Nowe obowiązki firm podczas upałów. Jakie rozwiązania będzie musiał wdrożyć pracodawca?

Od 11 stycznia 2027 r. przepisy określą nie tylko maksymalną temperaturę, przy której praca będzie mogła być wykonywana, lecz także sytuacje, w których ograniczenia te nie znajdą zastosowania. W poprzednich częściach cyklu omówiliśmy granice temperatur, znaczenie względów technologicznych oraz szeroki katalog wyjątków. Tym razem sprawdzamy, jakie rozwiązania techniczne i organizacyjne pracodawca będzie musiał zastosować, aby chronić pracowników przed skutkami upałów.

Po wejściu w życie nowych przepisów, w przypadku gdy temperatura w pomieszczeniu pracy z uwagi na warunki atmosferyczne przekroczy 28 st. C (301 st. K), a przy pracach związanych z wysiłkiem fizycznym powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn i 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet – 25 st. C (298 st. K), pracodawca ma obowiązek:

1) zapewnić odpowiednie rozwiązania techniczne obniżające lub ograniczające wzrost tej temperatury, chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają lub

2) zastosować odpowiednie rozwiązania organizacyjne minimalizujące wpływ temperatury na zdrowie pracowników – uzależnione od warunków i specyfiki pracy.

Przy pracach wykonywanych na otwartej przestrzeni, gdy temperatura ze względu na warunki atmosferyczne przekroczy 25 st. C (298 st. K), pracodawca jest zobowiązany zastosować odpowiednie rozwiązania organizacyjne minimalizujące wpływ temperatury na zdrowie pracowników, uzależnione od warunków i specyfiki pracy.

Rozwiązania organizacyjne pracodawca ustala po konsultacji z pracownikami w ramach komisji bhp, o której mowa w art. 237¹² ustawy z 26 czerwca 1974 r. – kodeks pracy (dalej: k.p.).

Jeżeli u danego pracodawcy nie została powołana komisja bhp, rozwiązania organizacyjne ustala się w trybie art. 237¹¹ a k.p. oraz po zasięgnięciu opinii lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami.

Po zakończeniu konsultacji pracodawca informuje pracowników w sposób przyjęty u danego pracodawcy o ustalonych rozwiązaniach organizacyjnych.

Rozwiązania techniczne i organizacyjne

Ustawodawca nie zdecydował się na opracowanie listy rozwiązań organizacyjnych, które mogą być zastosowane w przypadku przekroczenia wskazanej w projekcie temperatury. Tłumaczył to tym, że na poziomie aktu prawnego, ze względu na ogólny charakter regulacji, nie jest możliwe szczegółowe opisanie wszystkich rozwiązań organizacyjnych, które mógłby zastosować pracodawca. W związku z tym uznał, że wystarczające będzie wprowadzenie regulacji, zgodnie z którą pracodawcy będą mieli obowiązek konsultacji zaproponowanych rozwiązań organizacyjnych z przedstawicielami pracowników, na zasadach przewidzianych w kodeksie pracy, w odniesieniu do spraw w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (dział X rozdział XI), np. w ramach komisji bhp.

Przy czym ustawodawca przypomina w uzasadnieniu, że jednak w pierwszej kolejności należy zastosować dostępne środki ochrony zbiorowej (art. 207 par. 2, art. 211, art. 213 par. 2, art. 215 k.p.), w tym wentylację i klimatyzację.

Ustawodawca uznał zatem, że rozwiązania organizacyjne chroniące pracownika przed wysoką temperaturą należy konsultować m.in. w ramach komisji bhp. Komisja bhp nie jest instytucją, która występuje w każdym podmiocie gospodarczym czy zakładzie pracy. Obowiązek powołania komisji bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczy wyłącznie pracodawców zatrudniających więcej niż 250 pracowników. Komisja bhp jest organem doradczym i opiniodawczym. W skład komisji bhp wchodzą w równej liczbie przedstawiciele pracodawcy, w tym pracownicy służby bhp i lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami, oraz przedstawiciele pracowników, w tym społeczny inspektor pracy.

Brak komisji bhp nie zwalnia jednak z obowiązku konsultacji rozwiązań organizacyjnych. Każdy pracodawca, niezależnie od liczby zatrudnionych pracowników, jak również od tego, czy działają u niego związki zawodowe, oraz od rodzaju prowadzonej działalności, typu pracodawcy, a także celu zatrudniania pracowników – ma obowiązek przeprowadzać konsultacje w zakresie rozwiązań organizacyjnych.

Nowe przepisy nie oznaczają nowych obowiązków

Moim zdaniem wprowadzone regulacje nakładające na pracodawcę obowiązek wprowadzenia rozwiązań organizacyjnych przy temperaturze w pomieszczeniu pracy przekraczającej z uwagi na warunki atmosferyczne 28 st. C, a przy pracach związanych z wysiłkiem fizycznym wtedy, kiedy przekroczy 25 st. C (pod warunkiem wystąpienia w ciągu zmiany roboczej efektywnego wydatku energetycznego organizmu w określonych w rozporządzeniu granicach), nie są rozwiązaniem nowym, zaskakującym czy też nowatorskim. Na przykład w rozporządzeniu w sprawie posiłków i napojów profilaktycznych czytamy, że pracodawca ma obowiązek zapewnienia napojów osobom wykonującym prace na otwartej przestrzeni, gdy temperatura otoczenia przekracza 25 st. C. Taki sam obowiązek dotyczy wszystkich pozostałych stanowisk pracy, na których temperatura powietrza spowodowana warunkami atmosferycznymi przekracza 28 st. C. Ponadto obowiązkiem pracodawcy jest dokonanie oceny ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą. Należy w niej uwzględnić wszystkie czynniki środowiska pracy występujące przy wykonywanych pracach oraz sposoby wykonywania prac (par. 39a ww. rozporządzenia). Jednocześnie warto zauważyć, że na podstawie przepisów kodeksu pracy pracodawca informuje pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą, oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami (art. 226 pkt 2 k.p.), a także zobowiązany jest do konsultowania z pracownikami lub ich przedstawicielami wszystkich działań związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy (art. 237^11a par. 1 k.p.).

W związku z tym, że w ocenie ryzyka zawodowego uwzględnia się wszystkie zagrożenia występujące przy wykonywanych pracach, tym samym należy w niej uwzględnić wysoką temperaturę i wskazać działania, które zostaną podjęte, aby ograniczyć jej negatywny wpływ na pracowników.

Konkludując, ustawodawca wprowadził do rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy zapisy, które już funkcjonują w praktyce. Przy czym tę uwagę odnoszę tylko do regulacji dotyczących rozwiązań technicznych oraz odpowiednich rozwiązań organizacyjnych w sytuacji przekroczenia wysokości temperatury określonej w przepisach. Myślę, że tę zmianę przepisów można ocenić pozytywnie. Nie nakłada ona żadnych nowych obowiązków na pracodawców, a jedynie wzmacnia obowiązujące już dziś reguły w tym zakresie. ©℗

Marcin Stanecki

radca prawny, były główny inspektor pracy

(DGP z 08.09.2026 r.)