Wyrok NSA z dnia 7 maja 2026 r., sygn. II OSK 2006/25
Odwołanie wniesione z uchybieniem terminu poprzez spóźnione uzupełnienie braków formalnych powinno skutkować stwierdzeniem niedopuszczalności zgodnie z art. 134 k.p.a. Organy administracji działają w granicach prawa, wdrażając rygory proceduralne nawet przy późniejszym dopełnieniu braków.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie sędzia NSA Tomasz Bąkowski sędzia del. WSA Anna Szymańska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 2995/24 w sprawie ze skargi S. M. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 14 października 2024 r., nr DL.WIPO.4100.778.2024/DSz w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od S. M. na rzecz Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców kwotę 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 24 kwietnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 2995/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie, sąd wojewódzki, sąd pierwszej instancji) po rozpoznaniu skargi S. M. (dalej: cudzoziemiec, strona, skarżący) na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu, skarżący kasacyjnie) z 14 października 2024 r., nr DL.WIPO.4100.778.2024/DSz w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - uchylił zaskarżone postanowienie (pkt 1.) oraz orzekł w przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt 2.).
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z 7 kwietnia 2023 r. (wpływ do organu) skarżący wystąpił o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.
Wojewoda Mazowiecki (dalej: Wojewoda, organ pierwszej instancji) decyzją z 11 stycznia 2024 r. nr WSC-II-P.6151.39213.2023 umorzył w całości postępowanie w sprawie udzielenia stronie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Powyższe rozstrzygnięcie odebrano 19 lutego 2024 r. Następnie, zostało złożone odwołanie od powyższej decyzji. Wyjaśniono, że w związku z wypowiedzeniem przez cudzoziemca pełnomocnictwa udzielonego 16 marca 2023 r. A. D., nie była ona upoważniona do udzielenia w imieniu strony 5 października 2023 r. pełnomocnictwa substytucyjnego r.pr. K. D.
Szef Urzędu, pismem z 19 kwietnia 2024 r. na podstawie art. 64 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.), wezwał r.pr. K. D. do nadesłania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania – oryginału pełnomocnictwa (lub jego urzędowo poświadczonego odpisu) upoważniającego do wniesienia odwołania w imieniu strony i reprezentowania przed Szefem Urzędu. Jednocześnie poinformowano, że alternatywnym sposobem usunięcia powyższego braku formalnego jest podpisanie odwołania przez cudzoziemca i jego wniesienie do organu w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie odebrano 26 kwietnia 2024 r. Szef Urzędu wyjaśnił, że termin do uzupełnienia braku formalnego odwołania upłynął 6 maja 2024 r. Dalej, że brak formalny został uzupełniony 11 czerwca 2024 r. tj. po upływie 7-dniowego terminu wyznaczonego do tej czynności, w związku z czym uchybiono terminowi określonemu dla dokonania tej czynności.
Zdaniem Szefa Urzędu, w przypadku uzupełnienia przez stronę braków pisma z uchybieniem wyznaczonego terminu, o którym mowa w art. 64 § 2 k.p.a. pismo to powinno zostać rozpatrzone merytorycznie, z tym zastrzeżeniem, że termin jego wniesienia powinien być liczony od daty wniesienia pisma uzupełniającego braki. Tym samym, za termin wniesienia żądania uznać należy termin uzupełnienia jego braków w trybie określonym art. 64 § 2 k.p.a. Szef Urzędu, w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, że odwołanie zostało złożone 11 czerwca 2024 r. (tj. w dniu uzupełnienia braku formalnego odwołania). Zatem z uchybieniem terminu do złożenia odwołania (art. 134 k.p.a.).
WSA w Warszawie we wskazanym na wstępie wyroku uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa procesowego w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd wojewódzki wyjaśnił, że w sytuacji, gdy odwołanie zostało podpisane przez pełnomocnika, który nie dołączył udzielonego mu pełnomocnictwa do złożenia odwołania, należało uznać, że odwołanie nie spełnia wymogów formalnych i wezwać pełnomocnika do uzupełnienia braków poprzez złożenie stosownego pełnomocnictwa w zakreślonym terminie, pod rygorem stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Zaznaczono, że organ wezwał pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych odwołania, wskazując rygor przewidziany w art. 64 § 2 k.p.a. W ocenie WSA w Warszawie, przepis ten nie znajduje zastosowania w postępowaniu odwoławczym. Przywołując orzecznictwo sądowoadministracyjne, podano, że art. 64 k.p.a. jest przepisem, który reguluje postępowanie przed organem I instancji. Dalej, że przepisy regulujące postępowanie pierwszoinstancyjne mogą mieć zastosowanie w postępowaniu zażaleniowym, czy odwoławczym tylko w sprawach nieuregulowanych odmiennie przepisami o postępowaniu drugoinstancyjnym (rozdział 10 Działu II k.p.a.). Zaznaczono, że kwestia formalnego zakończenia postępowania została w postępowaniu odwoławczym uregulowana odmiennie, co wynika z art. 134 k.p.a. (nieuzupełnienie braków zażalenia czy odwołania w terminie skutkuje niedopuszczalnością takiego środka). Zatem przyjęto, że w postępowaniu zażaleniowym i odwoławczym art. 64 k.p.a. nie ma zastosowania.
Podkreślono, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych odwołania nie zostało sformułowane w sposób właściwy, gdyż zawierało nieprawidłowe pouczenie, że w razie nieuzupełnienia braku formalnego pismo zostanie pozostawione bez rozpoznania. W ocenie sądu pierwszej instancji, organ powinien wystosować ponownie wezwanie z prawidłowym pouczeniem i dopiero po bezskutecznym upływie terminu do wykonania tego ponownego wezwania, zastosować art. 134 k.p.a. Wskazano, że pozostawienie odwołania bez rozpoznania nie może zastępować formalnego rozstrzygnięcia w przedmiocie niedopuszczalności odwołania.
Wyjaśniono, że przyjęcie, że uzupełnienie braków pisma (podania) dokonane po upływie terminu wskazanego w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych, jeżeli podanie nie zostało pozostawione bez rozpoznania, wywołuje skutek od daty uzupełnienia braków, może mieć zastosowanie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, do braków uzupełnianych na podstawie art. 64 k.p.a. Podkreślono, że w postępowaniu odwoławczym zainicjowanym wniesieniem odwołania nie powinno być wątpliwości co do tego kiedy odwołanie zostało złożone. Jeśli zostało wniesione po terminie, to zastosowanie znajduje art. 134 k.p.a. Obie sytuacje, a więc wniesienie odwołania po terminie, jak też niedopuszczalność odwołania zostały uregulowane w tym samym przepisie.
W ocenie WSA w Warszawie, należało przyjąć, że uzupełnienie braków odwołania przez złożenie pełnomocnictwa, zostało dokonane przez stronę samodzielnie w toku zainicjowanego postępowania odwoławczego, zanim organ podjął działania w celu wyjaśnienia kwestii dopuszczalności odwołania, pod rygorem uznania odwołania za niedopuszczalne. Tym samym, oznacza to, że organ w sposób nieuprawniony uznał, że odwołanie zostało złożone dopiero w dniu nadesłania pełnomocnictwa, a tym samym z uchybieniem terminowi do jego wniesienia określonemu w art. 129 § 2 k.p.a. Podniesiono, że odwołanie, którego braki uzupełniono w toku postępowania zostało wniesione 28 lutego 2024 r., a więc w terminie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Szef Urzędu, zaskarżając go w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.):
I. naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy w zw. z przepisami postępowania administracyjnego poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 2 oraz art. 134 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. polegające na nieuzasadnionym przypisaniu Szefowi Urzędu naruszenia wskazanych powyżej przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, do czego doszło skutkiem wadliwego przyjęcia przez sąd I instancji, że: art. 64 § 2 k.p.a. nie znajduje zastosowania w postępowaniu odwoławczym oraz że jest to pogląd "ugruntowany" w orzecznictwie sądowoadministracyjnym; wezwanie do uzupełnienia braków formalnych odwołania nie zostało sformułowane w sposób właściwy, gdyż zawierało nieprawidłowe jakoby pouczenie, że w razie nieuzupełnienia braku formalnego odwołanie zostanie pozostawione bez rozpoznania; w sytuacji, gdy odwołanie zostało podpisane przez pełnomocnika, który nie dołączył udzielonego mu pełnomocnictwa do złożenia odwołania, należało wezwać pełnomocnika do uzupełnienia braków poprzez złożenie pełnomocnictwa w zakreślonym terminie, pod rygorem stwierdzenia niedopuszczalności odwołania; pozostawienie odwołania bez rozpoznania nie może zastępować formalnego rozstrzygnięcia w przedmiocie niedopuszczalności odwołania, jak również że stanowisko, zgodnie z którym uzupełnienie braków pisma (podania) dokonane po upływie terminu wskazanego w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych, jeżeli podanie nie zostało pozostawione bez rozpoznania, wywołuje skutek od daty uzupełnienia braków, może mieć zastosowanie jedynie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym; a w konsekwencji - błędnego wskazania, że: organ w sposób nieuprawniony uznał, że odwołanie zostało złożone dopiero w dniu nadesłania pełnomocnictwa, a tym samym z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania określonego w art. 129 § 2 k.p.a. oraz, że w sprawie konieczne jest przeprowadzenie postępowania odwoławczego, pomimo niewątpliwego uzupełnienia braków formalnych odwołania z uchybieniem terminu podczas gdy: z normy zawartej w art. 63 § 1 k.p.a. w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że ustawodawca odwołanie traktuje jako rodzaj podania, co oznacza, że wszelkie regulacje dotyczące braków formalnych podania odnieść należy także do odwołań; pozostawienie podania (w tym odwołania) bez rozpoznania i stwierdzenie niedopuszczalności odwołania to dwie odrębne instytucje procesowe z czego wynika, iż nie mogą one być stosowane przemiennie, lecz w ściśle określonych przez ustawodawcę przypadkach; zgodnie ze stanowiskiem judykatury, w przypadku gdy strona usunęła brak formalny po terminie określonym w art. 64 § 2 k.p.a., lecz przed wysłaniem przez organ administracji pisma informującego o pozostawieniu podania bez rozpoznania, zastosowanie tego rygoru nie jest już dozwolone jednak w takim przypadku: uzupełnienie braków formalnych podania po terminie wyznaczonym wezwaniem, powinno skutkować przyjęciem, że podanie wniesiono w dacie uzupełnienia braków i pogląd ten odnoszony był w orzecznictwie również do sytuacji, w której to braki formalne odwołania zostały uzupełnione z przekroczeniem terminu wyznaczonego zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. wobec czego: w sprawie prawidłowo wezwano wnoszącego podanie o nadesłanie pełnomocnictwa pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania zamiast pod wskazanym przez sąd I instancji rygorem stwierdzenia niedopuszczalności odwołania; wobec uzupełnienia ww. braku po upływie wyznaczonego terminu ale jeszcze przed wysłaniem pisma o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania nie było już możliwe dokonanie ww. czynności materialno-technicznej; z uwagi na fakt, że uzupełnienie braków formalnych odwołania (będącego w myśl art. 63 § 1 k.p.a "podaniem") nastąpiło po upływie wyznaczonego terminu, w niniejszej sprawie należało przyjąć, że odwołanie wniesione zostało dopiero w dacie spóźnionego uzupełnienia braków formalnych, czyli z uchybieniem ustawowego terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. a zatem należało stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. Kierując się względami ostrożności procesowej, mając na uwadze, że w orzecznictwie sądowym wskazywano niekiedy na materialnoprawny charakter art. 134 k.p.a., wobec niejednoznacznej wymowy uzasadnienia zaskarżonego wyroku zarzucono także:
II. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 134 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przypisaniu organowi odwoławczemu naruszenia ww. przepisu, mającego polegać na błędnym wezwaniu wnoszącego odwołanie do uzupełnienia braków formalnych tego podania pod rygorem z art. 64 § 2 k.p.a. zamiast pod rygorem stwierdzenia niedopuszczalności odwołania a następnie na niezasadnym stwierdzeniu przez Szefa Urzędu uchybienia terminu do wniesienia ww. środka zaskarżenia, po spóźnionym uzupełnieniu ww. braków, do czego doszło skutkiem błędnego przyjęcia przez sąd, że: jeżeli środek odwoławczy nie spełnia wymogów formalnych to organ zobowiązany jest w takim przypadku wezwać wnoszącego odwołanie do usunięcia braków formalnych, a po bezskutecznym upływie zakreślonego w wezwaniu terminu zastosować art. 134 k.p.a.; art. 134 k.p.a. stanowi lex specialis w stosunku do uregulowania przyjętego w art. 64 § 2 k.p.a., który w postępowaniu odwoławczym nie ma zastosowania i w konsekwencji, że w sprawie należało wezwać pełnomocnika do uzupełnienia braków poprzez złożenie pełnomocnictwa w zakreślonym terminie, pod rygorem stwierdzenia niedopuszczalności odwołania; jak również, że przyjęcie, że uzupełnienie braków pisma (podania) dokonane po upływie terminu wskazanego w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych, jeżeli podanie nie zostało pozostawione bez rozpoznania, wywołuje skutek od daty uzupełnienia braków, może mieć zastosowanie jedynie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a nie w postępowaniu odwoławczym podczas gdy: art. 134 k.p.a. nie ma zastosowania w sytuacji, gdy odwołanie zawiera nieuzupełniony brak formalny, a zatem pozostawienie odwołania bez rozpoznania z powodu nieuzupełnienia braku formalnego stwierdzane jest w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., nie zaś w formie postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a.; pozostawienie podania (odwołania) bez rozpoznania i stwierdzenie jego niedopuszczalności to dwie odrębne instytucje procesowe, które z uwagi właśnie na ich odrębność procesową nie mogą być stosowane przemiennie, lecz w świetle określonych przez ustawodawcę sytuacjach; zgodnie ze stanowiskiem judykatury, w przypadku gdy strona usunęła brak formalny po terminie określonym w art. 64 § 2 k.p.a., lecz przed wysłaniem przez organ administracji pisma informującego o pozostawieniu podania bez rozpoznania, zastosowanie tego rygoru nie jest już dozwolone jednak w takim przypadku; uzupełnienie braków formalnych podania po terminie wyznaczonym wezwaniem, powinno skutkować przyjęciem, że podanie wniesiono w dacie uzupełnienia braków i pogląd ten odnoszony był w orzecznictwie również do sytuacji, w której to braki formalne odwołania zostały uzupełnione z przekroczeniem terminu wyznaczonego zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a.; wobec czego: w sprawie prawidłowo wezwano wnoszącego podanie o nadesłanie pełnomocnictwa pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania; wobec uzupełnienia ww. braku po upływie wyznaczonego terminu ale jeszcze przed wysłaniem pisma o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania nie było już możliwe dokonanie ww. czynności materialno-technicznej; z uwagi na fakt, że uzupełnienie braków formalnych odwołania (będącego w myśl art. 63 § 1 k.p.a "podaniem") nastąpiło po upływie wyznaczonego terminu, w niniejszej sprawie należało przyjąć, że odwołanie wniesione zostało dopiero w dacie spóźnionego uzupełnienia braków formalnych, czyli z uchybieniem terminu, a zatem; organ odwoławczy zasadnie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a.
Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi; względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący kasacyjnie organ oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA.
Skarga kasacyjna okazała się zasadna.
Istota sprawy rozpoznawanej przez sąd wojewódzki sprowadzała się do oceny legalności postanowienia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 14 października 2024 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji Wojewody Mazowieckiego z 11 stycznia 2024 r., orzekającej o umorzeniu w całości postępowania w sprawie udzielenia stronie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W niniejszej sprawie uchylając zaskarżone postanowienie sąd wojewódzki przyjął, że działanie organu stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania było niedopuszczalne, bowiem organ nie dokonał w sposób prawidłowy wezwania do uzupełnienia braków odwołania, co wykluczyło możliwość zastosowania negatywnych konsekwencji związanych z przekroczeniem zakreślonego przez organ terminu.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w doktrynie i orzecznictwie obecne są różne poglądy w zakresie odnośnie skutków procesowych, jakie wiążą się z nieuzupełnieniem braków formalnych odwołania. Prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym w sytuacji, gdy strona nie usunęła braków formalnych odwołania organ odwoławczy powinien wydać postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania, co lepiej zabezpiecza stronie możność obrony jej praw w postępowaniu odwoławczym niż instytucja pozostawienia odwołania bez rozpoznania (zob. wyroki NSA z: 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 135/10, 13 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2450/16, 23 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 4239/21; M. Jaśkowska, A. Wróbel: "Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego", LEX/el. 2025). Zgodnie natomiast ze stanowiskiem odmiennym, w takiej sytuacji ma zastosowanie art. 64 § 2 k.p.a., co oznacza, że po bezskutecznym upływie siedmiodniowego terminu do usunięcia braków formalnych odwołania, organ odwoławczy powinien przedmiotowe odwołanie pozostawić bez rozpoznania (zob. wyroki NSA z: 26 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1866/1022, 13 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 1878/13, 3 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1269/13, 20 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2792/13, 14 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1049/14, 2 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 238/18, 3 grudnia 2025 r. sygn. akt II OSK 491/25; G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan: "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", LEX/el 2010; B. Adamiak, J. Borkowski: "Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego", Legalis C.H.Beck/el. 2022; R. Hauser, M. Wierzbowski: "Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego", Legalis C.H.Beck/el. 2023).
Stosownie do treści art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do jego wniesienia. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym i podmiotowym. Niedopuszczalność o charakterze przedmiotowym obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Z kolei niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez podmiot nie mający legitymacji do wniesienia tego środka albo wniesienie odwołania przez podmiot nie mający zdolności do czynności prawnych. W tej części zatem normy art. 134 k.p.a. rozstrzygnięcie ma charakter merytoryczny. Innymi słowy nie dotyczy zagadnień formalnych jakimi są braki formalne odwołania. Kwestię tę reguluje natomiast art. 64 k.p.a., który odnosi się do usuwania uchybień (wad) wniesionego odwołania powodujących jego prawną bezskuteczność, a więc niemożność prowadzenia postępowania w ogóle (por. wyrok NSA z 3 grudnia 2025 r., sygn. akt II OSK 491/25, CBOSA).
Natomiast przyjęta przez WSA w Warszawie koncepcja zakłada, że braki formalne stają się kategorią merytoryczną bowiem zaproponowany rygor niedopuszczalności skutkować miałby stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania. Niedopuszczalność natomiast może być stwierdzona wówczas, gdy środek zaskarżenia skutecznie zostanie wniesiony tj. nie zawiera żadnych braków formalnych. To samo dotyczy, gdy zostaje złożony z uchybieniem terminu. Innymi słowy zarówno stwierdzenie niedopuszczalności, jak i wniesienia z uchybieniem terminu, odnosi się do skutecznie wniesionego środka odwoławczego, czyli bez żadnych braków formalnych. Taki charakter miało postanowienie Szefa Urzędu z 14 października 2024 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, gdyż odwołanie skutecznie zostało wniesione dopiero wraz ze złożeniem pełnomocnictwa, przy czym było wówczas po terminie.
W rozpoznawanej sprawie ze względu na charakter braku formalnego odwołania (niedołączenie pełnomocnictwa), organ odwoławczy prawidłowo pismem z 19 kwietnia 2024 r. na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braku formalnego odwołania poprzez nadesłanie oryginału pełnomocnictwa (lub jego urzędowo poświadczonego odpisu) upoważniającego do działania w imieniu strony i reprezentowania jej przed organem. Termin do uzupełnienia powyższego braku upłynął 6 maja 2024 r. Pełnomocnik skarżącego uzupełnił brak formalny 11 czerwca 2024 r., czyli po upływie 7- dniowego terminu. Jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie, że niedołączenie dokumentu pełnomocnictwa stanowi brak formalny pisma, bez uzupełnienia którego sprawie nie można nadać dalszego biegu. Co więcej, wskazuje się również, że prowadzenie postępowania bez wezwania do usunięcia braku lub gdy braki takie nie zostały uzupełnione prowadzi do naruszenia zasady skargowości, co stanowi o rażącym naruszeniu prawa (zob. wyroki NSA z: 30 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1893/18; z26 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1866/10, CBOSA).
W niniejszej sprawie, co ma decydujące znaczenie, brak formalny poprzez złożenie pełnomocnictwa został uzupełniony, ale z uchybieniem zakreślonego terminu.
W świetle aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącego art. 64 § 2 k.p.a prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym uzupełnienie braków formalnych podania (czyli również odwołania) z uchybieniem terminu wyznaczonego w wezwaniu nie pozwala organowi administracji publicznej na zastosowanie art. 64 § 2 k.p.a., gdyż rygor zawarty w tym przepisie odnosi się wyłącznie do nieusunięcia braków pisma, a nie do ich usunięcia z uchybieniem terminu. W przypadku gdy strona usunęła brak formalny po terminie określonym w art. 64 § 2 k.p.a., lecz przed wysłaniem przez organ administracji publicznej pisma informującego o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, stosowanie powołanego przepisu nie jest dozwolone i nie ma żadnych przeszkód dla rozpoznania tak uzupełnionego wniosku (por. wyroki NSA: z 11 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 337/10; z 10 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 3287/15; z 26 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 3346/17; z 14 września 2018 r., sygn. akt II OSK 629/18 i II OSK 1914/18; z 20 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1559/19, CBOSA). W razie uzupełnienia braków pisma z uchybieniem terminu, o jakim mowa w art. 64 § 2 k.p.a., pismo powinno zostać rozpatrzone, przy czym termin jego wniesienia to termin wniesienia pisma uzupełniającego braki, czyli w tym wypadku 11 czerwca 2024 r.
Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie, dlatego też organ odwoławczy nie mógł zastosować rygoru pozostawienia bez rozpoznania, o którym mowa w art. 64 § 2 k.p.a., a który został wskazany w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Wskazać również należy, że kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy odwołanie zostało wniesione po jego upływie. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. np. wyroki NSA z: 11 września 2025 r., sygn. akt II OSK 779/25; 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 363/18, CBOSA).
Konsekwencją spóźnionego uzupełnienia braku formalnego odwołania było przyjęcie, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, tj. w dacie uzupełnienia braku formalnego (złożenie pełnomocnictwa).Dlatego też, niezależnie od treści pouczenia zawartego w treści wezwania do uzupełnienia braków formalnych zachodziły warunki do zakończenia postępowania zainicjowanego odwołaniem skarżącego od decyzji Wojewody rozstrzygnięciem formalnym stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.).
Oznacza to zasadność zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 2 ora art. 134 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. W ustalonym stanie faktycznym i prawnym organ zasadnie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 11 stycznia 2024 r. umarzającej postępowanie w sprawie udzielenia stronie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Mając na uwadze, że skarga kasacyjna okazała się usprawiedliwiona, NSA uchylił zaskarżony wyrok oraz uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. NSA orzekał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
