Postanowienie NSA z dnia 15 maja 2026 r., sygn. III OSK 2491/25
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku A. redaktora naczelnego M.J. o wyłączenie sędziego NSA Sławomira Wojciechowskiego oraz sędziego del. WSA Mariusza Kotulskiego w sprawie ze skargi kasacyjnej A. redaktora naczelnego M.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 października 2025 r., sygn. akt IV SAB/Po 80/25 w sprawie ze skargi A. redaktora naczelnego M.J. na bezczynność B. S.A. z siedzibą w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziów.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 1 października 2025 r. sygn. akt IV SAB/Po 80/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", oddalił skargę A. redaktora naczelnego M.J. (dalej: skarżący) na bezczynność B. S.A. z siedzibą w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Pismem z 8 listopada 2025 r. skarżący wywiódł skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału skarga kasacyjna została skierowana do rozpoznania 12 czerwca 2026 r. w składzie: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (przewodniczący), sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (sprawozdawca), sędzia del. WSA Mariusz Kotulski, sędzia zastępca: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk, o czym pełnomocnik skarżącego został prawidłowo powiadomiony pismem z 27 marca 2026 r.
Osobnymi wnioskami podpisanymi 27 marca 2026 r. skarżący zażądał na podstawie art. 19 p.p.s.a. wyłączenia od orzekania w sprawie sędziego NSA Sławomira Wojciechowskiego oraz sędziego del. WSA Mariusza Kotulskiego.
W stosunku do sędziego NSA Sławomira Wojciechowskiego skarżący uzasadnił wniosek o wyłączenie powołując się na wyrok TSUE z dnia 21 grudnia 2023 r. sygn. akt C-718/21, w którym stwierdzono, że osoba powołana przez polityczną KRS nie spełnia wymogu bezstronności i niezawisłości. W związku z powyższym okoliczności związane z powołaniem sędziego NSA Sławomira Wojciechowskiego przez Krajową Radę Sądownictwa ukonstytuowaną po zmianach ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa z 8 grudnia 2017 r. skutkują koniecznością wyłączenia sędziego, albowiem wydane przez niego orzeczenie jako "nominata politycznej KRS będzie trzeba uznać za nieistniejące w porządku prawnym".
Natomiast w odniesieniu do sędziego del. WSA Mariusza Kotulskiego skarżący wskazał, że zgodnie z Konstytucją RP nominacji sędziów, a więc wskazania ich siedziby i obszaru właściwości, może dokonać wyłącznie Prezydent RP, a skoro powołanie przez Prezydenta RP na stanowisko sędziego polega na wskazaniu miejsca i obszaru właściwości sędziego, to dokonanie jakiejkolwiek zmiany w tym zakresie wymaga zgody Prezydenta RP. Tymczasem, jak wskazał wnioskodawca, "przepisy ustawy zwykłej" dopuszczają zmianę obszaru właściwości sędziego i jego siedziby przez organy inne niż Prezydent RP, mimo że w Konstytucji RP jest on jedynym organem uprawnionym do nominacji sędziego. Zdaniem skarżącego delegacja oznacza bowiem zmianę zakresu wskazanej przez Prezydenta RP nominacji, czyli siedziby i obszaru właściwości sędziego, przy czym bez znaczenia jest to czy zmiana ta jest dokonywana jedynie czasowo, jak i to kto dokonuje tej zmiany. Skarżący podkreślił, że istota jego zarzutu sprowadza się do tego, że zmiany tej nie dokonuje Prezydent RP. W związku z powyższym skarżący podkreślił, że nie neguje samej instytucji "delegowania", ale zarzuca, iż jest ona dokonywana na podstawie decyzji organów nieuprawnionych do tego w świetle Konstytucji RP, a konsekwencją powyższego jest to, że strona korzystająca z uprawnień wskazanych w art. 45 ust. 1 ustawy zasadniczej nie ma gwarancji rozpoznania jej sprawy przez osobę nominowaną do właściwego sądu przez Prezydenta RP. W ocenie skarżącego pozbawia to stronę prawa do "właściwego Sądu", co z kolei jest naruszeniem art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Co więcej, zdaniem skarżącego o powyższym naruszeniu świadczy także dokonywanie delegacji sędziów do wyższych instancji z pominięciem wymogów ustawowych awansu zawodowego.
Jednocześnie skarżący złożył wniosek o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania skargi konstytucyjnej pod sygn. akt Ts 141/25, w której to postanowieniem z 23 października 2025 r. nadano bieg skardze o stwierdzenie niezgodności z Konstytucją RP art. 13 pkt 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, a także do czasu rozpoznania przez TSUE pytań prawnych zadanych przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 20 października 2023 r., III CB 40/23.
Nadto zwrócił się o skierowanie wniosku do NSA o podjęcie uchwały: "Czy udział w składzie sądu sędziego z sądu niżej instancji delegowanego przez Ministra Sprawiedliwości lub Prezesa NSA w trybie art. 77 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie wyższej instancji niż ta do której posiada nominację Prezydenta RP - jest sprzeczny z przepisami prawa i prowadzi do nieważności postępowania?"
Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski oraz sędzia del. Mariusz Kotulski złożyli oświadczenia w sprawie, z których wynika, że nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 p.p.s.a., ani żadne inne okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do ich bezstronności (art. 19 p.p.s.a.), które stanowiłyby podstawę do wyłączenia od rozpoznania przedmiotowej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wnioski nie zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Jak podkreśla się w doktrynie, w związku z tym, że względne przesłanki wyłączenia nie zostały jednak w art. 19 p.p.s.a. określone w sposób wyczerpujący, to przyjmuje się, że "przepis ten odnosi się do istnienia okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie, czyniąc go potencjalnie podejrzanym o brak obiektywizmu przy jej rozpoznawaniu (tzw. iudex suspectus). W literaturze przyjmuje się, że samo występowanie sytuacji uzasadniającej w jakimś stopniu podejrzenie sędziego o stronniczość może stanowić przyczynę jego wyłączenia ze sprawy" (J.P. Tarno, Wyłączenie sędziego w postępowaniu sądowo administracyjnym, s. 233). Jednocześnie przyjęcie, że subiektywne przeświadczenie wnioskującego o braku obiektywizmu sędziego może skutkować wyłączeniem sędziego od rozpoznania sprawy, prowadziłoby do negacji spójności i pewności prawa oraz do nieprzewidywalnych skutków w praktyce orzeczniczej (post. NSA z 14 czerwca 2012 r., I OZ 420/12, Legalis). Celem tej regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyr. TK z 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, OTK-A 2005, Nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy (wyr. TK z 20 lipca 2004 r., SK 19/02, OTK-A 2004, Nr 7, poz. 67)" - tak np. komentarz do art. 19 p.p.s.a. w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 6, Warszawa 2019.
W kontekście wniosku dotyczącego sędziego NSA Sławomira Wojciechowskiego stwierdzić trzeba, że powołanie na stanowisko sędziego NSA na wniosek niewłaściwie ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa nie może być przesłanką uzasadniającą wyłączenie sędziego w trybie ww. przepisu. Podobnie takiej okoliczności nie stanowi fakt brania udziału w procedurze konkursowej i opiniowania kandydatury sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w oparciu o regulację ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie do zaakceptowania jest interpretacja przyjęta przez skarżącego, w wyniku której należałoby uznać, że sędzia nominowany na wniosek tak ukształtowanej KRS nie posiada "in genere" przymiotu bezstronności niezbędnego do orzekania w każdej rozpoznawanej przez niego sprawie.
Przede wszystkim należy zwrócić na dokładną treść art. 19 p.p.s.a. in fine, z którego jasno wynika, że okoliczności na podstawie których wnioskuje się o wyłączenie sędziego muszą świadczyć o braku bezstronności sędziego "(...) w danej sprawie". Tym samym podniesienie kwestii nieprawidłowości w procesie powołania danego sędziego nie może stanowić wystarczającej podstawy wyłączenia go od rozpoznania konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej. Taka okoliczność nie jest związana z indywidualną oceną zachowania sędziego co do jego bezstronności i niezawisłości. Konieczność odniesienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego do okoliczności danej sprawy sądowoadministracyjnej podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 stycznia 2020 r., I OSK 1917/18, w którym wskazał, iż "wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie, natomiast inne podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa enumeratywnie wymienia art. 18 p.p.s.a." Wyłączenie sędziego nie powinno zatem następować automatycznie, a w każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile wskazane okoliczności mają wpływ na bezstronność sędziego.
W kontekście podniesionych okoliczności trzeba też zaznaczyć, że wątpliwości co do bezstronności i niezawisłości sędziego muszą mieć charakter realny, a nie potencjalny (por. wyrok NSA z 10 marca 2026 r., III OSK 2706/24; wyrok NSA z 8 marca 2023 r., II OSK 620/20). Dopiero wystąpienie konkretnej sytuacji, która prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności, w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, będzie mogło stanowić materialną podstawę do rozważanie odsunięcia danego sędziego od udziału w procesie wyrokowania.
Warto nadmienić, że podobne stanowisko zajął Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który w wyroku z 9 lipca 2020 r. V. versus L., C-272/19 (ECLI:EU:C:2020:535), w punkcie 54 wskazał, że: "co się tyczy warunków mianowania sędziego orzekającego w sądzie odsyłającym, należy na wstępie przypomnieć, że sam fakt, iż władze ustawodawcze lub wykonawcze uczestniczą w procesie mianowania sędziego nie może prowadzić do powstania zależności sędziego od tych władz ani do wzbudzenia wątpliwości co do jego bezstronności, jeśli po mianowaniu zainteresowany nie podlega żadnej presji i nie otrzymuje instrukcji w ramach wykonywania swoich obowiązków [por. wyrok z 19 listopada 2019 r., A.K. i in. (niezależność Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego), C-585/18, C-624/18 i C-625/18, EU:C:2019:982, pkt 133 i przytoczone tam orzecznictwo]". Potwierdzeniem tej linii orzeczniczej jest także ostatni z wyroków TSUE w sprawie C521/21 z 24 marca 2026 r., odnoszący się do polskiego wymiaru sprawiedliwości, z którego jednoznacznie wynika, że sam fakt powołania sędziego przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w oparciu o regulację ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3) nie oznacza, że nie stanowi on "niezawisłego i bezstronnego sądu" w rozumieniu prawa Unii.
W rozpatrywanej sprawie zarzucana wadliwość procesu powołania, nie prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności sędziowskiej. Skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób kwestia ta mogłyby znaleźć przełożenie na bezstronność sędziego. Z tych też przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania.
Odnosząc się do zarzutów postawionych wobec sędziego del. WSA Mariusza Kotulskiego należy przypomnieć, że powołany do składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego sędzia, jest sędzią wojewódzkiego sądu administracyjnego delegowanym - zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa - do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Do składu orzekającego NSA wyznaczani są sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołani na to stanowisko przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego posiada jednak ustawowy instrument, jakim jest art. 13 § 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, pozwalający mu delegować, na czas określony, sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego, za jego zgodą, do pełnienia obowiązków sędziego w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Stosownie do art. 49 powołanej ustawy w związku z art. 81 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 2024 r. poz. 622) w składzie orzekającym Naczelnego Sądu Administracyjnego może brać udział tylko jeden sędzia delegowany do pełnienia czynności sędziowskich w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, przy czym sędzia delegowany nie może być przewodniczącym składu orzekającego. Skoro przepis art. 13 § 1 ww. ustawy nie wprowadza ograniczeń w zakresie delegowania do pełnienia obowiązków sędziego w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, to należy przyjąć, że sędzia wojewódzkiego sądu administracyjnego uprawniony jest do orzekania w tymże Sądzie.
Stanowisko to wynika z ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia NSA: z 4 listopada 2025 r., III OSK 2419/24, z 8 października 2025 r., I GSK 1973/22, z 23 października 2024 r., III OSK 988/23, z 27 września 2024 r., III OSK 180/23).
Z uwagi na to Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny skargi konstytucyjnej Ts 141/25, gdyż w świetle art. 125 p.p.s.a. kompetencja do zawieszenia postępowania ma charakter fakultatywny, zaś Naczelny Sąd Administracyjny władny jest rozpoznać wniosek o wyłączenie sędziego we własnym zakresie. Za niezasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznał także wniosek o przedstawienie sprawy do rozstrzygnięcia w drodze uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na niespełnienie przesłanki z art. 187 § 1 p.p.s.a. W sprawie nie wystąpiło bowiem zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, gdyż niedopuszczalne jest podważanie, w trybie wniosku o wyłączenie sędziego, uprawnienia sędziego delegowanego do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, bez powołania indywidualnych okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w konkretnej sprawie.
Nadmienić należy także, że z oświadczeń złożonych w niniejszej sprawie przez sędziego NSA Sławomira Wojciechowskiego oraz sędziego del. WSA Mariusza Kotulskiego wynika, że nie zachodzą w stosunku do nich żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od orzekania w niniejszej sprawie. Prawdziwość tych oświadczeń nie budzi wątpliwości.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 22 § 1 i 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wnioski o wyłączenie sędziego NSA Sławomira Wojciechowskiego oraz sędziego del. WSA Mariusza Kotulskiego od orzekania w sprawie o sygn. akt III OSK 2491/25.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
