Na jakich zasadach płatnik zgłasza do ubezpieczenia chorobowego zleceniobiorcę

Zleceniobiorca zainteresowany przystąpieniem do ubezpieczenia chorobowego powinien złożyć płatnikowi wniosek w tej sprawie najpóźniej ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, od początku którego to ubezpieczenie ma trwać. Ponadto płatnik powinien najpóźniej pierwszego dnia nowego miesiąca złożyć w ZUS najpierw wyrejestrowanie z dotychczasowych ubezpieczeń, a następnie zgłoszenie do nich z uwzględnieniem ubezpieczenia chorobowego.

Zleceniobiorca, o którym mowa w pytaniu, jest już zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń z tytułu wykonywania umowy zlecenia. Zatem nie jest objęty ubezpieczeniem chorobowym od początku współpracy. W celu zgłoszenia go do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego już w trakcie trwania umowy należy:

● wyrejestrować go z obowiązkowych ubezpieczeń na formularzu ZUS ZWUA z datą np. 1 lipca 2016 r., a następnie

● zgłosić go do tych ubezpieczeń oraz do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego na formularzu ZUS ZUA, wpisując jako datę zgłoszenia 1 lipca 2016 r., i tego dnia złożyć w ZUS te dokumenty.

Każda osoba wykonująca umowę zlecenia podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu i zdrowotnemu od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania. Zgłoszenia do tych rodzajów ubezpieczeń dokonuje zleceniodawca, czyli płatnik, w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń, na druku ZUS ZUA z kodem rozpoczynającym się cyframi 04 11 xx. Ubezpieczenie chorobowe jest natomiast dobrowolne i zleceniobiorca podlega mu na swój wniosek. Do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego mogą przystąpić jedynie osoby, które objęte są obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalno-rentowymi (nie dobrowolnymi). Zgłoszenie płatnikowi woli przystąpienia do ubezpieczenia chorobowego może mieć miejsce w dowolnym terminie, wybranym przez zleceniobiorcę, jednak objęcie tym ubezpieczeniem nastąpi nie wcześniej niż od daty złożenia wniosku w ZUS o objęcie tym ubezpieczeniem. Przy czym jeżeli zleceniodawca dokona zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń oraz do dobrowolnego chorobowego w terminie 7 dni od daty rozpoczęcia wykonywania zlecenia, to objęcie tym ubezpieczeniem nastąpi od dnia wskazanego w tym zgłoszeniu.

Przykład

Osoba wykonuje umowę zlecenia od 1 marca 2016 r. Zleceniodawca - uwzględniając wniosek zleceniobiorcy - zgłosił go terminowo, 4 marca 2016 r., do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych, wypadkowego oraz do dobrowolnego chorobowego (wskazując datę objęcia ubezpieczeniami: 1 marca). Zleceniobiorca złożył bowiem od razu wniosek o przystąpienie do ubezpieczenia chorobowego od 1 marca 2016 r. W związku z tym zleceniobiorca zostanie objęty tym ubezpieczeniem od 1 marca 2016 r. (mimo że wpływ zgłoszenia do ZUS nastąpił 4 marca 2016 r.).

Przykład

Zleceniobiorca pracuje od 1 kwietnia 2016 r. Z tą datą został zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych, wypadkowego i zdrowotnego. Wystąpił do płatnika o włączenie go do ubezpieczenia chorobowego od 1 września 2016 r. Aby od tego dnia zleceniobiorca faktycznie został objęty tym ubezpieczeniem, płatnik musiałby najpóźniej 1 września złożyć w ZUS stosowne zgłoszenie. Gdyby zleceniodawca przesłał zgłoszenie np. 2 września, dopiero od tego dnia wykonawca dołączyłby do ubezpieczonych chorobowo, nawet gdyby na druku płatnik wpisał jako datę zarejestrowania 1 września 2016 r.

Oznacza to, że zleceniobiorca musi złożyć płatnikowi wniosek w sprawie ubezpieczenia chorobowego odpowiednio wcześniej. Nie można bowiem (poza wyjątkiem przedstawionym w pierwszym przykładzie) we wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym podać daty wstecznej.

Przykład

Zleceniobiorca wykonujący zlecenie od 2 stycznia 2016 r. zgłosił 4 kwietnia br., że chce podlegać dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od 1 kwietnia 2016 r. W tej sytuacji nie zostanie objęty tym ubezpieczeniem od 1 kwietnia 2016 r., lecz dopiero od 4 dnia tego miesiąca (przy założeniu, że tego dnia zleceniodawca złoży stosowne formularze do ZUS). Zleceniodawca musi wyrejestrować zleceniobiorcę z dotychczasowych ubezpieczeń na druku ZUS ZWUA od 4 kwietnia i zgłosić go ponownie, również od 4 kwietnia, do wszystkich ubezpieczeń, tzn. emerytalnego, rentowych, wypadkowego oraz dobrowolnego chorobowego, na druku ZUS ZUA. W ten sposób przebiega zmiana tzw. schematu ubezpieczenia, czyli modyfikacja rodzajów ubezpieczeń, którymi w danym okresie podlega ubezpieczony.

ZUS ZWUA - wyrejestrowanie zleceniobiorcy z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

ZUS ZUA - ponowne zarejestrowanie zleceniobiorcy do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego oraz do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego

Warto pamiętać, że z datą zgłoszenia do ubezpieczenia chorobowego wiążą się istotne dla zleceniobiorcy konsekwencje. Od dnia zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, a więc od daty objęcia tym ubezpieczeniem, zależy moment powstania prawa do zasiłku chorobowego. Zasadniczo przysługuje ono dopiero po upływie 90 dni nieprzerwanego dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego (po tzw. okresie wyczekiwania).

Przykład

Zleceniobiorca wykonuje prace zlecone od 1 kwietnia 2016 r. Od tego dnia jest objęty ubezpieczeniami emerytalno-rentowymi. Do ubezpieczenia chorobowego płatnik zgłosił go, zgodnie z wnioskiem, z 1 czerwca 2016 r. Taką datę wpisał w formularzu ponownego zgłoszenia. Jednak samo zgłoszenie wysłał do ZUS 3 czerwca. Załóżmy, że zleceniobiorca będzie chorował w okresie od 30 sierpnia do 30 września. Prawo do zasiłku chorobowego zleceniobiorca nabędzie dopiero od 1 września 2016 r. (po upływie 90 dni, licząc od daty objęcia ubezpieczeniem chorobowym, czyli od 3 czerwca 2016 r.). Gdyby do ubezpieczenia chorobowego został zgłoszony od 1 czerwca, wówczas zasiłek byłby mu należny za cały okres orzeczonej niezdolności do pracy (czyli od 30 sierpnia 2016 r.).

Podstawa prawna:

● art. 13 pkt 2, art. 14, art. 36 ust. 14 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 963; ost.zm. Dz.U. z 2016 r., poz. 615

● art. 4 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 372; ost.zm. Dz.U. z 2016 r., poz. 1265

● § 1 ust. 1 pkt 1, pkt 5 oraz załączniki nr 1, 5 i 18 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 23 października 2009 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz innych dokumentów - j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 222

Izabela Nowacka

ekonomistka, od wielu lat zajmuje się tematyką wynagrodzeń i rozliczaniem płac, autorka licznych publikacji z dziedziny prawa pracy i ubezpieczeń społecznych