Postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2026 r., sygn. II GZ 360/26
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia x na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2026 r. sygn. akt VI SA/Wa 2381/25 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi x na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 maja 2025 r. nr DZP-VI.732.16.2025 w przedmiocie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
I
Postanowieniem z 1 czerwca 2026 r., sygn. akt VI SA/Wa 2381/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił x (dalej: "skarżąca") przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi na decyzję Ministra Sprawiedliwości z 15 maja 2025 r., nr DZP-VI.732.16.2025, w przedmiocie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VI WSA w Warszawie z 28 lipca 2025 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez podanie nr. PESEL – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono skarżącej 20 sierpnia 2025 r.
Pismem nadanym 28 sierpnia 2025 r. do sprawy zgłosił się profesjonalny pełnomocnik skarżącej, przedkładając dokument pełnomocnictwa oraz podając nr PESEL skarżącej.
Postanowieniem z 10 września 2025 r., sygn. akt jw., WSA w Warszawie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") z uwagi na nieuzupełnienie w terminie jej braku formalnego.
Odpis powyższego postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżącej 22 września 2025 r.
Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, które oddalił NSA postanowieniem z 29 stycznia 2026 r., sygn. akt II GZ 1/26, wskazując, że uzupełnienie braków formalnych pisma (w tym skargi, która stanowi kwalifikowany rodzaj pisma w postępowaniu sądowym) powinno co do zasady nastąpić w formie pisemnej, może również nastąpić przez złożenie przez stronę oświadczenia do protokołu, który sporządza sekretarz sądowy. Informacja o uzupełnieniu braku powinna dotrzeć do sądu i znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy, zaś podanie podczas rozmowy telefonicznej pracownikowi biura obsługi interesanta (dalej: "BOI") numeru PESEL nie spełnia żadnej z wyżej wskazanych form.
Pismem nadanym 25 września 2025 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia ww. braku formalnego skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącej, ponieważ, działając jeszcze bez profesjonalnego pełnomocnika oraz posiadania wiedzy prawniczej, przekazała swój nr PESEL pracownikowi BOI Sądu podczas rozmowy telefonicznej. Uznała, że będzie to wystarczające do wywołania pożądanych skutków prawnych. Podniesiono również, że nieznajomość prawa nie powinna szkodzić jednostkom, dla których prawo to zostało stworzone, wręcz przeciwnie niewiedza nie powinna nieść tak negatywnych, nieodwracalnych skutków dla podmiotów prawa – zwolnienia z funkcji biegłego sądowego bez możliwości udowodnienia braku winy przez skarżącą.
II
Odmawiając przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., WSA w Warszawie stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi. Zdaniem Sądu I instancji za okoliczność stanowiącą o braku winy skarżącej nie można uznać podania przez skarżącą w rozmowie telefonicznej z pracownikiem BOI swojego nr. PESEL, na co zwrócił uwagę NSA w postanowieniu z 29 stycznia 2026 r.
W tej sytuacji Sąd uznał, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło na skutek niedochowania należytej staranności przez skarżącą. Argumentacja dotycząca w szczególności nieznajomości prawa czy też prawidłowej formy uzupełnienia braków formalnych skargi nie może być uznana za wystarczającą do stwierdzenia braku winy skarżącej w uchybieniu terminu, skoro stosowne pouczenia i wskazania zawarte zostały w piśmie stanowiącym wezwanie do uzupełnienia braków, a mimo to skarżąca nie przesłała pisma (w formie tradycyjnej czy elektronicznej) zawierającego jej nr PESEL.
Konkludując, WSA zauważył, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia – takich okoliczności Sąd I instancji w sprawie się nie dopatrzył.
III
Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając mu rażącą obrazę przepisów postępowania, tj.:
1. art. 86 § 1 p.p.s.a., poprzez uznanie, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło na skutek niedochowania należytej staranności przez skarżącą, podczas gdy skarżąca będąca w sędziwym wieku, działając bez profesjonalnego pełnomocnika, zachowała należytą staranność, co przejawia się m.in. w uzupełnieniu przez nią braków formalnych skargi poprzez przekazanie nr. PESEL pracownikowi BOI WSA w zakreślonym przez Sąd terminie, a więc uzupełniła braki formalne, będąc w usprawiedliwionym błędzie co do formy, co skutkowało niezasadnym przyjęciem, że skarżąca dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w swoich działaniach, a w konsekwencji że ponosi winę w zaistniałej sytuacji;
2. art. 6 w zw. art. 86 § 1 p.p.s.a., poprzez niejasne pouczenie dotyczące formy, w jakiej skarżąca powinna uzupełnić brak formalny, tj. że pisma procesowe w postępowaniu sądowoadministracyjnym mogą być sporządzane w postaci papierowej albo w formie dokumentu elektronicznego, które to pouczenie skarżąca zinterpretowała jako możliwość wnoszenia pism w jeszcze innej formie, tj. telefonicznej do BOI, podczas gdy konsekwencją nieprecyzyjnego pouczenia może być niezawinione niezachowanie przez skarżącą terminu procesowego na dokonanie czynności procesowej, co skutkowało niezasadną odmową przywrócenia terminu.
IV
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie jako bezzasadne podlegało oddaleniu.
Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności wnosi się do sądu, w którym czynność ta miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Aby uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu, strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy prowadzeniu własnych spraw, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna. Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu należy zatem przyjąć pewien obiektywny miernik staranności, co oznacza, że tylko stwierdzenie, że strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Okoliczności uchybienia terminu muszą być więc nieprzewidywalne i całkowicie niezależne od strony. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem lub życiem lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por. m.in. postanowienie NSA z 11 sierpnia 2022 r., II GZ 291/22; wyrok NSA z 14 maja 1998 r., IV SA 1153/96).
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu I instancji, jak również twierdzenia własne zawarte w postanowieniu z 29 stycznia 2026 r., sygn. akt II GZ 1/26, w związku z czym ograniczył rozważania do ustosunkowania się do zarzutów zawartych w zażaleniu.
Po pierwsze podkreślenia wymaga, że sądy administracyjne orzekają na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Tymczasem z akt niniejszej sprawy nie wynika podnoszona przez skarżącą okoliczność, jakoby uzupełniła telefonicznie podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem WSA brak formalny skargi w postaci nr. PESEL, co podkreślił już NSA w postanowieniu z 29 stycznia 2026 r., a co trafnie wyeksponował Sąd I instancji.
Po drugie NSA nie podziela zastrzeżeń skarżącej co do znaczenia adresowanych do niej pouczeń zawartych w wezwaniach z 14 sierpnia 2025 r. (k. 13-16 akt). Sformułowane przez WSA instrukcje zostały opatrzone tytułem "Pouczenie o warunkach wnoszenia pism [...]" (k. 14 i 16 akt), zatem kwestionowane przez skarżącą pouczenie o treści: "[p]isma procesowe w postępowaniu sądowoadministracyjnym mogą być sporządzone w postaci papierowej albo w formie dokumentu elektronicznego" jest pouczeniem zupełnym, ponieważ wyczerpuje w swej treści wszystkie formy wnoszenia pism w postępowaniu sądowym. Uzupełnienie braków formalnych pisma poprzez złożenie do protokołu oświadczenia nie następuje natomiast w formie pisemnej (art. 46 p.p.s.a.), jak twierdzi skarżąca w zażaleniu, a dla swojej ważności wymaga utrwalenia adnotacją w aktach (§ 34 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 5 sierpnia 2015 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych - Dz.U. z 2024 r., poz. 779).
Konkludując, należy się zgodzić z Sądem I instancji, który zważył, że "stosowne pouczenia i wskazania zawarte zostały w piśmie stanowiącym wezwanie do uzupełnienia braków, a mimo to skarżąca nie przesłała pisma (w formie tradycyjnej czy elektronicznej) zawierającego jej numer PESEL". W ocenie NSA skarżąca nie podważyła prawidłowości oceny dokonanej przez Sąd I instancji, który stwierdził, że nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.
-----------------------
2
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
