Kiedy nieodpłatne świadczenie od pracodawcy w postaci abonamentu medycznego nie obciąży finansowo pracownika

Pracownicy korzystają z abonamentów medycznych w wysokości 85 zł, których koszt w całości pokrywa pracodawca. W związku z tym, że podlegają one oskładkowaniu i opodatkowaniu, pracodawca chce również ponieść koszt tych obciążeń, tak aby pracownicy nie ponosili z tego tytułu żadnych kosztów. Czy jest to możliwe, żeby pracownik nie poniósł żadnych kosztów związanych z dodatkową opieką medyczną, a jeśli tak, to jak to rozliczyć na liście płac?

Aby pracownicy otrzymujący, oprócz wynagrodzenia pieniężnego, również świadczenia niepieniężne (np. abonament medyczny) nie tracili na tym finansowo i do wypłaty otrzymali tyle samo co przed przyjęciem takiego świadczenia, pracodawca może im wyrównać kwotę obciążeń składkowo-podatkowych w postaci wypłaty dodatkowego wynagrodzenia, np. nagrody. Szczegóły - w uzasadnieniu.

Wartość abonamentu medycznego opłacanego w 100% przez pracodawcę stanowi dla pracownika przychód ze stosunku pracy podlegający zarówno opodatkowaniu, jak i oskładkowaniu. Świadczenie to mieści się w pojęciu przychodów z tego źródła, a nie znajduje się na liście zwolnień. Gdyby pakiet był współfinansowany przez pracownika i prawo do niego wynikało z wewnętrznych przepisów płacowych, wówczas byłby wyłączony z podstawy wymiaru składek.

Świadczenia w postaci niepieniężnej podlegają wycenie według metod wymienionych w art. 11 ust. 2-2b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przykładowo, jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi zakupione - wyceny należy dokonać według cen zakupu. Po doliczeniu wartości nieodpłatnego świadczenia do pozostałego przychodu pieniężnego (wynagrodzenia) od całości pracodawca jako płatnik ma obowiązek pobrać zaliczkę na podatek oraz składki na ubezpieczenia społeczne i składkę zdrowotną. Wtedy obciążenia podatkowo-składkowe ustalone od świadczeń niepieniężnych muszą zostać pobrane z wypłaty pieniężnej. W konsekwencji pracownik otrzymuje dodatkowy bonus, ale jednocześnie niższą pensję.

PRZYKŁAD

Pracownik otrzymuje wynagrodzenie minimalne 2000 zł. Pracodawca finansuje mu w całości pakiet medyczny o wartości 85 zł.

Wyliczenie pensji netto dla pracownika przedstawia poniższa lista płac:

Gdyby nie pakiet medyczny, pracownik otrzymałby na rękę 1459,48 zł, czyli o 25,26 zł więcej.

Akurat w tym przypadku wartość świadczenia nie jest znaczna. Jednak zdarza się, że przy bardziej wartościowych grantach (np. wycieczka, prezent rzeczowy) podatek oraz składki dotkliwie uszczuplają wynagrodzenie pieniężne i niewiele pozostaje do wypłaty. Dlatego niektórzy pracodawcy chcą odciążyć pracownika z tego kosztu i przenieść go na siebie. Sposobem na to jest ustalenie pewnego świadczenia pieniężnego, np. nagrody, które pokryłoby te dodatkowe należności publicznoprawne. Przychodem jest wtedy, oprócz wynagrodzenia, również wartość nieodpłatnego świadczenia oraz taka "wirtualna" nagroda. Nieprawidłowością byłoby bowiem po prostu zapłacenie przez pracodawcę danin podatkowo-składkowych za pracownika, naliczonych od wartości świadczenia. Trzeba bowiem pamiętać, że podatek i składki w ustawowej części obciążają pracownika jako podatnika oraz ubezpieczonego. Pracodawca nie może ich zapłacić za podwładnego. Gdyby to zrobił, powstałby kolejny przychód z tego tytułu, od którego należałoby znów naliczyć i odprowadzić składki ZUS i podatek. Pracodawca może natomiast przyznać pracownikowi dodatkową wypłatę, która zneutralizuje wyższe narzuty. Taka np. nagroda pieniężna będzie odpowiadała części ubruttowionej pakietu medycznego. W takiej sytuacji trzeba obliczyć różnicę między kwotą wynagrodzenia netto ze świadczeniem i bez niego (w tym przypadku 25,26 zł), a następnie tak ją podwyższyć, aby w konsekwencji zostało pracownikowi do wypłaty tyle, ile by otrzymał bez świadczenia.

PRZYKŁAD

Kontynuując poprzedni przykład, wartość pakietu po ubruttowieniu wynosi 121 zł. Do wynagrodzenia brutto należy zatem dodać 36 zł (121 zł - 85 zł), np. jako nagrodę pieniężną.

Przychód pracownika wynosi więc:

2000 zł + 85 zł + 36 zł = 2121 zł, z czego część pieniężna stanowi 2036 zł. Wyliczenie wynagrodzenia przedstawia poniższa lista płac:

Po przyznaniu nagrody pracownik uzyska pełne wynagrodzenie netto oraz dodatkowy bonus. Różnica w wartościach netto wynagrodzenia wynosi tylko 1 grosz. Zarówno zaliczka na podatek dochodowy, jak i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne zostały potrącone od wyższego przychodu pieniężnego, tj. sumy minimalnej pensji i wyliczonej nagrody stanowiącej ubruttowioną wartość prezentu.

Takie rozwiązanie jest korzystne dla pracownika, ale kosztowne dla pracodawcy. Warto w tym przypadku też rozważyć inne opcje, m.in. współfinansowanie pakietów medycznych przez pracowników, które po spełnieniu innych warunków podlegałyby wyłączeniu z podstawy oskładkowania. Wówczas pracownicy ponosiliby wyłącznie koszt podatku dochodowego.

PODSTAWA PRAWNA:

● art. 4 pkt 2 lit. a, art. 6 ust. 1 pkt 11, art. 16 ust. 1 pkt 1, art. 18 ust. 6, art. 22 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 963; ost.zm. Dz.U. z 2017 r. poz. 60

● art. 11 ust. 2-2b, art. 12 ust. 1, art. 22 ust. 2 pkt 1, art. 31 i 32 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 2032; ost.zm. Dz.U. z 2017 r. poz. 60

Izabela Nowacka

ekonomistka, od wielu lat zajmuje się tematyką wynagrodzeń i rozliczaniem płac, autorka licznych publikacji z dziedziny prawa pracy i ubezpieczeń społecznych