Wyrok NSA z dnia 9 października 2014 r., sygn. I FSK 823/14
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Jarmasz (spr.), Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędzia del. WSA Hieronim Sęk, Protokolant Marek Wojtasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 9 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Łd 954/11 w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 29 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń 2006 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w L. na rzecz E. S. kwotę 2.100 (słownie: dwa tysiące sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji
1.1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 954/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 29 kwietnia 2011 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2006 r.
1.2. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że przyczyną wydania decyzji w sprawie było zakwestionowanie przez organy prawa skarżącej do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych na jej rzecz przez B. sp. z o.o. Organy uznały, że faktury te nie odzwierciedlały faktycznych czynności, co oznaczało, że zaszły przesłanki do zastosowania art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 ze zm., dalej jako "u.p.t.u."). Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał stanowisko organów za zasadne i nienaruszające prawa.
1.3. Odwołując się do wykładni prawa materialnego (art. 86 ust. 1-2, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u., art. 17 szóstej dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EWG) - Dz.U. WE z 1977 r., Nr L 145, str. 1; Polskie Wydanie Specjalne z 2004 r., rozdział 9, tom 1, str. 23 ze zm., dalej jako "VI Dyrektywa") i orzecznictwa NSA oraz Trybunału Sprawiedliwości dotyczącego omawianej tematyki Sąd pierwszej instancji podkreślił, że prawo do odliczenia przysługuje wtedy, gdy faktura związana jest z konkretną, rzeczywistą czynnością opodatkowaną na poprzednim etapie obrotu (powstanie obowiązku podatkowego u dostawcy). Faktura, która nie dokumentuje sprzedaży opodatkowanej między wskazanymi w niej kontrahentami, nie wywołuje żadnych skutków podatkowych - zarówno dla jej wystawcy, jak i odbiorcy. Sąd wskazał ponadto, że przepisy obowiązujące na dzień powstania zobowiązania (w szczególności art. 88 ust. 3a pkt 4 lit a u.p.t.u.) miały w omawianym zakresie charakter bardzo restrykcyjny i zabraniały obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z faktur niedokumentujących faktycznych transakcji gospodarczych - nie miał przy tym znaczenia brak świadomości nabywcy co do rzetelności sprzedawcy oraz pochodzenia kupowanego towaru, a okolicznością łagodzącą nie mógł być nawet fakt dołożenia należytej staranności przy weryfikacji kontrahenta. Niewystarczające jest przy tym dla prawa do odliczenia podatku z danej faktury ustalenie, że dany towar znalazł się w posiadaniu nabywcy, jeżeli nie zostanie wykazane, że to w wyniku czynności zrealizowanej przez wystawcę faktury, rodzącej u niego powstanie obowiązku podatkowego, doszło do nabycia towaru. Sąd podkreślił też różnicę między możliwością odliczenia podatku naliczonego z faktury niedokumentującej faktycznej sprzedaży pomiędzy podmiotami wskazanymi na tej fakturze, z uwagi na fakt, że wystawca faktury jest podmiotem jedynie firmującym przekazanie nabywcy towaru z innego źródła (a więc nie dysponuje uprawnieniem do przeniesienia własności towaru na nabywcę), od problemu nabycia własności tego towaru w sensie cywilistycznym przez otrzymującego go podatnika. Przyznając znaczenie dobrej wiary na tle art. 169 K.c. Sąd stwierdził, że analogiczne okoliczności odwołujące się do stanu świadomości nabywcy nie będą miały znaczenia dla oceny istnienia uprawnienia do odliczenia podatku naliczonego z faktury dokumentującej nielegalny obrót towarowy.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
