Co ważne, korzystne dla podatników stanowisko w tej sprawie zajął także NSA w wyroku z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FSK 19/18.

Podstawa prawna:

  • art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 6 pkt 4 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 1800; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 2269

POWOŁANE ORZECZENIA SĄDÓW:

  • wyrok NSA z 18 grudnia 2019 r. (sygn. akt II FSK 19/18)

  • wyrok NSA z 12 marca 2012 r. (sygn. akt II FSK 1776/08)

Ryszard Kubacki

doradca podatkowy, autor komentarzy książkowych i licznych publikacji z dziedziny podatków, prawa gospodarczego i karnego skarbowego

Jeżeli w tym artykule nie znalazłeś rozwiązania swojego problemu – napisz redakcja2@inforfk.pl

Czytaj także:

"Wysokość przychodu z tytułu nieodpłatnego poręczenia - wyrok NSA" - na stronie e-wydania "Mk" - www.inforlex.pl/ewydania

Potrzebujesz pomocy?
Konsultanci pracują od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 - 17:00
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od IFK Platforma Księgowych
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK