Postanowienie SN z dnia 8 października 1998 r., sygn. II CKN 251/98
Sprawa, w której powodowie – członkowie spółdzielni – żądają nakazania pozwanej spółdzielni mieszkaniowej sprostowania (zmiany) zaświadczenia stwierdzającego wysokość ich zadłużenia z tytułu kredytu i odsetek, jest sprawą o świadczenie w rozumieniu art. 393 pkt 1 kpc.
Sąd Najwyższy po rozpoznaniu na rozprawie sprawy z powództwa Lidii A., Jolanty S., Krystyny S., Mieczysława P., Zofii S., Marii D., Józefy K., Marii Cz., Krystyny Sz., Józefa M., Danuty M. i Andrzeja F. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej „Jodełka” w T. o nakazanie zmiany rozliczenia, na skutek kasacji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Nowym Sączu z dnia 9 grudnia 1997 r. I Ca 516/97 – postanowił odrzucić kasację.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 lipca 1997 r. Sąd Rejonowy w Limanowej oddalił powództwo Lidii A., Jolanty S., Krystyny S., Mieczysława P., Zofii S., Marii D., Józefy K., Marii Cz., Krystyny Sz., Józefa M., Danuty M. i Andrzeja F., którzy domagali się nakazania pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej „Jodełka” w T. sprostowania (zmiany) zaświadczenia stwierdzającego wysokość zadłużenia z tytułu kredytu i odsetek, związanego z ich lokalami mieszkalnymi, po przyjęciu za podstawę wyliczeń zasad ustalonych w uchwale nadzwyczajnego walnego zgromadzenia członków z dnia 30 grudnia 1991 r. oraz w uchwale rady nadzorczej nr 7/91 z dnia 4 maja 1992 r., a nie – jak to przyjęła pozwana Spółdzielnia – zasad określonych w mniej dla powodów korzystnej uchwale nadzwyczajnego walnego zgromadzenia z dnia 30 grudnia 1988 r. Sąd Rejonowy stanął na stanowisku, że wydane powodom zaświadczenia mają swą podstawę w uchwale z dnia 30 lipca 1988 r. oraz postanowieniach § 12 ust. 3 statutu, który statuuje uszanowaną przez pozwaną Spółdzielnię zasadę, a mianowicie, że rozliczenie kosztów inwestycji oraz ustalenie wysokości wkładów następuje w drodze uchwały walnego zgromadzenia podjętej przed przystąpieniem do realizacji inwestycji mieszkaniowych. W ocenie Sądu I instancji późniejsze – a więc podjęte już po rozpoczęciu inwestycji – uchwały rady nadzorczej nie były w stanie zmienić ustalonych reguł, niezależnie od faktu, że rada nadzorcza nie była organem kompetentnym do podejmowania decyzji w tym przedmiocie.
Apelacja powodów od tego wyroku została przez Sąd Wojewódzki w Nowym Sączu – orzeczeniem z dnia 9 grudnia 1997 r. – uwzględniona. Sąd II instancji zmienił wyrok Sądu Rejonowego w ten sposób, że nakazał pozwanej Spółdzielni, by zmieniła wyliczenie wysokości zadłużenia powodów z tytułu kredytu i odsetek na dzień 31 marca 1996 r., związanych z ich lokalami mieszkalnymi, i określiła wysokość tego zadłużenia w oparciu o zasady rozliczania kosztów inwestycji ustalone uchwałą nadzwyczajnego walnego zgromadzenia członków z dnia 30 grudnia 1991 r. i uchwałą rady nadzorczej nr 7/92 z dnia 4 maja 1992 r. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, skoro w myśl § 54 pkt 16 statutu uchwalanie zasad rozliczania kosztów inwestycji oraz ustalanie wysokości wkładów należy do wyłącznej kompetencji walnego zgromadzenia, i organ ten taką uchwałę podjął w dniu 30 grudnia 1991 r., zmieniając zarazem wcześniejszą uchwałę z dnia 30 lipca 1988 r., to stanowisko Sądu Rejonowego jest błędne. Sąd I instancji wyjaśnił także, że powództwa zmierzające do stwierdzenia nieważności uchwały z dnia 30 grudnia 1991 r., jak i do podważenia, mającej charakter wykonawczy, uchwały rady nadzorczej z dnia 4 maja 1992 r., zostały prawomocnymi wyrokami Sądu Wojewódzkiego w Nowym Sączu oddalone. W tej sytuacji – zdaniem Sądu II instancji – żądanie powodów, a także złożona przez nich apelacja są uzasadnione.
Kasacja pozwanej Spółdzielni została oparta na podstawie pierwszej z art. 3931 kpc W jej uzasadnieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przez Sąd II instancji przepisu art. 208 § 1 pr. spółdz. przez błędną jego wykładnię.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 208 ustawy z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze (Tekst jednolity: Dz. U. 1995 r. Nr 54 poz. 288 ze zm.) członkowie spółdzielni obowiązani są uczestniczyć w kosztach budowy nieruchomości spółdzielczych. W razie jednak naruszenia lub zagrożenia praw członka w wyniku powzięcia lub wykonania uchwały organu spółdzielni dotyczącej rozliczenia kosztów budowy może on dochodzić swych praw przed sądem – po wejściu w życie noweli do art. 32 pr. spółdz. wprowadzonej ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz. U. 1994 r. Nr 90 poz. 419) – także bez wyczerpania postępowania wewnątrzspółdzielczego.
Sposoby ochrony praw członka mogą być różne. Może on, przykładowo, domagać się nakazania spółdzielni zmiany rozliczenia kosztów realizacji danej inwestycji według zasad określonych przez zainteresowanego członka albo też żądać ustalenia stosunku prawnego przez stwierdzenie, że w ramach tej inwestycji jest lub nie jest zobowiązany do ponoszenia określonych kosztów. Może w końcu, jeśli dokonał już jakiejś – jego zdaniem bezzasadnej – wpłaty z tytułu uczestnictwa w kosztach budowy, dochodzić od spółdzielni zwrotu tej wpłaty.
W rozpoznawanej sprawie powodowie zażądali od pozwanej Spółdzielni, aby sprostowała (zmieniła) zaświadczenia stwierdzające wysokość ich zadłużenia z tytułu kredytu i odsetek, związanego z zajmowanymi przez nich lokalami mieszkalnymi. Wprawdzie nie została przy tym sformułowana podstawa prawna tego żądania, jak też nie określiły jej Sądy obu instancji, to jednak można domniemywać, że powodowie – a w ślad za nim Sąd – odwołali się do przepisu art. 11 przytoczonej wyżej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r., nakazującego spółdzielniom mieszkaniowym określenie wysokości wkładu mieszkaniowego każdego członka według zasad ujętych w art. 218 § 3 pr. spółdz., wprowadzenie tych danych do swoich ksiąg i powiadomienie o tym członków. Innymi słowy, powodowie zażądali, aby pozwana Spółdzielnia zachowała się w stosunku do nich w określony pozwem sposób, przez wydanie zaświadczenia o treści, którą uważają za prawidłową i zgodną z prawem.
Tak sformułowane żądanie, jak też sposób wysłowienia sentencji zaskarżonego wyroku, w której Sąd Wojewódzki nakazał pozwanej Spółdzielni, by zmieniła wyliczenie wysokości zadłużenia powodów z tytułu kredytu i odsetek na dzień 31 marca 1996 r., związanych z ich lokalami mieszkalnymi, i określiła wysokość tego zadłużenia w oparciu o zasady rozliczania kosztów inwestycji ustalone uchwałą nadzwyczajnego walnego zgromadzenia członków z dnia 30 grudnia 1991 r. i uchwałą rady nadzorczej nr 7/92 z dnia 4 maja 1992 r., skłania Sąd Najwyższy do odpowiedzi na pytanie, z jakim rodzajem powództwa mamy w sprawie do czynienia. Ściślej rzecz ujmując, chodzi o stwierdzenie, w związku z kwestią dopuszczalności kasacji, czy rozpoznawana sprawa ma charakter sprawy o świadczenie w rozumieniu art. 393 pkt 1 kpc.
W przedmiocie wykładni wymienionego przepisu Sąd Najwyższy wypowiadał się wielokrotnie, zajmując jednoznaczne stanowisko, że „sprawami o świadczenie” są te sprawy majątkowe (o prawa majątkowe), których przedmiotem jest powództwo o świadczenie, a więc o zobowiązanie strony pozwanej do działania polegającego na daniu lub czynieniu (dare, facere), ewentualnie do zaniechania wyrażającego się nieczynieniem, zaprzestaniem lub znoszeniem (non facere, omittere, pati), jak też wszystkie te sprawy, których przedmiotem jest wyrażone w innej formie żądanie wydania przez sąd orzeczenia nakazującego pozwanemu oznaczone zachowanie się, np. złożenie oświadczenia woli lub oświadczenia wiedzy (por. np. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 1996 r. I CKN 21/96 OSNC 1997/4 poz. 42 oraz uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 października 1997 r. III CZP 27/97 OSNCP 1998/1 poz. 1).
W świetle tej uwagi jest oczywiste, że sprawa, w której powodowie żądają nakazania pozwanej Spółdzielni określonego zachowania się – sprostowania (zmiany) zaświadczenia stwierdzającego wysokość ich zadłużenia z tytułu kredytu i odsetek – jest sprawą o świadczenie w rozumieniu art. 393 pkt 1 kpc W konsekwencji, skoro wartość przedmiotu sporu oraz wartość przedmiotu zaskarżenia nie sięgają kwoty 5.000 zł, to kasację strony pozwanej należy uznać za niedopuszczalną.
Poczynione wyżej stwierdzenie zmusza Sąd Najwyższy do odrzucenia kasacji na podstawie art. 3938 § 1 w związku z art. 3935 i art. 393 pkt 1 kpc.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
