do góry
Bezpłatny dostęp na 30 dni do INFORFK skorzystaj
Pobieranie danych...
Powrót do menu głównego
 
drukuj pomniejsz czcionkę pomniejsz czcionkę powiększ czcionkę
Monitor Księgowego 12/2021, data dodania: 18.11.2021

Porada aktualna na dzień 08-12-2021

Czy za zaległości w VAT spółki cywilnej może odpowiadać tylko jeden ze wspólników

PROBLEM

Spółka cywilna, w której byłem jednym ze wspólników, z uwagi na problemy finansowe, rozpadła się. Pozostały długi, w tym wobec fiskusa. Pozostali wspólnicy wyjechali za granicę, tak więc urząd skarbowy orzekł o mojej jedynie odpowiedzialności podatkowej za niezapłacone zobowiązania w VAT. Czy urząd może tak zrobić?

RADA

Nie. Organ podatkowy powinien przeprowadzić postępowanie z jednoczesnym udziałem wszystkich wspólników spółki cywilnej odpowiedzialnych za dany okres rozliczeniowy. Decyzja o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki powinna wskazać na solidarny charakter tej odpowiedzialności z pozostałymi wspólnikami określonymi co do tożsamości.

UZASADNIENIE

Z pytania wynika, że w niniejszej sprawie postępowanie nie toczyło się z jednoczesnym udziałem wszystkich wspólników spółki odpowiedzialnych za dany okres rozliczeniowy, a decyzję o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki wydano jedynie w stosunku do jednego z byłych wspólników, nie określając w jej rozstrzygnięciu solidarnego charakteru tej odpowiedzialności z pozostałymi wspólnikami określonymi co do tożsamości. To zaś oznacza, że decyzja ta została wydana niezgodnie z przepisami.

Jedynie decyzja określająca pełny krąg solidarnie zobowiązanych wspólników za daną zaległość podatkową spółki stanowi podstawę do występowania z roszczeniami regresowymi, w sytuacji gdy organ podatkowy skieruje egzekucję jedynie do niektórych z nich.

Organ podatkowy powinien przeprowadzić postępowanie z jednoczesnym udziałem wszystkich wspólników spółki cywilnej odpowiedzialnych za dany okres rozliczeniowy, zaś w decyzji o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki wskazać na solidarny charakter tej odpowiedzialności z pozostałymi wspólnikami określonymi co do tożsamości.

Decyzja orzekająca jedynie o Pańskiej odpowiedzialności z pewnością nie ostanie się w toku postępowania sądowoadministracyjnego, o ile nie zostanie uchylona przez organ II instancji, do którego powinien się Pan odwołać, zaskarżając wydaną decyzję.

W orzecznictwie sądowym problem ten jest jasno rozstrzygany. Nie ma zatem wątpliwości, że wydana wobec Pana decyzja została wydana w sposób nieprawidłowy. Przykładowo, w wyroku z 18 października 2012 r. (sygn. akt I FSK 1970/11) NSA stwierdził:

NSA

Orzeczenie o odpowiedzialności wspólników rozwiązanej spółki cywilnej za jej zobowiązania podatkowe, powinno nastąpić na podstawie art. 115 § 1 i 4 w zw. z art. 108 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, po przeprowadzeniu postępowania z udziałem wszystkich wspólników tej spółki, jako stron tego postępowania, w ramach jednej decyzji adresowanej do tych wspólników.

Zasady wydawania decyzji o zaległościach podatkowych wobec wspólników spółki cywilnej

Zasady wydawania decyzji o zaległościach podatkowych wspólników spółki cywilnej wynikają z przepisów Ordynacji podatkowej. Stosownie do postanowień art. 115 Op, wspólnicy spółki cywilnej, jawnej i komandytowej, niebędący komandytariuszami odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki lub wspólników, wynikające z działalności spółki. Zasada ta obowiązuje również w stosunku do byłego wspólnika, jeżeli wynikające z działalności spółki:

  • zaległości podatkowe spółki oraz innych wspólników powstały z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie, gdy był on wspólnikiem oraz
  • zaległości wymienione w art. 52 (tj. należności podlegające zwrotowi bez wezwania) oraz art. 52a (czyli nienależnie pobrane wynagrodzenie płatnika) powstały w czasie, gdy był on wspólnikiem.

- art. 115 § 2 Op.

O odpowiedzialności tej organ podatkowy orzeka w odrębnej decyzji (art. 108 § 1 Op). Taką "odrębną decyzją" nie jest, przykładowo, decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego lub określająca wysokość zaległości podatkowej podatnika czy też decyzja o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta.

W przypadku odpowiedzialności solidarnej, o której mowa w art. 115 § 1 i § 2 Op, organ podatkowy nie może wybierać, przeciwko któremu podatnikowi skieruje decyzję, opartą na podstawie tych przepisów. Każdy bowiem ze wspólników (czy byłych wspólników) odpowiedzialny za okres rozliczeniowy, w którym powstała zaległość podatkowa, ma przymiot strony, ponieważ decyzja dotyczy jego interesu prawnego. Oznacza to, że orzeczenie o odpowiedzialności osób trzecich może odbyć się jedynie w postępowaniu, w którym uczestniczą wszystkie osoby będące wspólnikami spółki cywilnej w okresie powstania zaległości podatkowych. Postępowanie to powinno być zakończone wydaniem decyzji na podstawie przepisów o odpowiedzialności solidarnej wskazanych z imienia i nazwiska wspólników za - określone co do wielkości za dany okres rozliczeniowy - zaległości podatkowe spółki cywilnej.

Dopiero tak wydana decyzja może stanowić podstawę do pociągnięcia Pana do odpowiedzialności za zaległości spółki. Nie jest wykluczone, że to właśnie do Pana, jako podmiotu solidarnie odpowiedzialnego, zostanie skierowana egzekucja całości zaległości. Odpowiedzialność solidarna dłużników oznacza bowiem, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od:

  • wszystkich dłużników łącznie,
  • od kilku z dłużników lub
  • od każdego z dłużników z osobna.

Zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Jeżeli taka sytuacja miałaby miejsce, to pozostanie Panu wystąpienie z tzw. roszczeniem regresowym do pozostałych byłych wspólników spółki o zwrot opłaconej przez Pana zaległości w przypadającej na nich części (w drodze powództwa cywilnego).

PODSTAWA PRAWNA:

  • art. 107 § 1, art. 115 § 1 i § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 1540; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 1598

  • art. 366 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 1740; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 1509

POWOŁANE WYROKI SĄDÓW

  • wyrok NSA z 18 października 2012 r. (sygn. akt I FSK 1970/11)

Ryszard Kubacki

Jeżeli w tym artykule nie znalazłeś rozwiązania swojego problemu – napisz redakcja2@inforfk.pl

doradca podatkowy, autor komentarzy książkowych i licznych publikacji z dziedziny podatków, prawa gospodarczego i karnego skarbowego

Powiązane dokumenty

Potrzebujesz pomocy?
Konsultanci pracują od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 - 17:00
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od IFK Platforma Księgowych
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK