Prowadzenie fundacji – obowiązki prawne, księgowe i podatkowe

Fundacja to majątek wyposażony w osobowość prawną, przeznaczony na realizację celów społecznie lub gospodarczo użytecznych. Prawo do jej tworzenia gwarantuje art. 12 Konstytucji RP, a szczegółowe zasady określa ustawa z 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach. Fundacja jest organizacją pozarządową, może więc uzyskać status organizacji pożytku publicznego, a wraz z nim m.in. prawo do 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych. W opracowaniu omawiamy sposoby zakładania fundacji i jej źródła finansowania, zasady wydatkowania środków w fundacji, prowadzenie rachunkowości (w tym uproszczonej ewidencji), obowiązki podatkowe oraz sprawozdawczość finansową i niefinansową. Koncentrujemy się na fundacji klasycznej, wskazując zasadnicze różnice w stosunku do fundacji rodzinnej.

I. Zakładanie i rola fundacji

1. Ustawa o fundacjach

Jednym z podstawowych aktów prawnych, które regulują zasady powstawania i funkcjonowania fundacji jest ustawa z 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (dalej jako ustawa o fundacjach lub uof). Przywołany akt prawny został skonstruowany w sposób dość ogólny. Nie zmienia to jednak faktu, że znajomość przepisów tam zawartych jest niezbędna przy zakładaniu i prowadzeniu fundacji.

1.1. Definicja fundacji

W ustawie o fundacjach nie zostało zdefiniowane pojęcie fundacji. Mowa jest jedynie o jej celu, kapitale czy formie prawnej. Definicja fundacji zawarta jest natomiast w uchwale Sądu Najwyższego podjętej w składzie siedmiu sędziów z 13 marca 2002 r. (sygn. akt III ZP 21/01). Sąd Najwyższy wskazał w niej, że fundacja to:

1.2. Cel fundacji

Charakter celów społecznych i gospodarczo użytecznych został opisany w art. 1 uof. W przepisie tym wymienione zostały w szczególności cele fundacji, takie jak:

• ochrona zdrowia,
• rozwój gospodarki i nauki,
• oświata i wychowanie,