Pracownicy samorządowi powinni złożyć oświadczenia majątkowe do 30 kwietnia 2014 r.

Obowiązek składania oświadczeń majątkowych w odniesieniu do niektórych pracowników samorządowych wynika wprost z przepisów. W przypadku osób niewymienionych bezpośrednio w ustawie o pracownikach samorządowych zatrudnionych na stanowiskach:

● urzędniczych, w tym kierowniczych stanowiskach urzędniczych,

● doradcy lub asystenta,

złożenie oświadczenia następuje w razie wystąpienia z takim żądaniem przez osobę upoważnioną do dokonywania czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w danej jednostce samorządowej (art. 32 i 33 ustawy o pracownikach samorządowych).

Takie żądanie może być złożone w każdym momencie w trakcie trwającego stosunku pracy. Nie można jednak domagać się złożenia oświadczenia przez kandydata do pracy na etapie postępowania kwalifikacyjnego.

Osoby zobowiązane do składania oświadczeń majątkowych na podstawie ustawy

PRZYKŁAD

Pracownik jest zatrudniony jako kierownik urzędu stanu cywilnego. Urząd ten wchodzi w skład urzędu gminy, a zatem kierownik urzędu stanu cywilnego nie kieruje jednostką organizacyjną gminy. Kierownik urzędu stanu cywilnego nie musi zatem składać oświadczeń majątkowych. Jako urzędnik samorządowy może zostać zobowiązany do składania oświadczeń tylko przez swojego pracodawcę.

Oświadczenie majątkowe składa się kierownikowi jednostki lub upoważnionej przez niego osobie. Analizy danych zawartych w oświadczeniu zawsze dokonuje kierownik danej jednostki.

Zakres informacji składanych w oświadczeniu

Okresowy obowiązek składania oświadczeń majątkowych ma służyć m.in. możliwości porównania zmian posiadanego majątku (oszczędności, nieruchomości, droższych rzeczy ruchomych) w odniesieniu do osiąganych przychodów. Dane zawarte w tym dokumencie obejmują informacje o:

● zasobach pieniężnych, nieruchomościach, udziałach i akcjach w spółkach handlowych oraz o nabyciu od Skarbu Państwa, innej państwowej osoby prawnej, jednostek samorządu terytorialnego, ich związków lub od komunalnej osoby prawnej mienia, które podlegało zbyciu w drodze przetargu, a także dane o prowadzeniu działalności gospodarczej oraz dotyczące zajmowania stanowisk w spółkach handlowych;

● dochodach osiąganych z tytułu zatrudnienia lub innej działalności zarobkowej albo zajęć, z podaniem kwot uzyskiwanych z każdego tytułu;

● mieniu ruchomym o wartości powyżej 10 tys. zł;

● zobowiązaniach pieniężnych o wartości powyżej 10 tys. zł, w tym zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz warunkach, na jakich zostały udzielone.

Oświadczenie majątkowe jest składane wraz z kopią zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym (PIT) za rok poprzedni i jego ewentualną korektą, w dwóch egzemplarzach według wzoru określonego w aktach wykonawczych do odpowiedniej ustawy "samorządowej" (samorząd gminny, powiatowy, województwa).

Obowiązujące wzory formularzy oświadczeń majątkowych zawierają rozporządzenia wykonawcze do ustaw dotyczących samorządu gminy, powiatu i województwa.

Oświadczenie majątkowe pracowników samorządowych dotyczy jedynie majątku odrębnego osoby je składającej oraz majątku objętego małżeńską wspólnością majątkową. Należy w nim określić przynależność poszczególnych składników majątkowych, dochodów i zobowiązań do majątku odrębnego oraz majątku objętego małżeńską wspólnością majątkową.

W oświadczeniu nie wskazuje się osobistego majątku małżonka osoby składającej oświadczenie, innych członków jego rodziny (np. pozostających na utrzymaniu dzieci) ani tym bardziej majątku należącego do osoby pozostającej we wspólnym, faktycznym pożyciu (konkubent, konkubina). Należy natomiast wskazać majątek wspólny.

PRZYKŁAD

Między pracownikiem a jego żoną istnieje wspólność majątkowa. Żona pracownika odziedziczyła w ubiegłym roku po rodzicach mieszkanie. Zgodnie z art. 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, do majątku osobistego każdego z małżonków należą m.in. przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca postanowił inaczej. Jeżeli spadkodawcy nie postanowili inaczej - co występowałoby ewentualnie przy dziedziczeniu na podstawie sporządzonego testamentu, a nie ustawowego, które zapewne miało miejsce w tej sytuacji - to mieszkanie wchodzi do majątku odrębnego żony pracownika. Nie jest więc wykazywane w oświadczeniu majątkowym pracownika.

Termin składania oświadczeń

W przypadku pracowników zobowiązanych do złożenia oświadczeń przez pracodawcę samorządowego termin na złożenie oświadczenia jest wyznaczony przez osobę występującą z takim żądaniem. Osoby zobowiązane do składania oświadczeń, bezpośrednio na podstawie ustawy, przekazują je corocznie, nie później niż do 30 kwietnia według stanu na 31 grudnia poprzedniego roku.

W sytuacji gdy nie zostaną dotrzymane terminy na złożenie oświadczeń majątkowych przez zobowiązane do tego osoby, w terminie 14 dni od dnia stwierdzenia niedotrzymania terminu osoba, do której oświadczenie powinno zostać złożone, wzywa osobę, która nie złożyła oświadczenia, do jego niezwłocznego złożenia w terminie 14 dni. Termin ten liczy się od dnia skutecznego dostarczenia wezwania.

Niezłożenie oświadczenia w tym dodatkowym terminie pociąga za sobą skutki finansowe w postaci utraty wynagrodzenia za okres od upływu terminu do dnia faktycznego złożenia oświadczenia. Dotyczy to tylko wynagrodzenia, a nie wszystkich świadczeń ze stosunku pracy. Pracownik nie traci np. prawa do zwrotu kosztów podróży służbowych.

Także w przypadku niezłożenia oświadczenia majątkowego - w zależności od podstawy zatrudnienia danej osoby - pracownik samorządowy musi liczyć się z odwołaniem lub rozwiązaniem umowy o pracę najpóźniej po upływie 30 dni od dnia, w którym upłynął termin do złożenia oświadczenia. Odwołanie i rozwiązanie umowy o pracę jest wówczas równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.

PODSTAWA PRAWNA:

● art. 5a-6 ustawy z 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego - j.t. Dz.U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1264; ost.zm. Dz.U. z 2012 r., poz. 1529

● art. 32-33 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych - Dz.U. Nr 223, poz. 1458; ost.zm. Dz.U. z 2013 r., poz. 645

● art. 24h, art. 24k ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 594; ost.zm. Dz.U. z 2014 r., poz. 379

● art. 27c, art. 27f ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa - j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 596; ost.zm. Dz.U. z 2014 r., poz. 379

● art. 25c, art. 25f ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym - j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 595; ost.zm. Dz.U. z 2014 r., poz. 379

● § 1 i załączniki do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 26 lutego 2003 r. w sprawie określenia wzorów formularzy oświadczeń majątkowych radnego gminy, wójta, zastępcy wójta, sekretarza gminy, skarbnika gminy, kierownika jednostki organizacyjnej gminy, osoby zarządzającej i członka organu zarządzającego gminną osobą prawną oraz osoby wydającej decyzje administracyjne w imieniu wójta - Dz.U. Nr 34, poz. 282

● § 1 i załączniki do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 9 kwietnia 2009 r. w sprawie określenia wzorów formularzy oświadczeń majątkowych radnego województwa, członka zarządu województwa, skarbnika województwa, sekretarza województwa, kierownika wojewódzkiej samorządowej jednostki organizacyjnej, osoby zarządzającej i członka organu zarządzającego wojewódzką osobą prawną oraz osoby wydającej decyzje administracyjne w imieniu marszałka województwa - Dz.U. Nr 60, poz. 490

● § 1 i załączniki do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 26 lutego 2003 r. w sprawie określenia wzorów formularzy oświadczeń majątkowych radnego powiatu, członka zarządu powiatu, sekretarza powiatu, skarbnika powiatu, kierownika jednostki organizacyjnej powiatu, osoby zarządzającej i członka organu zarządzającego powiatową osobą prawną oraz osoby wydającej decyzje administracyjne w imieniu starosty - Dz.U. Nr 34, poz. 283

● art. 33 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 788; ost.zm. Dz.U. z 2012 r., poz. 1529

Marek Rotkiewicz

ekspert z zakresu prawa pracy, ubezpieczeń społecznych, prawa cywilnego i prawa Unii Europejskiej, autor ponad 1500 publikacji, szkoleniowiec, prowadzi działalność doradczą