Jak rozliczać autorskie koszty uzyskania przychodu po zmianach przepisów w 2013 r.

Przychody, do których można stosować 50% koszty uzyskania przychodów

Koszty uzyskania przychodów należy określać w zryczałtowanej wysokości 50% osiągniętego przychodu w zakresie określonym przepisami art. 22 ust. 9 pkt 1-3 updof. Od 1 stycznia 2013 r. do przepisów tych stosuje się zastrzeżenie wynikające z art. 22 ust. 9a updof. Zastrzeżenie to ogranicza łączne koszty uzyskania przychodów w danym roku podatkowym do 1/2 kwoty stanowiącej górną granicę pierwszego przedziału skali podatkowej, o której mowa w art. 27 ust. 1 updof, czyli 42 764 zł (85 528 zł x 1/2).

Pierwsze dwie kategorie przychodów, do których mają zastosowanie 50% koszty podatkowe, stanowią przychody z tytułu:

● zapłaty za przeniesienie prawa własności projektu wynalazczego, topografii układu scalonego, znaku towarowego lub wzoru zdobniczego przez pierwszego właściciela,

● opłaty licencyjnej za przeniesienie prawa stosowania projektu wynalazczego, topografii układu scalonego, znaku towarowego lub wzoru zdobniczego otrzymanej w pierwszym roku trwania licencji od pierwszej jednostki, z którą zawarto umowę licencyjną (zob. art. 22 ust. 9 pkt 1 i 2 updof).

Wymienione prawa są prawami własności przemysłowej określonymi w większości przepisami ustawy - Prawo własności przemysłowej. Z przepisów tej ustawy wynika, że:

1) projektami wynalazczymi są wynalazki, wzory użytkowe, wzory przemysłowe, topografie układów scalonych i projekty racjonalizatorskie (art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy - Prawo własności przemysłowej),

2) przez topografię układu scalonego rozumie się rozwiązanie polegające na przestrzennym, wyrażonym w dowolny sposób, rozplanowaniu elementów, z których co najmniej jeden jest elementem aktywnym, oraz wszystkich lub części połączeń układu scalonego (art. 196 ust. 1 ustawy - Prawo własności przemysłowej),

3) znakiem towarowym może być każde oznaczenie, które można przedstawić w sposób graficzny, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżnienia towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa (art. 120 ust. ustawy - Prawo własności przemysłowej),

4) za wzór zdobniczy uważa się nową postać przedmiotu przejawiającą się w kształcie, właściwościach powierzchni, układzie linii, rysunku lub barwie, nadającą przedmiotowi swoisty i oryginalny wygląd, przeznaczoną do odtworzenia w produkcji przemysłowej lub rękodzielniczej i zmierzającą do celów estetycznych (art. 315 ustawy - Prawo własności przemysłowej w zw. z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 29 stycznia 1963 r. w sprawie ochrony wzorów zdobniczych - Dz.U. Nr 8, poz. 45).

Trzecią grupę przychodów, do których mają zastosowanie 50% koszty uzyskania przychodów, stanowią przychody z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych, w myśl odrębnych przepisów, lub rozporządzania przez nich tymi prawami. W przypadku tych przychodów koszty uzyskania przychodów należy określić w wysokości 50% osiągniętego przychodu, z tym że koszty te oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, których podstawę wymiaru stanowi ten przychód - art. 22 ust. 9 pkt 3 updof. Należy wskazać, że przedmiotem prawa autorskiego jest utwór, czyli każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). W szczególności, jak stanowi art. 1 ust. 2 ww. ustawy, przedmiotem prawa autorskiego są utwory:

1) wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe),

2) plastyczne,

3) fotograficzne,

4) lutnicze,

5) wzornictwa przemysłowego,

6) architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne,

7) muzyczne i słowno-muzyczne,

8) sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne,

9) audiowizualne (w tym filmowe).

Natomiast prawa przysługujące artystom wykonawcom (artystycznymi wykonaniami są w szczególności: działania aktorów, recytatorów, dyrygentów, instrumentalistów, wokalistów, tancerzy i mimów oraz innych osób w sposób twórczy przyczyniających się do powstania wykonania - art. 85 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych) wymieniają przepisy art. 86 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

W praktyce kwestia możliwości stosowania 50% kosztów uzyskania przychodów budzi w konkretnych przypadkach wiele wątpliwości. Należy wskazać, że - przykładowo - 50% koszty uzyskania mogą być stosowane do przychodów:

1) tłumaczy (zob. uchwałę NSA z 12 października 1998 r., sygn. akt FPS 6/98),

2) pianistów-akompaniatorów (zob. pismo Ministerstwa Kultury z 12 czerwca 2001 r., sygn. DP/WPA.024/108/01),

3) autorów programów komputerowych (zob. pismo Ministerstwa Kultury z 1 stycznia 2002 r., sygn. DP/WPA.024/46/02),

4) autorów planów funkcjonowania przedsiębiorstw (zob. pismo Ministerstwa Kultury z 25 stycznia 2002 r., sygn. DP/WPA.024/430/01),

5) z tytułu wykonywania niektórych prac redakcyjnych (zob. pismo Ministerstwa Kultury z 19 sierpnia 2002 r., sygn. DP/WPA.024/299/02),

6) autorów publikacji prasowych, z wyjątkiem prostych informacji prasowych (zob. pismo Ministerstwa Kultury z 29 sierpnia 2002 r., sygn. DP/WPA.024/304/02),

7) autorów ulotek informacyjnych o lekach, o ile autorzy mają swobodę w konstruowaniu ich treści i formy (zob. pismo Ministerstwa Kultury z 7 listopada 2002 r., sygn. DP/WPA.024/314/02),

8) autorów projektów prac konserwatorskich (zob. pismo Ministerstwa Kultury z 8 stycznia 2003 r., sygn. DP/WPA.024/404/02).

Nie korzystają natomiast z 50% kosztów uzyskania przychodów, między innymi, przychody:

1) biegłych sądowych (zob. wyrok NSA z 21 listopada 1996 r., sygn. akt I SA/Kr 829/96) oraz tłumaczy sądowych (ze względu na brzmienie art. 4 pkt 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych),

2) z tytułu pracy w komisjach w charakterze eksperta (zob. pismo Ministerstwa Kultury z 3 sierpnia 2001 r., sygn. DP/WPA.024/189/01),

3) modelek (zob. pismo Ministerstwa Kultury z 9 maja 2002 r., sygn. DP/WPA.024/129/02),

4) z tytułu wynagrodzenia za korzystanie z wizerunku (zob. pismo Ministerstwa Kultury z 14 listopada 2002 r., sygn. DP/WPA.024/400/02).

1. Czy płatnik powinien ograniczać wysokość stosowanych kosztów podatkowych ze względu na osiąganie podobnych przychodów przez podatnika u innych podmiotów

Wydawnictwo współpracuje na podstawie umów o dzieło z autorami publikującymi również w innych wydawnictwach. Od przychodów autorów wydawnictwo pobiera zaliczki na podatek, potrącając 50% koszty uzyskania przychodów. Czy wiedząc o tym, że autorzy uzyskują podobne przychody od innych wydawnictw, wydawnictwo powinno ograniczać wysokość potrącanych kosztów uzyskania przychodów?