Kiedy członek zarządu spółki kapitałowej ponosi odpowiedzialność za zaległości składkowe spółki

Zasady ustalania odpowiedzialności za zobowiązania spółki z tytułu nieopłaconych składek są ustalane przez odpowiednie zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących zaległości podatkowych (art. 31, art. 32 ustawy systemowej). Na ich podstawie zaległości te są traktowane w zakresie egzekucji z majątku członków zarządu jak zaległości podatkowe.

Odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania składkowe spółki musi zostać orzeczona przez ZUS w drodze decyzji. Obejmuje ona zaległości zarówno z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, jak i z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych.

Kiedy ZUS żąda spłaty należności od członków zarządu

Przeniesienie odpowiedzialności za nieopłacone składki na członków zarządu spółki jest możliwe po wykazaniu przez ZUS, że egzekucja prowadzona z majątku spółki okazała się w części lub w całości bezskuteczna.

W orzecznictwie przyjmuje się, że bezskuteczność egzekucji można stwierdzić po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 8 grudnia 2008 r. (II FPS 6/08, ONSAiWSA 2009/2/19). W uzasadnieniu uchwały sąd wskazał, że "dla orzekania o odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych ustawodawca zaostrzył w art. 116 § 1-3 tej ustawy przesłanki wydania decyzji przez konieczność przesądzenia w postępowaniu bezskuteczności egzekucji w stosunku do spółki (...). Tym samym dla stwierdzenia przesłanki bezskuteczności egzekucji na gruncie odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych konieczne jest wszczęcie egzekucji. Nie można bowiem stwierdzić bezskuteczności egzekucji poza postępowaniem egzekucyjnym. Za poglądem tym przemawia także i to, że ustawodawca użył w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej określenia »jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna«. Częściowa bezskuteczność egzekucji może być stwierdzona tylko w postępowaniu egzekucyjnym (C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla: Ustawa - Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2003, str. 348). Przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego prowadzi do lepszego poznania sytuacji majątkowej spółki, wyegzekwowania długu od osoby, na której ciąży obowiązek podatkowy lub obowiązki instrumentalne, a w dodatku do wypełnienia przez wierzyciela obowiązku podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. Tym samym nie można zgodzić się z poglądem, że bezskuteczność egzekucji można wykazać każdym środkiem dowodowym także bez obowiązku wszczynania postępowania egzekucyjnego.