Czy w czasie kontroli można odmówić wyjawienia swojego majątku

Tak, podatnik ma obowiązek złożyć takie oświadczenie o stanie swojego majątku. I to nie według wartości posiadanego majątku na dzień złożenia oświadczenia, lecz wybrany przez kontrolera dzień w przeszłości. Osoby, które odmówią złożenia oświadczenia, zagrożone są karą porządkową. Z kolei osoby, które złożą fałszywe oświadczenie, zagrożone są odpowiedzialnością karną.

Na żądanie kontrolującego kontrolowany będący osobą fizyczną jest obowiązany złożyć oświadczenie o stanie majątkowym.

Nie jest jednak tak, że urzędnik kontrolujący podatnika może w każdej chwili i w dowolnie przez siebie przyjęty sposób zażądać złożenia takiego oświadczenia. Można skierować takie żądanie wobec kontrolowanego, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że nie ujawnił wszystkich obrotów lub przychodów mających znaczenie dla określenia lub ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego.

Należy więc sięgnąć do Kodeksu karnego. Według jego przepisów każdy, kto składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie Kodeksu karnego zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Warunkiem tej odpowiedzialności jest jednak, aby przyjmujący zeznanie, działając w zakresie swoich uprawnień, uprzedził zeznającego o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznanie lub odebrał od niego przyrzeczenie. W Kodeksie karnym zapisane jest też, że nie podlega karze, kto nie wiedząc o prawie odmowy zeznania lub odpowiedzi na pytania, złożył fałszywe zeznanie z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą jemu samemu lub jego najbliższym. Sąd może jednak zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia, jeżeli fałszywe zeznanie, opinia lub tłumaczenie dotyczy okoliczności niemogących mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Podobnie jest, gdy sprawca dobrowolnie sprostuje fałszywe zeznanie, opinię lub tłumaczenie, zanim nastąpi, chociażby nieprawomocne, rozstrzygnięcie sprawy.

Taka sytuacja ma miejsce w przypadku oświadczenia o stanie majątku kontrolowanego podatnika - obowiązek złożenia oświadczenia przewiduje Ordynacja podatkowa.

W prawie karnym można odmówić złożenia zeznania - tak może postąpić np. oskarżony. Ordynacja podatkowa wprowadza jednak prawo dla organów podatkowych do nakładania kar porządkowych do 2500 zł. Są nią zagrożeni ci, którzy odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności. Istnieje ryzyko, że organ podatkowy uzna, iż odmowa złożenia oświadczenia o stanie majątku pozwala na nałożenie kary porządkowej. Jeżeli tak się stanie, organ podatkowy może uznać za usprawiedliwione niezłożenie oświadczenia. Oczywiście niezbędny jest wniosek ukaranego z wyjaśnieniami. Należy go złożyć w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej. O nałożeniu kary porządkowej oraz o jej uchyleniu rozstrzyga organ podatkowy, przed którym toczy się postępowanie. Na postanowienie o odmowie uchylenia kary przysługuje zażalenie, a to pozwala bronić się ostatecznie przed sądem.