Uchwała SN z dnia 18 kwietnia 1996 r., sygn. III CZP 194/95
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Przedsiębiorstwa Przemysłu Spirytusowego w B. o nadanie klauzuli wykonalności po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Wojewódzki w Białymstoku postanowieniem z dnia 5 grudnia 1995 r. II Cz 505/95 do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:
„Czy w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności w oparciu o art. 788 § 1 k.p.c. podlega ocenie bankowy tytuł egzekucyjny z punktu widzenia związku określonego w tytule zobowiązania z wykonywaniem czynności bankowych?”
podjął następującą uchwałę:
Przepis art. 788 § 1 k.p.c. nie stanowi podstawy do nadania klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi wykonawczemu na rzecz nabywcy uprawnienia stwierdzonego tym tytułem.
Uzasadnienie
Zagadnienie prawne przedstawione do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu powstało na tle następującego stanu faktycznego:
Przedsiębiorstwo Przemysłu Spirytusowego w B. zbyło swoją wierzytelność w stosunku do Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego Spółka z o.o. w S. na rzecz Banku Spółdzielczego w L. Po zaksięgowaniu nabytej wierzytelności Bank ten wyciąg ze swoich ksiąg, stwierdzający istnienie wierzytelności w stosunku do Przedsiębiorstwa w S., w dniu 17.V.1993 r. zaopatrzył w oświadczenie, że oparte na nim roszczenie jest wymagalne (art. 53 ust. 2 prawa bankowego), i wszczął na jego podstawie egzekucję. Egzekucja okazała się nieskuteczna. Wierzytelność nabytą od Przedsiębiorstwa w B. Bank Spółdzielczy z powrotem przeniósł na to Przedsiębiorstwo. Przedsiębiorstwo to z kolei wystąpiło z wnioskiem o nadanie tytułowi wykonawczemu wydanemu dnia 17.V.1993 r. przez Bank Spółdzielczy w L. klauzuli wykonalności na jego rzecz. Sąd Rejonowy w Białymstoku postanowieniem z 24.VIII.1995 r., powołując się na przepis art. 788 § 1 k.p.c., uwzględnił wniosek. Rozpoznając zażalenie dłużnika – Przedsiębiorstwa w S. na to postanowienie, Sąd Wojewódzki w Białymstoku powziął poważne wątpliwości, które ujął w zagadnieniu prawnym przytoczonym w sentencji.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zagadnienie prawne przedstawione do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu, tak jak ujął je Sąd Wojewódzki w Białymstoku, dotyczy zakresu kognicji sądu w sprawie o nadanie na podstawie art. 788 § 1 k.p.c. klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi wykonawczemu (art. 53 ust. 1 prawa bankowego) na rzecz nabywcy uprawnienia stwierdzonego tym tytułem. Tak postawione zagadnienie oparte jest na poglądzie – który wyraził Sąd Rejonowy w Białymstoku i, jak się zdaje, akceptował Sąd Wojewódzki w Białymstoku – według którego w wymienionej sytuacji znajduje zastosowanie art. 788 § 1 k.p.c. Poglądu tego nie można jednakże podzielić.
Według art. 788 § 1 k.p.c. sąd nada klauzulę wykonalności tytułowi egzekucyjnemu w szczególności na rzecz nabywcy uprawnienia stwierdzonego tym tytułem, gdy nabycie to będzie wykazane w sposób określony w powołanym przepisie. Jest to przepis ogólny i w zasadzie dotyczy przejścia uprawnienia stwierdzonego każdym tytułem egzekucyjnym (art. 777 k.p.c.).
Nie można jednakże przyjąć, że znajduje on zastosowanie do tytułów, które na podstawie przepisów wyjątkowych mogą powstać tylko na rzecz określonych podmiotów (a w związku z tym tylko w szczególnym trybie). A tak ma się rzecz z bankowym tytułem wykonawczym.
Podstawę wystawienia bankowego tytułu wykonawczego stanowi art. 53 ust. 2 prawa bankowego. Przepis ten, pozwalający bankom na prowadzenie postępowania egzekucyjnego i to według ich wyboru, w trybie określonym w kodeksie postępowania cywilnego bądź w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na podstawie dokumentów wystawionych przez same banki, z pominięciem drogi sądowej, jest niewątpliwie przepisem wyjątkowym. Jak powszechnie uznaje się, przepis ten stanowi przywilej polegający na ułatwieniu bankom dochodzenia ich należności wynikających z czynności dokonywanych przez banki (por. np. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 25.III.1992 r. III CZP 20/93 – OSNCP 1992, z. 10, poz. 185 i wyrok Sądu Najwyższego z 15.II.1995 r. II CRN 165/94 – OSNIC 1995, z. 6, poz. 101). Przyjęcie, że przepis art. 788 § 1 k.p.c. pozwala na nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi wykonawczemu na rzecz nabywcy uprawnienia stwierdzonego tym tytułem, oznaczałoby rozszerzenie przywileju przyznanego tylko bankom na wszystkich nabywców takiego uprawnienia. Sprzeciwia się temu wyjątkowy charakter art. 53 ust. 1 prawa bankowego kreujący ten przywilej.
Za niedopuszczalnością nadania klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi wykonawczemu na rzecz nabywcy uprawnienia stwierdzonego tym tytułem przemawia i to, że istnienie takiej możliwości stanowiłoby legalną drogę obejścia przepisów, według których prowadzenie egzekucji jest możliwe tylko na podstawie tytułu egzekucyjnego, który dla wierzyciela nie będącego bankiem nigdy nie jest bankowym tytułem wykonawczym (art. 777 k.p.c.), i po zaopatrzeniu go przez sąd w klauzulę wykonalności (art. 776 k.p.c.). Każdy wierzyciel poprzez podniesienie wierzytelności na rzecz banku i powrotne przeniesienie tejże wierzytelności przez bank na rzecz tego wierzyciela mógłby więc egzekwować nawet sporne wierzytelności, z pominięciem postępowania sądowego stanowiącego normalną drogę prowadzącą do uzyskania prawomocnego roszczenia nakazującego zaspokojenie wierzyciela.
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak w sentencji.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
