NSA potwierdził, że skarga kasacyjna Prezesa ZUS była niezasadna, ponieważ decyzja o odmowie świadczenia wychowawczego wynikała z błędnej wykładni prawa, a wniosek złożony przez skarżącego w terminie powinien skutkować przyznaniem świadczenia od dnia urodzenia dziecka.

Dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wymagane jest istnienie związku przyczynowego między sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną a niemożności podjęcia zatrudnienia; brak takiego związku uzasadnia odmowę przyznania świadczenia.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku była nieprawidłowa z uwagi na błędną interpretację art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, skutkującą niesłusznym doliczeniem dochodu. Skarga kasacyjna została oddalona, a wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego utrzymano.

Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Żądanie skargi kasacyjnej w kwestii błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. jest bezpodstawne i podlega oddaleniu.

Dla uznania świadczeń za nienależnie pobrane wystarczy skuteczne pouczenie o obowiązkach i świadomość ich naruszenia; nie jest wymagane, aby organ samodzielnie weryfikował zmiany w rejestrach publicznych.

Pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego do października 2023 r. wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od lipca 2023 r.; prawidłowe ustanowienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 listopada 2023 r. nastąpiło z uwagi na wygaśnięcie prawa do wcześniejszego świadczenia.

Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się te wypłacone mimo okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa, gdy świadczeniobiorca wiedział o braku prawa do ich pobierania. Świadomość ta musi wynikać z właściwego pouczenia. NSA przyjął, że Skarżąca została skutecznie poinformowana o konsekwencjach braku powiadomienia o nowym orzeczeniu i uznał świadczenie za nienależnie pobrane.

Formalne zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego jest koniecznym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17b ustawy o świadczeniach rodzinnych, co nie zostało wykazane przez osobę zarejestrowaną jako rolnik w ewidencji producentów.

Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może powstać w oparciu o przepisy przed zmianą, gdy wniosek o orzeczenie niepełnosprawności złożono przed 31 grudnia 2023 r., a wniosek o świadczenie złożono w terminie trzymiesięcznym po orzeczeniu. Organy administracyjne muszą uwzględnić tę wykładnię przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny orzeka, iż brak wykazania związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Ocena możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie wymaga uwzględnienia obowiązku alimentacyjnego innych osób zobowiązanych. Jeśli spełnione są przesłanki art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie może być przyznane jednej osobie.

Z brzmienia art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym wynika, że o zastosowaniu przepisów dotychczasowych przyznających świadczenia pielęgnacyjne decyduje istnienie prawa do takich świadczeń przed 1 stycznia 2024 r. Bez spełnienia tych przesłanek, wnioski złożone po tej dacie podlegają przepisom znowelizowanym.

Przepis art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi podstawę obowiązku zwrotu nienależnie przyznanych świadczeń na skutek stwierdzenia nieważności decyzji, bez względu na element subiektywny świadczeniobiorcy. Zła wiara nie jest wymagana.

Dla przyznania dodatku węglowego decydujące jest faktyczne zamieszkanie i prowadzenie gospodarstwa domowego pod wskazanym adresem; przysługuje on tylko na jedno gospodarstwo domowe, zgodnie z art. 2 ust. 6 ustawy o dodatku węglowym.