Kiedy przysługuje urlop macierzyński w razie poronienia

PROBLEM

RADA

Nie mogą Państwo odmówić pracownicy udzielenia urlopu macierzyńskiego. Jeżeli pracownica przedstawiła akt urodzenia dziecka, jest uprawniona do urlopu macierzyńskiego w wymiarze 8 tygodni od dnia porodu oraz do zasiłku macierzyńskiego w okresie tego urlopu.

UZASADNIENIE

Przepisy prawa pracy nie regulują kwestii prawa do urlopu macierzyńskiego w przypadku poronienia ciąży. Termin "poronienie ciąży" nie został bowiem zdefiniowany w prawie pracy, ponieważ należy do zagadnień związanych ze zdrowiem kobiety.

Zobacz e-Poradnik "Urlopy i uprawnienia rodzicielskie" na www.inforfk.pl

W omawianym zakresie występuje więc niespójność przepisów z tego względu, że posiłkowo stosujemy regulacje dotyczące innych dziedzin prawa niż prawo pracy. Definicję poronienia i urodzenia martwego dziecka zamieszczono w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania.

Jednocześnie przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2 lutego 2005 r. w sprawie pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka w § 2 określają, że w dziale I zgłoszenia urodzenia dziecka zamieszcza się dane i informacje dotyczące m.in. dziecka, w szczególności płeć dziecka. Zatem można uzyskać akt urodzenia w przypadku wczesnej ciąży, gdy jest możliwe ustalenie wszystkich danych dziecka. W związku z tym kierownik Urzędu Stanu Cywilnego jest zobowiązany do sporządzenia aktu urodzenia, bez względu na czas trwania ciąży, w sytuacji gdy pisemne zgłoszenie martwego urodzenia dziecka zawiera wszystkie dane na temat dziecka, w szczególności jego płeć (zgłoszoną na podstawie dokumentacji medycznej) oraz okres trwania ciąży.

SŁOWNICZEK

Poronienie - wydalenie lub wydobycie z ustroju matki płodu przed upływem 22. tygodnia ciąży (tj. od 21 tygodni i 6 dni).

Urodzenie martwego dziecka - całkowite wydalenie lub wydobycie z ustroju matki płodu, o ile nastąpiło po upływie 22. tygodnia ciąży, który po takim wydaleniu lub wydobyciu nie oddycha ani nie wykazuje żadnego innego znaku życia, jak czynność serca, tętnienie pępowiny lub wyraźne skurcze mięśni zależnych od woli.

(załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania)

W związku z tymi wątpliwościami należy uznać, że podstawowym dokumentem poświadczającym fakt urodzenia dziecka, co zmusza pracodawcę do udzielenia urlopu macierzyńskiego, jest akt urodzenia. W kwestii ustalania prawa pracownicy do zasiłku macierzyńskiego, który przysługuje m.in. za okres urlopu macierzyńskiego, dokumentem uprawniającym do jego otrzymania jest skrócony odpis aktu urodzenia dziecka. Dlatego należy przyjąć, że jeżeli Państwa pracownica przedstawiła akt urodzenia dziecka, to nawet gdy straciła dziecko przed 22. tygodniem ciąży, przysługuje jej urlop macierzyński.

Jeżeli pracownica utraci ciążę i nie jest możliwe uzyskanie aktu urodzenia dziecka, nie może przebywać na urlopie macierzyńskim. Natomiast w razie złego stanu zdrowia po utracie ciąży, uniemożliwiającego świadczenie pracy, lekarz może wystawić pracownicy zwolnienie lekarskie.

UWAGA!

Pracownica, która przedstawi akt urodzenia dziecka z adnotacją, że urodziło się ono martwe, jest uprawniona do urlopu macierzyńskiego w wymiarze 8 tygodni.

PRZYKŁAD

Ciąża pracownicy uległa zakończeniu w 12. tygodniu. Ponieważ pracownica chciała skorzystać z urlopu macierzyńskiego, wystąpiła o wydanie jej aktu urodzenia dziecka. Wydanie aktu urodzenia okazało się niemożliwe, gdyż lekarzowi nie udało się ustalić płci dziecka. W takim przypadku pracownica nie będzie mogła skorzystać z urlopu macierzyńskiego oraz z zasiłku macierzyńskiego.

Urodzenie dziecka trzeba zgłosić w ciągu 14 dni od dnia urodzenia, a w przypadku kiedy dziecko urodziło się martwe, zgłoszenie takiego zdarzenia powinno nastąpić w ciągu 3 dni. W takiej sytuacji sporządza się akt urodzenia z adnotacją w rubryce "Uwagi", że dziecko urodziło się martwe i nie ma obowiązku sporządzania aktu zgonu.

W razie urodzenia martwego dziecka lub zgonu dziecka przed upływem 8 tygodni życia, pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze 8 tygodni po porodzie, nie dłużej jednak niż przez 7 dni od dnia zgonu dziecka (art. 180¹ Kodeksu pracy). Natomiast pracownicy, która urodziła więcej niż jedno dziecko przy jednym porodzie, w takim przypadku przysługuje urlop macierzyński w wymiarze stosownym do liczby dzieci pozostałych przy życiu. Zatem kobieta, która po porodzie nie opiekuje się dzieckiem, ponieważ urodziło się ono martwe lub zmarło po porodzie, ma zapewniony okres na regenerację sił.

PODSTAWA PRAWNA:

● art. 180¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - j.t. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94; ost.zm. Dz.U. z 2013 r., poz. 2

● art. 4, art. 38, art. 39, art. 40 ustawy z 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego - j.t. Dz.U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1264; ost.zm. Dz.U. z 2012 r., poz. 1529

● art. 29 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - j.t. Dz.U. z 2010 r. Nr 77, poz. 512; ost.zm. Dz.U. z 2011 r. Nr 149, poz. 887

● § 2, § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2 lutego 2005 r. w sprawie pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka - Dz.U. Nr 27, poz. 232

● § 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 2 kwietnia 2012 r. w sprawie określenia dowodów stanowiących podstawę przyznania i wypłaty zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. z 2012 r., poz. 444

● załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania - Dz.U. Nr 252, poz. 1697; ost.zm. Dz.U. z 2012 r., poz. 1531

Małgorzata Podgórska

prawnik, specjalista z zakresu prawa pracy, od wielu lat zajmuje się problematyką prawa pracy, autorka wielu publikacji dotyczących tej tematyki