Granice ochrony prywatności pracownika podczas nieobecności w pracy
Pracownik w czasie nieobecności w pracy nie ma obowiązku jej świadczenia czy pozostawania w stałej dyspozycyjności wobec pracodawcy, jednak może być zobowiązany do określonych działań, w tym m.in. informacyjnych. Natomiast pracodawca w tym czasie co prawda zachowuje swoje uprawnienia organizacyjne i kontrolne, jednak ich wykonywanie podlega znacznym ograniczeniom i musi on respektować prawo pracownika do prywatności, ochrony zdrowia, życia rodzinnego oraz wypoczynku.
W okresach nieobecności pracownika w pracy w związku z chorobą czy przysługującymi mu urlopami i zwolnieniami od pracy wzajemne prawa i obowiązki stron umowy o pracę nadal istnieją, jednak ich zakres ulega istotnej modyfikacji i ograniczeniu.
1. Ochrona życia prywatnego pracownika
Ochrona życia prywatnego jest prawnie chronionym dobrem osobistym. Szczególne znaczenie mają w tym kontekście art. 47 i art. 51 ustawy z 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej, gwarantujące ochronę życia prywatnego oraz zakazujące zobowiązywania kogokolwiek do ujawniania informacji dotyczących jego osoby inaczej niż na podstawie ustawy.
Zasada ta znajduje odzwierciedlenie również w przepisach prawa pracy – przede wszystkim w art. 11[1] ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (dalej: k.p.), zgodnie z którym pracodawca ma obowiązek szanować godność i inne dobra osobiste pracownika, zaś art. 22[1] k.p. określa zakres danych osobowych, jakich może żądać pracodawca.
Oznacza to, że nawet uzasadniony interes organizacyjny pracodawcy nie może prowadzić do nieproporcjonalnej ingerencji w sferę prywatną pracownika ani do pozyskiwania informacji wykraczających poza zakres niezbędny do realizacji obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Co istotne, granice praw i obowiązków pracownika oraz uprawnień pracodawcy różnią się w zależności od rodzaju nieobecności. Inne zasady obowiązują bowiem podczas zwolnienia lekarskiego, którego podstawowym celem jest odzyskanie zdolności do pracy, a inne podczas urlopu wypoczynkowego, którego istotą pozostaje regeneracja sił, czy też w przypadku pozostałych usprawiedliwionych zwolnień od pracy.
