Wykaz podatników VAT – objaśnienia podatkowe MF
Minister Finansów opublikował objaśnienia podatkowe dotyczące zasad korzystania z danych zawartych w utworzonym z dniem 1 września 2019 r. Wykazie podatników VAT (dalej: Wykaz). W dokumencie tym MF wyjaśnił m.in. kwestie wpłat na rachunki wirtualne, wpłat ratalnych, wpłat na rzecz komornika, organu egzekucyjnego czy wpłat na rachunki powiernicze. W artykule przedstawiamy, w jaki sposób MF rozwiązał problemy występujące w praktyce, a związane z korzystaniem z Wykazu.
Rachunki wirtualne
Wpłaty na rachunki wirtualne są traktowane jak wpłaty na rachunek rozliczeniowy, z którym dany rachunek wirtualny jest powiązany. Podatnik może zweryfikować w Wykazie numer rachunku wirtualnego, wówczasotrzyma informację, czy jest to rachunek powiązany z rachunkiem rozliczeniowym konkretnego podmiotu. Jeżeli rachunek rozliczeniowy tego podatnika znajduje się w Wykazie, płatność dokonywana na rachunek wirtualny, powiązany z tym rachunkiem rozliczeniowym, jest równoznaczna z wykonaniem przez płacącego obowiązku zapłaty na rachunek z Wykazu.
Wpłaty na rachunki podmiotów zagranicznych
Podatnicy dokonujący płatności za faktury dokumentujące czynności z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, importu towarów, importu usług lub dostawy towarów rozliczanej przez nabywcę (czyli transakcje z podmiotami zagranicznymi), nie są obowiązani do badania, czy rachunek, na który dokonywana jest płatność za taką fakturę, jest zamieszczony w Wykazie. Nie ma tutaj znaczenia, czy dostawca posiada ewentualnie rachunek w polskim banku z uwagi na fakt zarejestrowania dla innych celów czy innych transakcji.
Wpłaty na rachunki banków zagranicznych
W przypadku dokonania płatności wynikającej z faktury wystawionej przez podatnika VAT czynnego dotyczącej transakcji powyżej 15 000 zł na zagraniczny rachunek (niezamieszczony w Wykazie), w celu uniknięcia negatywnych konsekwencji finansowych, podatnik powinien złożyć zawiadomienie o zapłacie należności na ten rachunek do właściwego naczelnika urzędu skarbowego (na formularzu ZAW-NR), który zweryfikuje, czy podatnik zgłosił ten rachunek w zgłoszeniu identyfikacyjnym. Chodzi o kwestię dokonywania płatności na rachunek banku zagranicznego, który nie posiada oddziału w Polsce. Taki rachunek nie jest bowiem umieszczany w Wykazie.
Wpłaty na rachunki cesyjne i własne banków i SKOK
W stosunku do podatników dokonujących płatności na rachunki gospodarki własnej i tzw. rachunki cesyjne banków i SKOK, niezamieszczone w Wykazie, nie będą stosowane sankcje w podatkach dochodowych PIT i CIT oraz odpowiedzialność solidarna w VAT. Rachunki te nie są umieszczane w Wykazie, dlatego banki, SKOK oraz wystawcy faktur (w przypadku wpłat na rachunek cesyjny) powinni informować o charakterze rachunku, na który dokonywana jest wpłata. Jeżeli tego nie zrobią, podatnik dokonujący wpłaty będzie musiał domniemywać, że dokonuje wpłaty na rachunek nieujawniony w Wykazie ze wszystkimi tego konsekwencjami. Podatnik, który otrzyma informację o tym, że dokonuje wpłaty na rachunek własny lub cesyjny banku lub SKOK nie poniesie z tego tytułu konsekwencji (sankcji). Jeżeli takiej informacji nie otrzyma, to, aby uniknąć sankcji, powinien dokonać zawiadomienia ZAW-NR, czyli zawiadomienia o numerze rachunku, na który dokonał wpłaty.
Wpłaty na rachunki powiernicze i depozytowe
W przypadku wpłat dokonywanych na rachunki powiernicze i depozytowe zasadniczo podatnik nie musi dokonywać zawiadomienia ZAW-NR, czyli zawiadomienia o numerze rachunku, na który dokonał wpłaty. MF objaśnił jednak, że powinien to zrobić, jeżeli otrzyma fakturę dokumentującą wpłatę na takie rachunki.
Wpłata na rachunek komornika, organu egzekucyjnego i związane z likwidacją szkody
Podatnik nie ma obowiązku sprawdzania, czy wskazany rachunek do zapłaty widnieje w Wykazie w przypadku płatności wierzytelności na rachunek komornika lub organu egzekucyjnego.
Podobna sytuacja, jak przy wpłatach zajętej wierzytelności na rachunek bankowy komornika lub organu egzekucyjnego, występuje w odniesieniu do płatności dokonywanych przez ubezpieczycieli na rzecz podmiotów trzecich likwidujących szkody, kiedy to zapłata stanowi realizację odpowiedzialności odszkodowawczej wobec ubezpieczonych/uposażonych.
Zlecenie z odroczonym terminem płatności/zlecenie stałe
W przypadku zlecenia przelewu z odroczonym terminem płatności lub zlecenia stałego dniem zlecenia przelewu jest dzień, w którym podatnik zlecił bankowi dokonanie takiego przelewu. Nie ma przy tym znaczenia okres, na jaki zostały odroczone płatności, bądź okres objęty zleceniem stałym, tj. data obciążenia rachunku.
Płatność kartą płatniczą lub przez platformę płatności
Dokonanie płatności kartą lub pay-by-linkiem nie skutkuje poniesieniem negatywnych konsekwencji podatkowych w postaci utraty możliwości zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodu w podatkach PIT i CIT oraz odpowiedzialności solidarnej w VAT.
Potrącenie wierzytelności
Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej i jeżeli po stronie podatnika dokonującego płatności pozostaje kwota do zapłaty, kwotę tę podatnik powinien wpłacić na rachunek zamieszczony w Wykazie (oczywiście jeżeli wartość transakcji przekracza 15 000 zł i wystawcą faktury był podatnik VAT czynny).
Przykład
Przedsiębiorca X jest winny przedsiębiorcy Y kwotę 18 000 zł z tytułu zakupu materiałów budowlanych i na tę kwotę otrzymał fakturę. Równocześnie Y jest winny X kwotę 12 000 zł z tytułu remontu, jaki wykonał. Strony uzgodniły, że dokonają potrącenia długu. X dopłaci Y kwotę 6000 zł (18 000 zł - 12 000 zł). Przedsiębiorca X nie może rozliczyć się z przedsiębiorcą Y gotówką w zakresie pozostałej dopłaty, ponieważ cała wartość transakcji wynosi 18 000 zł. W tym przypadku dopłata powinna zostać dokonana na rachunek zamieszczony w Wykazie.
Przykład
Przedsiębiorca A jest winny przedsiębiorcy B kwotę 12 000 zł z tytułu zakupu materiałów budowlanych i na tę kwotę otrzymał fakturę. Równocześnie B jest winny A kwotę 8 000 zł z tytułu remontu, jaki wykonał. Strony uzgodniły, że dokonają potrącenia długu. A dopłaci B kwotę 4000 zł (12 000 zł - 8000 zł). Przedsiębiorca A może rozliczyć się z przedsiębiorcą B gotówką w zakresie pozostałej dopłaty, ponieważ wartość całej transakcji nie przekracza kwoty 15 000 zł.
Przykład
Przedsiębiorca kupił w hurtowni towar za kwotę 20 000 zł. Zapłatę uiścił w taki sposób, że: 12 000 zł opłacił gotówką, 8 000 zł dopłacił przelewem na rachunek zawarty w Wykazie. Wartość ogólna transakcji przekroczyła 15 000 zł, w związku z tym wobec części opłaconej gotówką w wys. 12 000 zł przedsiębiorca poniesie negatywne konsekwencje w postaci utraty możliwości zaliczenia wydatku w tej części do kosztów uzyskania przychodów.
Płatności zaliczkowe lub ratalne
W przypadku płatności dokonywanej w formie zaliczek lub płatności w ratach limit w wysokości 15 000 zł dotyczy kwoty całej transakcji, a nie pojedynczej płatności. W związku z tym, nawet jeżeli z dostawcą towaru lub usługi zostanie ustalona płatność ratalna lub w formie zaliczek, to sposób uiszczenia zapłaty powinien być zależny od wysokości łącznej sumy transakcji (kwoty brutto).
Przykład
Przedsiębiorca kupił na raty meble biurowe. Zgodnie z otrzymaną fakturą od podatnika VAT czynnego wartość brutto do zapłaty wynosi 23 000 zł (18 699 zł kwota netto, 4 301 zł kwota podatku VAT). Zgodnie z ustalonym ze sprzedawcą harmonogramem nabywca planuje zapłacić pierwszą ratę w wysokości 11 500 zł gotówką, a drugą ratę w wysokości 11 500 zł przelewem na rachunek dostawcy zamieszczony w Wykazie. Przedsiębiorca nie uniknie negatywnych konsekwencji podatkowych, gdyż zostanie przekroczony dopuszczony limit płatności gotówką, wartość zakupu brutto przekracza bowiem 15 000 złotych. Przedsiębiorca powinien obie raty zapłacić przelewem na rachunek dostawcy zamieszczony w Wykazie (z zastrzeżeniem możliwości dokonania zapłaty innym niż przelew instrumentem płatniczym).
Płatności dla podatników zwolnionych z VAT
Obowiązek dotyczący dokonywania płatności na rachunki rozliczeniowe i rachunki w SKOK znajdujące się w Wykazie dotyczy faktur wystawianych przez podatników VAT czynnych. Oznacza to, że obowiązek ten nie ma zastosowania do płatności wynikających z faktur wystawianych przez podatników zwolnionych z VAT ze względu na limit sprzedaży, o którym mowa w art. 113 ust. 1 ustawy o VAT, lub wykonujących wyłącznie czynności zwolnione na podstawie art. 43 tej ustawy.
Sankcje za brak zapłaty na rachunek ujawniony w Wykazie
Od 1 stycznia 2020 r. dokonanie płatności należności wynikającej z otrzymanej faktury wystawionej przez podatnika VAT czynnego dotyczącej transakcji na kwotę powyżej 15 000 zł na inny rachunek niż zamieszczony w Wykazie naraża podatnika na negatywne konsekwencje podatkowe w postaci:
- braku możliwości zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodu lub konieczność zwiększenia przychodów w podatkach PIT i CIT,
- odpowiedzialności solidarnej w podatku VAT.
Płatność częściowa na rachunek z Wykazu
Jeżeli nabywca zrealizuje płatność w kilku transzach i jedna z nich będzie wpłacona na rachunek zamieszczony w Wykazie, a pozostałe płatności na rachunki inne niż zamieszczone w Wykazie, to w zakresie tych płatności, które zostały dokonane na rachunki spoza Wykazu, nabywca nie może zaliczyć tych kwot do kosztów uzyskania przychodów.
Jeżeli wartość transakcji wynosi powyżej 15 000 zł, to cała kwota powinna być zapłacona przelewem na rachunek zamieszczony w Wykazie. W przeciwnym razie przedsiębiorca nie może zaliczyć kwoty zapłaconej gotówką lub na rachunek spoza Wykazu do kosztów uzyskania przychodów.
Przykład
Wartość transakcji wynosi 20 000 zł + 4600 VAT. Podatnik wykonał dwa przelewy na rzecz swojego kontrahenta. Część tej kwoty w wysokości 7 000 zł + 1610 zł VAT zapłacił przelewem na rachunek zamieszczony w Wykazie, a część w wysokości 13 000 zł + 2990 zł VAT na rachunek spoza Wykazu. Podatnik nie zaliczy do kosztów uzyskania przychodów kwoty 13 000 zł, czyli tej części którą zapłacił na rachunek nie zamieszczony w Wykazie.
Zawiadomienie ZAW-NR
Podatnik, który dokona zapłaty należności przelewem na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w Wykazie, może uniknąć negatywnych konsekwencji tego faktu - zarówno w podatkach dochodowych PIT i CIT, jak i w zakresie odpowiedzialności solidarnej w podatku VAT . Wystarczy, że w ustawowym terminie zawiadomi o zapłacie należności na ten rachunek właściwego naczelnika urzędu skarbowego.
W przypadku wysłania zawiadomienia o dokonaniu zapłaty na rachunek spoza Wykazu podatnik nie jest obowiązany dokonywać ponownie takiego zawiadomienia w sytuacji, gdyby kolejna wpłata została dokonana na ten sam rachunek spoza Wykazu, o którym podatnik już raz poinformował organy składając stosowne zawiadomienie. Wystarczające jest dokonanie jednorazowego zgłoszenia takiego rachunku do właściwego naczelnika urzędu skarbowego.
W przypadku prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki niebędącej osobą prawną, która nie jest podatnikiem podatku PIT albo podatku CIT, zawiadomienie złożone przez tę spółkę wywiera skutki również w odniesieniu do podatków dochodowych w stosunku do wspólników takiej spółki będących podatnikami podatku PIT albo podatku CIT. Oznacza to, że poszczególni wspólnicy takiej spółki nie muszą składać odrębnie zawiadomienia - zawiadomienie składa wyłącznie spółka.
Wpłata na rachunek faktora
W sytuacji, w której nabywca towarów lub usług płaci należność do faktora, w związku z przeniesieniem przez dostawcę praw do wierzytelności za dostawę towarów lub usług na faktora, nabywca powinien dokonać płatności na rachunek zamieszczony w Wykazie.
Firmy faktoringowe prowadzące rozliczenia z wykorzystaniem tzw. rachunków wirtualnych nie mają obowiązku zgłaszania takich rachunków do urzędu skarbowego. Wpłaty na rachunki wirtualne przypisane do rachunku rozliczeniowego są traktowane jak wpłaty na rachunek rozliczeniowy zamieszczony w Wykazie.
Potwierdzenie zlecenia przelewu
Wykaz umożliwia pobranie informacji o dacie i godzinie, w której podatnik dokonał sprawdzenia, czy rachunek figuruje w Wykazie.
Jeżeli dzień zlecenia przelewu będzie zgodny z datą sprawdzenia rachunku zamieszczonego w Wykazie, wówczas podatnik będzie miał pewność, że dokonał przelewu na właściwy i aktualny rachunek.
Źródło: Objaśnienia MF z 20 grudnia 2019 r. pt. "Wykaz podatników VAT" - www.podatki.gov.pl
PODSTAWA PRAWNA:
art. 96b ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 2174; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 2200
art. 22p ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 1387; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 2200
art. 15d ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 865; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 2217
art. 117ba ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 900; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 2200
Pełna treść objaśnień z 20 grudnia 2019 r. pt. "Wykaz Podatników VAT" jest dostępna w formie dodatku do „Mk” nr 2/2020 z cyklu "Wyjaśnienia MF" na www.inforlex.pl/ewydania
Ewa Sławińska
prawnik, redaktor naczelna „MONITORA księgowego”
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
