Premie pieniężne w rozliczeniach podatkowych i rachunkowych

1. Premie pieniężne w VAT - kontrowersje

Najwięcej wątpliwości przy wypłacie premii pieniężnych powstaje przy okazji rozliczeń VAT. Jest to spowodowane tym, że dla celów VAT możliwe są aż trzy sposoby klasyfikowania premii pieniężnych:

● premie pieniężne mogą być traktowane jako czynność neutralna dla VAT, tj. czynność niewywołująca żadnych skutków w VAT (zarówno po stronie udzielającego, jak i otrzymującego premię),

● premie pieniężne mogą być traktowane jako szczególnego rodzaju rabaty, czyli kwoty pomniejszające obrót sprzedawców i dokumentowane wystawianymi przez nich fakturami korygującymi,

● premie pieniężne mogą być traktowane jako wynagrodzenie z tytułu usług świadczonych przez otrzymujące je podmioty.

Przez kilka lat po 1 maja 2004 r. (tj. po wejściu w życiu aktualnie obowiązującej ustawy o VAT) powszechne było - zwłaszcza wśród organów podatkowych - stanowisko, że premie pieniężne stanowią wynagrodzenie za świadczenie usługi. Stanowisko to zostało jednak przez sądy administracyjne odrzucone (przykładowo: wyrok NSA z 6 lutego 2007 r. - sygn. akt I FSK 94/06, wyrok NSA z 17 lutego 2010 r. - sygn. akt I FSK 2137/08, czy wyrok NSA z 11 czerwca 2010 r. - sygn. akt I FSK 968/09). Prezentowane jednolicie stanowisko sądów administracyjnych wpłynęło na zmianę praktyki organów podatkowych. Wycofały się one ze stanowiska, jakoby premia pieniężna stanowiła wynagrodzenie za usługi. Niepożądaną konsekwencją jest fakt, że zdaniem tych organów podatnik, który dostanie fakturę dokumentującą świadczenie usług związanych z otrzymywaniem premii pieniężnych, nie może odliczyć z niej VAT naliczonego ze względu na brzmienie art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy o VAT (przykładowo: interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 13 września 2011 r., nr IBPP2/443-675/11/BW).