Wypadek przy pracy. Jak go zakwalifikować i co należy zrobić w pierwszej kolejności?

Wypadek przy pracy to nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które powoduje uraz lub śmierć i pozostaje w związku z pracą. Aby zostało ono formalnie zakwalifikowane jako wypadek przy pracy, muszą wystąpić jednocześnie cztery warunki. Zarówno na poszkodowanym, jak i na pracodawcy ciążą wówczas konkretne obowiązki, a pracownikowi przysługują świadczenia z ubezpieczenia społecznego.

Przepisów dotyczących wypadku przy pracy należy szukać przede wszystkim w:

• ustawie Kodeks pracy,
• ustawie o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych,
• rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy.

Co uznaje się za wypadek przy pracy?

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych definiuje wypadek przy pracy. Za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

• podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;
• podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia;
• w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Na równi z wypadkiem przy pracy traktuje się wypadek, któremu pracownik uległ:

• w czasie podróży służbowej w okolicznościach innych niż określone wyżej. Za wypadek przy pracy nie uważa się postępowania pracownika, które nie pozostaje w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań;
• podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony;
• przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe.

Cztery warunki spełnione jednocześnie

Pracownicy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Kielcach podkreślają, że aby zdarzenie zostało formalnie uznane za wypadek przy pracy, muszą zostać spełnione jednocześnie 4 warunki, a więc:

1. Nagłość zdarzenia (stało się to niespodziewanie i gwałtownie).
2. Przyczyna zewnętrzna (np. brak osłon, upadek przedmiotu, awaria maszyny).
3. Uraz lub śmierć (doszło do fizycznego uszkodzenia ciała).
4. Związek z pracą (zdarzenie nastąpiło podczas wykonywania obowiązków służbowych).

Pierwsze kroki po wypadku

W rozporządzeniu RM w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy, czytamy, że pracownik, który uległ wypadkowi, jeżeli stan jego zdrowia na to pozwala, powinien poinformować niezwłocznie o wypadku swojego przełożonego.

Jeżeli chodzi o pracodawcę, do czasu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku ma on obowiązek zabezpieczyć miejsce wypadku w sposób wykluczający:

• dopuszczenie do miejsca wypadku osób niepowołanych;
• uruchamianie bez koniecznej potrzeby maszyn i innych urządzeń technicznych, które w związku z wypadkiem zostały wstrzymane;
• dokonywanie zmiany położenia maszyn i innych urządzeń technicznych, jak również zmiany położenia innych przedmiotów, które spowodowały wypadek lub pozwalają odtworzyć jego okoliczności.

Ponadto, zgodnie z Kodeksem pracy, pracodawca jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić właściwego okręgowego inspektora pracy i prokuratora o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy oraz o każdym innym wypadku, który wywołał wymienione skutki, mającym związek z pracą, jeżeli może być uznany za wypadek przy pracy.

Koszty związane z ustalaniem okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy ponosi pracodawca.

Jakie świadczenia przysługują poszkodowanemu?

W Kodeksie pracy czytamy, że:

• Pracownikowi, który uległ wypadkowi przy pracy przysługują świadczenia z ubezpieczenia społecznego, określone w odrębnych przepisach.
• Pracownikowi, który uległ wypadkowi przy pracy, przysługuje od pracodawcy odszkodowanie za utratę lub uszkodzenie w związku z wypadkiem przedmiotów osobistego użytku oraz przedmiotów niezbędnych do wykonywania pracy, z wyjątkiem utraty lub uszkodzenia pojazdów samochodowych oraz wartości pieniężnych.

Autor: Wojciech Napora

Źródło: Zielona linia

Przeczytaj również: Wypadki związane z pracą – procedura powypadkowa krok po kroku