do góry
Bezpłatny dostęp na 30 dni do INFORFK skorzystaj
Pobieranie danych...
Powrót do menu głównego
 
drukuj pomniejsz czcionkę pomniejsz czcionkę powiększ czcionkę

Monitor Księgowego 11/2021, data dodania: 20.10.2021

Porada aktualna na dzień 08-12-2021

Jak rozliczyć w księgach rachunkowych zakup środka trwałego poprzedzony zaliczką w walucie obcej od polskiego kontrahenta

PROBLEM

Spółka zamówiła u polskiego kontrahenta maszynę produkcyjną. Cena środka trwałego wyrażona jest w euro. Zgodnie z umową spółka zobowiązała się wpłacić 40% zaliczki przed zrealizowaniem dostawy maszyny. W dniu dostawy środka trwałego spółka otrzymała fakturę końcową na pozostałą wartość środka trwałego (60%). Jak rozliczyć w księgach rachunkowych ten zakup? Jakie kursy zastosować do wyceny? Czy powstaną różnice kursowe?

RADA

Zakup środka trwałego w walucie obcej poprzedzony zaliczką w tej walucie należy przeliczyć według kursu stosowanego do wyceny faktury końcowej. Wartość tą należy skorygować o różnice powstałe na koncie 30 "Rozliczenie zakupu" związane z wyceną faktury zaliczkowej. W momencie przyjęcia środka trwałego do używania jego wartość początkowa będzie jeszcze skorygowana o różnice kursowe od własnych środków pieniężnych (ujęte na koncie 08 "Środki trwałe w budowie"). Szczegóły wraz z przykładem liczbowym w uzasadnieniu.

UZASADNIENIE

Wpłata zaliczki w walucie obcej na poczet środka trwałego z rachunku walutowego

Prawo bilansowe nakazuje prowadzenie ksiąg rachunkowych w języku polskim i polskiej walucie (art. 9 uor). Dlatego też wpłacając zaliczkę z własnego rachunku walutowego, należy ją przeliczyć na złote polskie. Przeliczenia wyrażonych w walutach obcych operacji gospodarczych na dzień ich przeprowadzenia dokonuje się zgodnie z art. 30 ust. 2 uor, tj. według kursu:

  1. faktycznie zastosowanego w tym dniu, wynikającego z charakteru operacji - w przypadku sprzedaży lub kupna walut oraz zapłaty należności lub zobowiązań;
  2. średniego ogłoszonego dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski z dnia poprzedzającego dzień przeprowadzenia operacji gospodarczej - w przypadku zapłaty należności lub zobowiązań, jeżeli nie jest zasadne zastosowanie kursu, o którym mowa w pkt 1, a także w przypadku pozostałych operacji.

Tym samym rozchód waluty obcej z rachunku walutowego (także w formie zaliczki dla polskiego kontrahenta) należy przeliczyć po kursie średnim NBP ogłoszonym dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski z dnia poprzedzającego ten rozchód. Zastosowanie tego kursu skutkuje powstaniem różnic na własnych środkach pieniężnych. Przypomnieć bowiem należy, że użyty kurs średni NBP z dnia poprzedzającego rozchód waluty w związku z wpłatą zaliczki różni się (zazwyczaj) od kursu, jaki zastosowano do przeliczenia tej waluty w dniu jej wpływu na rachunek walutowy. Wysokość różnic kursowych od własnych środków pieniężnych jest zależna od tego, jaką metodę rozchodu (tj. FIFO, LIFO lub kurs przeciętny - wymienione w art. 34 ust. 4 pkt 1-3 uor) stosuje jednostka.

Faktura zaliczkowa - wycena i ewidencja w księgach rachunkowych

Otrzymaną fakturę zaliczkową jednostka powinna przeliczyć według średniego kursu NBP z dnia poprzedzającego dzień wystawienia tej faktury. W przypadku zakupu środka trwałego ewidencjonuje się ją na koncie 30 "Rozliczenie zakupu" aż do rozliczenia całości zakupu. Ze względu na to, że kurs zastosowany do wyceny faktury zaliczkowej różni się od kursu stosowanego do wyceny zapłaconej zaliczki powstaną różnice kursowe na rozrachunkach. Należy je odnieść na konto 30 "Rozliczenie zakupu".

Ewidencja na koncie 30 "Rozliczenie zakupu" zarówno faktury zaliczkowej, jak i związanych z różnic kursowych jest podyktowana tym, że wycena tej faktury zaliczkowej stanowi element korygujący "właściwej" wyceny kupowanego środka trwałego, która odbywa się zawsze według kursu z faktury końcowej.

Faktura końcowa - wycena i ewidencja w księgach rachunkowych

Podobnie jak w przypadku faktury zaliczkowej właściwym kursem do wyceny faktury końcowej jest średni kurs NBP z dnia poprzedzającego dzień jej wystawienia. Po dostawie środka trwałego i otrzymaniu faktury końcowej należy rozliczyć zakup i przyjąć środek trwały do ewidencji bilansowej. Co istotne, rozliczenie zakupu środka trwałego należy zawsze dokonać, przeliczając jego wartość wyrażoną w walucie obcej według kursu zastosowanego do wyceny faktury końcowej. Wynikiem tego jest konieczność uwzględnienia w wartości początkowej różnic kursowych ujętych wcześniej w księgach rachunkowych na koncie 30 "Rozliczenie zakupu" na podstawie faktury zaliczkowej.

Przykład

Spółka zamówiła u polskiego kontrahenta maszynę produkcyjną. Cena środka trwałego wyrażona jest w euro i wynosi 78 720 euro. Zgodnie z umową spółka wpłaciła 50% zaliczki przed zrealizowaniem dostawy maszyny, tj. 39 360 euro, otrzymując fakturę zaliczkową:

  • wartość netto - 32 000 euro

  • kwota VAT - 33 561,60 zł (7360 euro × 4,56 zł/euro, tj. kurs średni NBP z dnia poprzedzającego wystawienie faktury zaliczkowej).

Spółka do wyceny rozchodu walut z własnego rachunku walutowego stosuje kurs FIFO. Na rachunku walutowym znajduje się 160 000 euro, w tym:

  • 100 000 euro wycenione przy wpływie na rachunek walutowy 10 lipca 2021 r. po kursie 4,45 zł/euro),

  • 60 000 euro wycenione przy wpływie na rachunek walutowy 29 lipca 2021 r. po kursie 4,46 zł/euro).

Wpłaconą 20 października 2021 r. na rzecz kontrahenta zaliczkę spółka wyceniła po kursie 4,50 zł/euro (kurs z ostatniego dnia poprzedzającego rozchód waluty).

10 listopada 2021 r. spółka otrzymała maszynę produkcyjną wraz z wystawioną w tym dniu fakturą końcową:

  • wartość netto - 32 000 euro

  • kwota VAT - 33 708,80 zł (7360 euro × 4,58zł/euro, tj. kurs średni NBP z dnia poprzedzającego wystawienie faktury końcowej, tj. 9 listopada 2021 r.).

Zakupiona maszyna produkcyjna została przyjęta do użytkowania bezpośrednio po zakupie 10 listopada 2021 r.

30 listopada jednostka uregulowała należności wynikające z faktury końcowej z rachunku walutowego. Rozchód został wyceniony po kursie 4,60 zł/euro (kurs z ostatniego dnia poprzedzającego rozchód waluty z rachunku walutowego, tj. z 29 listopada 2021 r.).

Jednostka ustala różnice kursowe bilansowo (łącznie z VAT)

Ewidencja w księgach rachunkowych października 2021 r.

  1. WB - zapłata zaliczki z rachunku walutowego na rzecz zakupu maszyny produkcyjnej (39 360 euro × 4,50 zł/euro = 177 120 zł)

Wn konto 20-1 "Rozrachunki z dostawcami krajowymi" 177 120 zł

Ma konto 13-2 "Rachunek walutowy" 177 120 zł

  1. PK - ustalenie różnic kursowych na rachunku walutowym w związku z zapłatą zaliczki

((39 360 euro × (4,50 zł/euro - 4,45 zł/euro) = 1968 zł)

Wn konto 13-2 "Rachunek walutowy" 1 968 zł

Ma konto 08 "Środki trwałe w budowie" 1 968 zł

Ewidencja w księgach rachunkowych listopada 2021 r.

  1. Faktura zaliczkowa

Wn konto 30 "Rozliczenie zakupu" (32 000 euro × 4,56 zł/euro = 146 920 zł) 145 920 zł

Wn konto 22-1 "Vat naliczony i jego rozliczenie" 33 561,60 zł

Ma konto 20-1 "Rozrachunki z dostawcami krajowymi" 179 481,60 zł

  1. PK - różnica kursowa na rozrachunkach ((39 360 euro × (4,50 zł/euro - 4,56 zł/euro) = 2 361,60 zł)

Wn konto 20-1 "Rozrachunki z dostawcami krajowymi" 2 361,60 zł

Ma konto 30 "Rozliczenie zakupu" 2 361,60 zł

  1. Faktura końcowa

Wn konto 30 "Rozliczenie zakupu" (32 000 euro × 4,58 zł/euro = 146 560 zł) 146 560 zł

Wn konto 22-1 "Vat naliczony i jego rozliczenie" 33 708,80 zł

Ma konto 20-1 "Rozrachunki z dostawcami krajowymi" 180 268,80 zł

  1. PK - wycena całości zakupu według kursu z faktury końcowej (64 000 euro × 4,58zł/euro =293 120 zł zł

Wn konto 08 "Środki trwałe w budowie" 293 120 zł

Ma konto 30 "Rozliczenie zakupu" 293 120 zł

  1. PK - różnica kursowa wynikająca z rozliczenia zakupu

293 120 zł - 146 560 zł - 145 920 zł + 2 361,60 zł = 3 001,60 zł

Wn konto 30 "Rozliczenie zakupu" 3 001,60 zł

Ma konto 08 "Środki trwałe w budowie" 3 001,60 zł

  1. OT - przyjęcie maszyny produkcyjnej do używania (293 120 zł - 3 001,60 zł - 1968 zł = 288 150,40 zł)

Wn konto 01 "Środki trwałe" 288 150,40 zł

Ma konto 08 "Środki trwałe w budowie" 288 150,40 zł

  1. WB - uregulowanie zobowiązania wynikającego z faktury końcowej (39 360 euro × 4,60 zł/euro) = 181 056 zł

Wn konto 20-1 "Rozrachunki z dostawcami krajowymi" 181 056 zł

Ma konto 13-2 "Rachunek walutowy" 181 056 zł

  1. PK - różnice kursowe od własnych środków pieniężnych w związku z uregulowaniem faktury końcowej; 39 360 euro × (4,45 zł/euro - 4,60 zł/euro) = 5 904 zł

Wn konto 13-2 "Rachunek walutowy" 5 904 zł

Ma konto 75-0 "Przychody finansowe" 5 904 zł

  1. PK - różnice na rozrachunkach w związku z uregulowaniem faktury końcowej; 39 360 euro × (4,58 zł/euro - 4,60 zł/euro) = 787,20 zł

Wn konto 75-1 "Koszty finansowe" 787,20 zł

Ma konto 20-1 "Rozrachunki z dostawcami krajowymi" 787,20 zł

Podstawa prawna:

  • art. 9, art. 30 ust. 2, art. 34 ust. 4 pkt 1-3 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 217

Irena Pazio

główna księgowa, praktyk

Jeżeli w tym artykule nie znalazłeś rozwiązania swojego problemu – napisz redakcja2@inforfk.pl

Potrzebujesz pomocy?
Konsultanci pracują od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 - 17:00
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od IFK Platforma Księgowych
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK