Skutki przekształcenia umowy cywilnoprawnej i kontraktu B2B w umowę o pracę w zakresie podatku i składek ZUS

Od 8 lipca 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy dysponuje uprawnieniem do przekształcania umów cywilnoprawnych (zlecenia, o dzieło) oraz kontraktów B2B w stosunek pracy w drodze decyzji administracyjnej okręgowego inspektora pracy. Choć sama decyzja wywołuje skutki na przyszłość – od dnia jej wydania – to uruchamia działania ze strony ZUS oraz KAS za okresy przeszłe. Organy te są uprawnione do prowadzenia niezależnych postępowań i dochodzenia zaległych składek oraz podatków dochodowych wraz z odsetkami za zwłokę do 5 lat wstecz, wynikających z przekwalifikowania nieprawidłowo zawartych umów.

Najistotniejszym elementem wynikającym z reformy uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy od 8 lipca 2026 r. jest odejście od konieczności wytaczania powództwa przez inspektora na rzecz wydawania decyzji administracyjnych o natychmiastowej wykonalności. Inspektor posiada obecnie uprawnienie do jednostronnego stwierdzenia istnienia stosunku pracy w drodze decyzji, bez konieczności oczekiwania na wyrok sądu pracy. Decyzja taka staje się wiążąca z dniem upływu terminu do wniesienia odwołania, uprawomocnienia się orzeczenia lub nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Jednocześnie od 8 lipca 2026 r. została wprowadzona zintegrowana wymiana informacji, co automatyzuje inicjowanie w tej sytuacji działań następczych przez ZUS i KAS.

Skutki przekształcenia umowy w zakresie ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego

Przekwalifikowanie umowy zlecenia lub kontraktu B2B w stosunek pracy w wyniku działań następczych ZUS lub KAS powoduje po stronie podmiotu zatrudniającego obowiązek wstecznego zgłoszenia pracownika do ubezpieczeń oraz przeliczenia składek ZUS.

W omawianej sytuacji pracodawca, jako płatnik składek, powinien dokonać następujących czynności:

• wyrejestrować ubezpieczonego z dotychczasowym kodem tytułu ubezpieczenia (np. kodem zleceniobiorcy 04 11 xx) na formularzu ZUS ZWUA z wsteczną (rzeczywistą) datą rozpoczęcia współpracy na podstawie umowy o pracę;