Postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2025 r., sygn. II GW 98/25
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Wojciech Maciejko Sędzia NSA Dariusz Zalewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Wójta Gminy Ropa z dnia 23 maja 2025 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Ropa a Prezydentem Miasta Radomia w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Radomia jako organ właściwy do załatwienia sprawy.
Uzasadnienie
Wójt Gminy Ropa, pismem z dnia 23 maja 2025 r., na podstawie m.in. art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) oraz art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Ropa a Prezydentem Miasta Radomia w sprawie o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej dla K. H., poprzez wskazanie Prezydenta Miasta Radomia jako organu właściwego w sprawie.
W uzasadnieniu podniesiono, że wnioskiem z dnia 13 września 2024 r. Mazowiecki Szpital Specjalistyczny Sp. z o.o. w R. wystąpiła do Prezydenta Miasta Radomia o wydanie, na podstawie art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych decyzji potwierdzającej od dnia 28 sierpnia 2024 r. prawo do świadczeń opieki zdrowotnej dla K. H. zam. ul. [...] Radom.
Pismem z dnia 17 marca 2025 r. Prezydent Miasta Radomia skierował wniosek Szpitala do załatwienia według właściwości do Wójta Gminy Ropa wskazując, że świadczeniobiorca nie zamieszkuje na terenie Miasta Radomia. W odpowiedzi pismem z dnia 26 marca 2025 r. Kierownik GOPS w Ropie wskazała, że K. H. nie zamieszkuje na terenie Gminy Ropa a tym samym Wójt Gminy Ropa nie jest właściwy w sprawie. Następnie pismem z dnia 3 kwietnia 2025 r. wniosek ponownie został skierowany do Gminy Ropa. W piśmie wskazano, że ostatnim potwierdzonym miejscem
zamieszkania świadczeniobiorcy była Ropa, a z Radomiem jest on tylko związany wyłącznie ze względu na udzielenie świadczeń zdrowotnych.
Wójt Gminy ropa podkreślił, że K. H. zamieszkiwał pod adresem Ropa [...] do lipca 2021 r. Następnie przeprowadził się do Radomia gdzie zamieszkał pod adresem ul [...]. Wójt Gminy Ropa w pierwszej połowie 2024 r. prowadził postępowanie w sprawie wymeldowania K. H. z budynku Ropa [...] z wniosku jego matki E. H. W toku postępowania w Urzędzie Miasta Radomia w dniu 6 marca 2024 r. K. H. zeznał, że budynek w Ropie opuścił dobrowolnie w poszukiwaniu pracy ale zamierza do mego wrócić po zakończeniu dozom policyjnego ponieważ był zobowiązany do stawiennictwa w komisariacie policji w Radomiu dwa razy w tygodniu od dnia 3 stycznia 2024 r. do dnia 16 listopada 2024 r. W toku prowadzonego postępowania nie budziło żadnych wątpliwości, że świadczeniobiorca mieszka u znajomej w Radomiu pod adresem ul. [...]. Tam spał, odpoczywał i odbierał korespondencję. Fakt ten był również znany Prezydentowi Miasta Radomia, który doprowadził do skutecznego przesłuchania strony w ramach pomocy prawnej.
Poza tym, jak wynika z akt pisma Wydziału Zdrowia i Polityki Społecznej Urzędu Miejskiego w Radomiu z dnia 12 grudnia 2024 r. oraz 17 stycznia 2025 r. zostały pod wskazanym adresem odebrane przez K. H. Natomiast pismo z dnia 17 marca 2025 r. zostało odebrane przez dorosłego domownika, który nie wskazał że adresat nie mieszka pod tym adresem. Sam fakt, że świadczeniobiorca nie odpowiadał na korespondencję, w tym w sprawie przeprowadzenia wywiadu, nie może stanowić podstawy do uznania, że nie mieszka w Radomiu.
Mając powyższe na względzie Wójt Gminy Ropa stwierdził, że ostatnim miejscem zamieszkania K. H. było mieszkanie pod adresem ul. [...] w Radomiu w którym najprawdopodobniej mieszka nadal. Tym samym to Prezydent Miasta Radomia jest właściwy w sprawie
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Radomia stanął na stanowisku, że to Wójt Gminy Ropa jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dla K. H.
Świadczeniobiorca zeznał w toku postępowania o jego wymeldowanie z budynku Ropa [...], że budynek ten opuścił dobrowolnie w poszukiwaniu pracy, ale zamierza do niego wrócić po zakończeniu dozoru policyjnego, ponieważ był zobowiązany do stawiennictwa w komisariacie Policji w Radomiu dwa razy w tygodniu w okresie od 3 stycznia 2024 r. do 16 listopada 2024 r. Tym samym, zdaniem Prezydenta Miasta Radomia, sam zainteresowany określił brak woli stałego pobytu w Radomiu, który to pobyt był wręcz wymuszony wymogami nałożonego dozoru policyjnego. Jednocześnie nie jest sporne, że ostatnim pewnym miejscem zamieszkania K. H. jest miejscowość Ropa, gdzie do maja 2024r. był zameldowany.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Pojęcie sporu, którym w przywołanym przepisie posługuje się ustawodawca, odnosi się do sytuacji, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) albo każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). Innymi słowy, spór o właściwość ma miejsce wówczas, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej dotyczy jednoczesnego przyjmowania lub wyłączania przez te organy własnych kompetencji do załatwiania indywidualnej sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej: k.p.a.), a więc sprawy, która w toku administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego przed organem administracji publicznej podlega załatwieniu w drodze aktu administracyjnego, bądź w innej prawnej formie działania administracji publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 14 listopada 2006 r. sygn. akt II OW 51/06; 18 lutego 2009 r. sygn. akt I OW 14/09; 17 listopada 2009 r. sygn. akt I OW 180/09). Spory te Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga na wniosek przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy.
Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146 ze zm.), dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta miasta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy.
Przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do regulacji zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Nie zawiera on jednak unormowania sytuacji, w której aktualne miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy nie może zostać ustalone. W takim przypadku, dla określenia organu właściwego, zastosowanie mają przepisy art. 21 § 1 i 2 k.p.a., które przewidują, że w braku miejsca zamieszkania strony w kraju właściwość miejscową organu ustala się według miejsca jej pobytu, a jeżeli strona nie ma w kraju miejsca zamieszkania lub pobytu – według jej ostatniego miejsca zamieszkania lub pobytu w kraju.
Pojęcie "miejsce zamieszkania" należy interpretować zgodnie z art. 25 k.c., który stanowi, iż miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Oznacza to, że dla ustalenia miejsca zamieszkania konieczne jest kumulatywne wystąpienie dwóch elementów: obiektywnego – faktycznego przebywania w określonej miejscowości, oraz subiektywnego – zamiaru stałego pobytu w tym miejscu.
Na tle niniejszej sprawy spór powstał pomiędzy Wójtem Gminy Ropa a Prezydentem Miasta Radomia co do tego, który z organów jest właściwy do wydania decyzji potwierdzającej prawo K. H. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż od lipca 2021 r. K. H. faktycznie zamieszkiwał w Radomiu, pod adresem ul. [...]. Wskazane miejsce należy uznać za jego faktyczne centrum życiowe, ponieważ to tam skupiała się jego codzienna aktywność życiowa – w szczególności zaspokajał on podstawowe potrzeby bytowe, takie jak sen i odpoczynek, tam też odbierał kierowaną do niego korespondencję. Należy podkreślić, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, przez centrum życiowe rozumie się nie tylko formalne miejsce zameldowania, lecz przede wszystkim miejscowość, w której dana osoba faktycznie realizuje swoje potrzeby osobiste, rodzinne i społeczne. W tym ujęciu brak jest podstaw, by twierdzić, że skarżący posiadał centrum życiowe w innej lokalizacji, skoro wszystkie istotne przejawy jego aktywności życiowej i społecznej koncentrowały się właśnie pod powyższym adresem
Okoliczności te zostały potwierdzone zarówno w toku postępowania o wymeldowanie prowadzonego przez Wójta Gminy Ropa, jak i w pismach Wydziału Zdrowia i Polityki Społecznej Urzędu Miejskiego w Radomiu z grudnia 2024 r. oraz stycznia 2025 r., doręczonych zainteresowanemu pod wskazanym adresem. Także zeznania matki świadczeniobiorcy jednoznacznie potwierdzają, że od kilku lat przebywa on w Radomiu, a nie w Ropie.
Twierdzenia Prezydenta Miasta Radomia, jakoby pobyt K. H. w Radomiu był wyłącznie konsekwencją nałożonego dozoru policyjnego i nie świadczył o zamiarze stałego pobytu, nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym. Po zakończeniu tego dozoru w listopadzie 2024 r. świadczeniobiorca nadal pozostawał w Radomiu, odbierając tam korespondencję i faktycznie mieszkając pod wskazanym adresem. Okoliczności te przemawiają za uznaniem, że centrum jego spraw życiowych w spornym okresie znajdowało się w Radomiu.
W konsekwencji należy przyjąć, że miejscem zamieszkania K. H. w dacie wszczęcia postępowania był Radom, a tym samym organem właściwym do wydania decyzji potwierdzającej jego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest Prezydent Miasta Radomia.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 p.p.s.a.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
