do góry
Bezpłatny dostęp na 30 dni do INFORFK skorzystaj
Pobieranie danych...
Powrót do menu głównego
 
drukuj pomniejsz czcionkę pomniejsz czcionkę powiększ czcionkę
Monitor Księgowego 11/2021, data dodania: 20.10.2021

Porada w trakcie aktualizacji

Jak podwyższyć cenę ewidencyjną wyrobów gotowych w księgach rachunkowych

PROBLEM

Spółka wycenia produkowane przez siebie wyroby gotowe według cen ewidencyjnych. W związku ze stosunkowo dużym wzrostem inflacji w ostatnich miesiącach, powodującej zwiększenie kosztów produkcji, postanowiono o konieczności podniesienia cen ewidencyjnych wyrobów gotowych. Czy takiej zmiany można dokonać w trakcie roku obrotowego (np. w listopadzie) czy też zmiana taka jest możliwa dopiero od początku roku następnego (tj. stycznia)? Jak w księgach rachunkowych powinna wyglądać zmiana ceny ewidencyjnej? W jaki sposób zmiana taka wpłynie na bilans?

RADA

Zmiana stałej ceny ewidencyjnej jest możliwa w trakcie roku, gdyż nie stanowi zmiany zasad (polityki) rachunkowości. Podniesienie ceny ewidencyjnej produkowanych wyrobów gotowych jest widoczne w księgach rachunkowych jako zwiększenie stanu magazynowego wyrobów gotowych (tj. Wn konto 60 "Produkty gotowe i półprodukty") oraz jako skorygowanie istniejących odchyleń od cen ewidencyjnych produktów (Ma konto 62 "Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów). Należy przy tym pamiętać, że stosując ceny ewidencyjne (także te podwyższone), jednostka ma obowiązek skorygować na dzień bilansowy wartość zapasów do poziomu kosztów wytworzenia, lecz nie wyższych od cen sprzedaży netto.

UZASADNIENIE

Ustawa o rachunkowości dopuszcza uproszczenie ewidencyjne polegające na tym, że w trakcie roku obrotowego jednostka może ewidencjonować wyroby gotowe w stałych cenach ewidencyjnych z uwzględnieniem różnic między tymi cenami a rzeczywistymi kosztami wytworzenia (art. 34 ust. 2 uor). Stosowanie tego uproszczenia wymaga zatem:

  • rozliczania w trakcie roku obrotowego różnic pomiędzy ceną ewidencyjną a rzeczywistymi kosztami wytworzenia, a także
  • doprowadzenia na dzień bilansowy wartości wyrobów gotowych do wysokości kosztów ich wytworzenia nie wyższych od cen ich sprzedaży netto na ten dzień (patrz przykład 2).

Zmiana cen ewidencyjnych w trakcie roku obrotowego

Każda jednostka ustala samodzielnie wysokość cen ewidencyjnych stosowanych do ewidencji wyrobów gotowych. Jednostka ma prawo do uaktualnienia stałej ceny ewidencyjnej w każdym momencie (np. na koniec każdego miesiąca, kwartału, półrocza lub roku, lub w innym terminie). Nie następuje bowiem w tym przypadku zmiana zasad (polityki) rachunkowości firmy, a jedynie ich weryfikacja. Tym samym zmiana ceny ewidencyjnej nie musi być - zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o rachunkowości - stosowana od początku roku obrotowego, bieżącego lub następnego.

Zmiana cen ewidencyjnych w księgach rachunkowych

Występowanie dużych rozbieżności między ustaloną ceną ewidencyjną wyrobów gotowych a rzeczywistym kosztem wytworzenia można, a wręcz należy niwelować, dokonując zmiany (in plus lub in minus) ceny ewidencyjnej. Podwyższenie stałych cen ewidencyjnych wyrobów gotowych skutkuje wzrostem stanu zapasów tych wyrobów i jednocześnie skorygowaniem po stronie Ma odchyleń od cen ewidencyjnych. W przypadku obniżenia cen ewidencyjnych wyrobów gotowych jest na odwrót - obniżeniu ulegnie wartość zapasów tych wyrobów w magazynie, wraz z korektą po stronie Wn przypadających na nie odchyleń.

Ewidencja w księgach rachunkowych podwyższenia ceny ewidencyjnej wyrobów gotowych:

Wn konto 60 "Produkty gotowe i półprodukty"

Ma konto 62 "Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów"

Ewidencja w księgach rachunkowych obniżenia ceny ewidencyjnej wyrobów gotowych:

Wn konto 62 "Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów"

Ma konto 60 "Produkty gotowe i półprodukty"

Przykład 1

Jednostka prowadzi ewidencję wyrobów gotowych w stałych cenach ewidencyjnych. W listopadzie 2021 r. przyjęła do magazynu 1000 szt. wyrobów gotowych o wartości w cenach ewidencyjnych 80 zł/szt. Koszt wytworzenia tych wyrobów gotowych wyniósł 120 zł/szt. W związku z inflacją i wzrostem cen produkcji wyrobów kierownik jednostki podjął decyzję o podniesieniu stałej ceny ewidencyjnej z 80 zł na 130 zł.

Ewidencja w księgach rachunkowych

  1. PW - przyjęcie wyrobów gotowych z produkcji do magazynu w stałych cenach ewidencyjnych (1000 szt. × 80 zł/szt. = 80 000 zł

Wn konto 60 "Produkty gotowe i półprodukty" 80 000 zł

Ma konto 58 "Rozliczenie kosztów działalności" 80 000 zł

  1. PK - koszt wytworzenia wyprodukowanych i zmagazynowanych wyrobów 1000 szt. × 120 zł/szt. = 120 000 zł

Wn konto 58 "Rozliczenie kosztów działalności" 120 000 zł

Ma konto 50 "Koszty działalności podstawowej produkcyjnej" 120 000 zł

  1. Ustalenie odchyleń od cen ewidencyjnych wyprodukowanych wyrobów gotowych - debetowe, zwiększające wartość wyrobów gotowych (120 zł/szt. - 80zł/szt.) × 1000 szt. = 40 000 zł

Wn konto 62-1 "Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów" 40 000 zł

Ma konto 58 "Rozliczenie kosztów działalności" 40 000 zł

  1. PK - podwyższenie ceny ewidencyjnej posiadanych zapasów wyrobów gotowych z 80 zł do 130 zł; (130 zł/szt. - 80 zł/szt.) × 1000 szt. = 50 000 zł

Wn konto 60 "Produkty gotowe i półprodukty" 50 000 zł

Ma konto 62-1 "Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów" 50 000 zł

Korekta wartości zapasów produktów do poziomu wartości według kosztów wytworzenia, lecz nie wyższych od ich cen sprzedaży netto na dzień bilansowy

Jeżeli jednostka wycenia rzeczowe aktywa obrotowe (tu: wyroby gotowe) na dzień powstania w stałych cenach ewidencyjnych, to na dzień bilansowy ich wartość należy doprowadzić do poziomu określonego art. 28 ust. 1 pkt 6 ustawy o rachunkowości, tj. do rzeczywistych cen nabycia albo kosztów wytworzenia nie wyższych od cen ich sprzedaży netto na dzień bilansowy. Zatem jednostka stosując ceny ewidencyjne, ma obowiązek na dzień bilansowy nie tylko skorygować wartość wyrobów gotowych do poziomu kosztu wytworzenia, ale również do ceny sprzedaży netto (o ile koszt wytworzenia jest wyższy niż cena sprzedaży netto). W księgach rachunkowych takiej korekty do ceny sprzedaży netto dokonuje się poprzez dokonanie odpisu aktualizującego w ciężar pozostałych kosztów operacyjnych. W bilansie pozycja zapasów wyrobów gotowych (poz. A.I.3 - Produkty gotowe) zostanie wykazana po skorygowaniu zarówno o odchylenia od cen ewidencyjnych, jak i dokonane odpisy aktualizujące.

Przykład 2

Jednostka na dzień bilansowy po podniesieniu cen ewidencyjnych posiada:

  • zapas wyrobów gotowych w cenach ewidencyjnych w wysokości 130 000 zł

  • odchylenia od cen ewidencyjnych posiadanych zapasów 10 000 zł (Ma konto 62 "Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów".

Cena sprzedaży netto posiadanych w magazynie wyrobów gotowych wynosi 118 000 zł.

Ewidencja w księgach rachunkowych grudnia:

  1. PK - korekta wartości zapasów do poziomu kosztów wytworzenia nie wyższych niż ich cena sprzedaży netto (130 000 zł - 10 000 zł - 118 000 zł) = 2 000 zł

Wn konto 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne" 2 000 zł

Ma konto 62-2 "Odpisy aktualizujące wartość produktów" 2 000 zł

W bilansie produkty gotowe zostaną wykazane w poz. B.I.3. (Aktywa obrotowe - Zapasy - Produkty gotowe) w kwocie 118 000 zł (tj. w wysokości salda konta 60 "Produkty gotowe i półprodukty" pomniejszonej o odchylenia od cen ewidencyjnych 10 000 zł oraz pomniejszonej o odpisy aktualizujące wartość produktów 2000 zł).

Podstawa prawna:

  • art. 8 ust. 2, art. 34 ust. 2 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 217

Irena Pazio

główna księgowa, praktyk

Jeżeli w tym artykule nie znalazłeś rozwiązania swojego problemu – napisz redakcja2@inforfk.pl

Potrzebujesz pomocy?
Konsultanci pracują od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 - 17:00
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od IFK Platforma Księgowych
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK