Wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. I OSK 1361/14
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon, Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.), Sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski, Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska, po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt II SAB/Gd 282/13 w sprawie ze skargi M. K. na bezczynność [...] S.A. z siedzibą w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt II SAB/Gd 282/13, zobowiązał [...] S.A. z siedzibą w G. do rozpoznania wniosku M. K. z dnia 30 czerwca 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądził od [...] S.A. z siedzibą w G. na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach prawnych oraz faktycznych sprawy.
M. K. wnioskiem z dnia 30 czerwca 2013 r. wezwał [...] S.A. w G. do zawarcia umowy służebności przesyłu oraz wypłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez Spółkę z nieruchomości stanowiących jego własność. Ponadto, powołując się na przepisy art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3, art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.- dalej "u.d.i.p."), zażądał wydania wszelkiej dokumentacji związanej z posadowieniem na jego nieruchomościach urządzeń przesyłowych, tym udostępnienia mu ewentualnie istniejącej decyzji stanowiącej źródło prawne tego zdarzenia.
Następnie pismem z dnia 5 grudnia 2013 r. M. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność [...] S.A. w G., zarzucając, że strona przeciwna nie udostępniła mu żądanych informacji i nie załatwiła jego wniosku w sposób przewidziany w ustawie. W uzasadnieniu skargi wskazał, że skarga na bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji w trybie u.d.i.p. może być skutecznie wniesiona aż do ustania stanu bezczynności, czyli do chwili załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub przez podjęcie czynności. Skarga taka nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Skarżący stwierdził również, że dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne są "zadaniami publicznymi" w rozumieniu u.d.i.p. Żądanie udostępnienia decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych dotyczy więc "sprawy publicznej" i nakłada na przedsiębiorstwo obowiązek udzielenia przedmiotowej informacji. Skarżący do dnia sporządzenia skargi nie otrzymał jednak wnioskowanych dokumentów w żądanej formie, ani rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia ani rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej, czy też w sprawie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę [...] S.A. wniosła o jej oddalenie, wskazując, że z korespondencji prowadzonej pomiędzy stronami wynika, iż skarżący domagał się przede wszystkim zawarcia umowy służebności przesyłu oraz zapłaty wynagrodzenia tytułem bezumownego korzystania z jego nieruchomości. Przepisy u.d.i.p. nie służą natomiast do uzyskiwania informacji w sprawach indywidualnych i do realizacji osobistych celów wnioskodawcy. Zgłoszone żądanie łączy się z tymi roszczeniami, co powoduje, że żądane informacje nie mają cech informacji publicznej.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na mocy art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej w skrócie "P.p.s.a."), zobowiązał [...] S.A. z siedzibą w G. do rozpoznania wniosku M. K. z dnia 30 czerwca 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej.
W pisemnych motywach swego orzeczenia Sąd I instancji na wstępie wyjaśnił, że skarga jest dopuszczalna, bowiem wniesienie skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie musi być poprzedzone jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o których mowa w art. 52 P.p.s.a.
Następnie Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie niezbędne jest ustalenie czy [...] S.A. z siedzibą w G. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a także czy żądane przez skarżącego dokumenty stanowią informację publiczną. Analizując powyższe zagadnienia, zauważyć należy, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, która podlega udostępnieniu oraz ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonym w ustawie. Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym: treść i postać dokumentów urzędowych (między innymi treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających). Za informację publiczną uznaje się każdą wiadomość wytworzoną przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują władzę publiczną lub gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie tych
kompetencji. Informację publiczną stanowi treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Cechy te posiada treść dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzonych, jak i tych dokumentów, których on używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań (nawet jeżeli tylko w części go dotyczą). Z powyższego wynika, że żądane przez skarżącego decyzje w przedmiocie lokalizacji i budowy infrastruktury energetycznej, jako stanowiące treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, należą do informacji o sprawach publicznych, a więc stanowią informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. z do udzielenia informacji publicznej - oprócz organów władzy publicznej - obowiązane są również podmioty wykonujące zadania publiczne, niebędące organami władzy publicznej. Kategoria "osób lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania publiczne" jest inna niż ta obejmująca "osoby lub jednostki organizacyjne, które dysponują majątkiem publicznym". Nie jest ona również tożsama z kategorią "osób prawnych, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą".
W świetle art. 3 pkt 25 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r., poz. 1059), [...] S.A. z siedzibą w G. jest przedsiębiorstwem zajmującym się dystrybucją paliw gazowych lub energii elektrycznej, a więc przedsiębiorstwem energetycznym - operatorem systemu dystrybucyjnego. Obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9c ust. 3 ustawy - Prawo energetyczne, a działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 lipca 2006 r. sygn. akt P 24/05 (OTK-A 2006/7/87, Dz.U.2006/141/1012, Lex nr 198687) podkreślił bowiem, że dostęp do zasobów energetycznych ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia istnienia społeczeństwa i poszczególnych jednostek, suwerenności i niepodległości państwa a także zapewnienia wolności oraz praw człowieka i obywatela. Dysponowanie zasobami energetycznymi warunkuje możliwość urzeczywistnienia dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji RP, i ma związek z zapewnieniem bezpieczeństwa obywateli oraz zasadą zrównoważonego rozwoju, o której mowa w art. 5 Konstytucji RP. Obowiązkiem władzy publicznej jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, a więc dążenie do zaspokojenia istniejących i przewidywanych potrzeb energetycznych. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10 stwierdził, że obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9c ust. 3 ustawy - Prawo energetyczne i z pewnością działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. Zawarte w tym przepisie sformułowanie "zadania publiczne" ma szerszy zakres niż określenie "zadania władzy publicznej". Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym, bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne unormowania ustawowe. Sformułowanie "zadanie publiczne" zawarte w art. 4 u.d.i.p., zamiast zwrotu "zadanie władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP, pomija element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu. Poglądy zawarte w powołanych wyrokach Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostają aktualne również w świetle obecnego brzmienia ustawy - Prawo energetyczne oraz regulacji aktualnie obowiązującej Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylającej dyrektywę 2003/54/WE (Dz. U. UE L z dnia 14 sierpnia 2009 r., nr 211, poz. 55). Na gruncie ww. dyrektywy operator systemu dystrybucyjnego pozostaje przedsiębiorstwem energetycznym, które - ze względu na dysponowanie zasobami energetycznymi - wykonuje zadania publiczne. Tym samym rozdział usług sprzedaży i dystrybucji energii elektrycznej przewidziany w znowelizowanej ustawie - Prawo energetyczne pozostaje bez wpływu na ocenę dotyczącą wykonywania przez Spółkę zadań publicznych. Bezpieczeństwo energetyczne zaliczane jest do szeroko rozumianego bezpieczeństwa ekonomicznego, ponieważ energia i surowce energetyczne stanowią produkty strategiczne mające realny wpływ na wszystkie elementy prawidłowego funkcjonowania państwa. Są zatem determinantą działania organów państwa nie tylko na polu gospodarczym, lecz także politycznym, ekologicznymi i społecznym.
WSA w Gdańsku wskazał również, że budowa oraz utrzymywanie przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych obiektów czy urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, stanowi cel publiczny w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.). Zatem przedsiębiorstwo energetyczne, jakim jest [...] S.A. z siedzibą w G., wykonuje zadania publiczne w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. i jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w trybie i na zasadach przewidzianych w przepisach u.d.i.p.
Skoro Spółka jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a żądane przez skarżącego we wniosku z dnia 30 czerwca 2013 r. dokumenty stanowiące podstawę lokalizacji i budowy infrastruktury elektroenergetycznej stanowią informację publiczną, to [...] S.A. zobowiązana była do załatwienia wniosku w sposób i w formie określonej w u.d.i.p. Okoliczność, że skarżący jest właścicielem nieruchomości, na której zlokalizowana jest infrastruktura przedsiębiorstwa, nie pozbawia go prawa do udzielenia mu informacji publicznej. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie wprowadza z tego tytułu żadnych ograniczeń. Fakt posiadania interesu w uzyskaniu informacji związanych z prawem własności nieruchomości zabudowanej urządzeniami wykorzystywanymi do realizacji celów publicznych nie wyłącza uprawnień do uzyskania informacji w trybie przepisów omawianej ustawy. Również możliwość uzyskania informacji publicznej od innego podmiotu nie stanowi podstawy do odmowy udzielenia informacji przez podmiot posiadający informację publiczną i zobowiązany do jej udzielenia, nawet jeżeli informacja ta nie została przez niego wytworzona. Natomiast w przypadku ewentualnego powoływania się przez stronę przeciwną na tajemnicę przedsiębiorstwa konieczne jest wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminach przewidzianych w art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Stosownie zaś do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formach zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępniania informacji w sposób i w formie określonych we wniosku.
Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem z dnia 30 czerwca 2013 r. i powinno zakończyć się albo udzieleniem żądanej informacji, albo wydaniem decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji lub decyzji o umorzeniu postępowania, bądź też zawiadomieniem strony, że adresat wniosku żądanej od niego informacji nie posiada. [...] S.A. z siedzibą w G. nie zakończyła jednak postępowania w żaden z tych sposobów. Z tych względów bezczynności Spółki w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 30 czerwca 2013 r. jest oczywista. Nastąpiła ona przy tym z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa świadczy pozostawienie wniosku bez jakiejkolwiek odpowiedzi, bądź przewlekanie ustosunkowania się do otrzymanego wniosku. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Spółka w ogóle nie udzieliła odpowiedzi na wniosek. Pismem z dnia 23 lipca 2013 r. poinformowała jedynie, że rozpoczęła postępowanie wyjaśniające w sprawie posadowień na nieruchomościach skarżącego.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła [...] S.A., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz zasądzenie od skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie zachodził żaden z wyjątków uprawniających do odmowy udostępnienia informacji publicznej,
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. a) art. 151 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu w sprawie i uznanie, że skarga jest zasadna; b) art. 3 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 P.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli polegające na wydaniu wyroku stwierdzającego, że doszło przez [...] S.A. do naruszenia prawa materialnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że z wniosku skarżącego wynika, iż domagał się on przede wszystkim zawarcia umowy służebności przesyłu oraz zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie nieruchomości. Obywatelom przysługuje prawo kontroli w stosunku do podmiotów gospodarujących majątkiem publicznym i w innych sprawach określonych w ustawie, a więc również w sprawach wykonywania zadań publicznych przez podmioty niebędące organami władzy publicznej. Kontrolę tę mogą sprawować m.in. w ramach dostępu do informacji publicznej. Na organie spoczywa wówczas obowiązek przekazania tej informacji. Przepisy u.d.i.p. nie służą jednak do uzyskiwania informacji w sprawach indywidualnych i w celu realizacji osobistych interesów wnioskodawcy. W sprawie niniejszej celem uzyskania informacji jest indywidualna sprawa cywilna skarżącego o ustanowienie służebności i wypłatę odszkodowań z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości. Przedmiotowy wniosek łączy się z roszczeniem, którego zamierza dochodzić przed sądem powszechnym. Zamiar wszczęcia postępowania sądowego w indywidualnych sprawach skarżącego powoduje, że w takich okolicznościach instytucja dostępu do informacji publicznej nie może zastępować przysługujących stronom takiego postępowania sądowego uprawnień i obowiązków procesowych. Mając zatem na uwadze z jednej strony cele u.d.i.p. a z drugiej treść wniosku z dnia 22 lipca 2013 r., należy uznać, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej. Przymiot informacji publicznej ma treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, i związanych z organem, bez względu na to co jest przedmiotem tych dokumentów. Charakteru informacji publicznej nie mają natomiast kierowane w sprawach indywidualnych wnioski będące postulatem wszczęcia postępowania w innej sprawie, a także wnioski dotyczące przyszłych działań organów w sprawach indywidualnych. Sąd rozpoznając sprawę nie odniósł się w ogóle do stanowiska organu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna jest znacznie sformalizowanym środkiem zaskarżenia wydanych przez wojewódzkie sądy administracyjne orzeczeń kończących postępowanie sądowe. Stosownie do art.176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nieodzownym elementem konstrukcyjnym skargi kasacyjnej jest wskazanie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumie się powołanie konkretnych przepisów naruszonych zaskarżonym wyrokiem lub postanowieniem kończącym postępowanie. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej musi zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym dokładnie miało polegać złamanie wszystkich przepisów, którym - zdaniem strony skarżącej kasacyjnie - miał uchybić Sąd I instancji.
Prawidłowe sformułowanie i uzasadnienie zarzutów kasacyjnych ma istotne znaczenie z uwagi na zakres postępowania kasacyjnego wyznaczony art. 183 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. W myśl tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. Zakres kontroli kasacyjnej - co do zasady - wyznaczają przytoczone w skardze kasacyjnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia.. Do podjęcia działań z urzędu Sąd ten zobowiązany jest jedynie w przypadkach ściśle określonych w art.183 § 2 P.p.s.a., skutkujących nieważnością postępowania sądowego. W rozpatrywanej sprawie żadna z takich sytuacji, ściśle określonych w art.183 § 2 P.p.s.a. nie zachodzi. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny mógł ocenić wyłącznie naruszenia przepisów wskazanych przez stronę skarżącą kasacyjnie. Skarga kasacyjna rozpatrywana we wskazanych granicach nie mogła być uwzględniona, gdyż żaden z postawionych w niej zarzutów nie ma jakichkolwiek usprawiedliwionych podstaw.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w niniejszej sprawie kontroli sądowoadministracyjnej podlegała wyłącznie kwestia bezczynności zarzucanej Spółce [...] w G. w zakresie udostępnienia informacji publicznej, jakiej domagał się M. K. we wniosku z dnia 30 czerwca 2013 r. W sprawie tej nie była badana, ani nie została w jakikolwiek sposób przesądzona, kwestia, czy powyższy wniosek powinien być załatwiony pozytywnie czy negatywnie dla wnioskodawcy. WSA w Gdańsku oceniał jedynie, czy Spółka powinna rozpatrzyć wniosek w trybie przepisów u.d.i.p. i czy żądane od niej dane mają charakter informacji publicznej. Sąd I instancji omówił przy tym pojęcie informacji publicznej oraz dość szczegółowo wyjaśnił przesłanki zakwalifikowania wnioskowanych informacji do kategorii informacji publicznej. Wyjaśnił również, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje w terminach określonych w art.13 ust.1 i ust.2 u.d.i.p. Informację publiczną, zgodnie z art.14 ust.1 u.d.i.p., udostępnia się w sposób i w formach zgodnych w wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje zobowiązany podmiot, uniemożliwiają udostępnienie informacji w sposób i w formach określonych we wniosku. W przypadku ewentualnego zamiaru powoływania się przez adresata wniosku na tajemnicę przedsiębiorstwa konieczne jest wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (art.5 ust.2 i art.16 ust.1 w zw. z art.17 ust.1 u.d.i.p.).
Spółka [...] powyższego stanowiska Sądu I instancji skutecznie nie zdyskwalifikowała. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autorka próbowała wprawdzie wykazać błędne przypisanie przedmiotowym informacjom cech informacji publicznej, twierdząc dodatkowo, że Sąd I instancji w ogóle nie ustosunkował się do poglądów prezentowanych przez organ, jednakże swych zastrzeżeń nie powiązała ani z zarzutem naruszenia właściwych przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej ani ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tymczasem, aby Naczelny Sąd Administracyjny mógł w ogóle ustosunkować się do argumentów dotyczących sposobu zakwalifikowania żądanych przez M. K. informacji, należało rozważyć kwestię postawienia Sądowi I instancji wytyku przede wszystkim błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art.1 ust.1 oraz art.6 u.d.i.p. Pierwszy z tych przepisów zawiera bowiem definicję informacji publicznej a w drugim ustawodawca zawarł przykładowy katalog dokumentów zaliczanych do informacji publicznej. Ponadto jeżeli zdaniem strony skarżącej kasacyjnie w zaskarżonym wyroku nie wyjaśniono dostatecznie podstawy podjętego rozstrzygnięcia, to ewentualne mankamenty uzasadnienia orzeczenia Sądu I instancji mogła ona próbować zwalczać zarzutem naruszenia art.141 § 4 P.p.s.a., wykazując dodatkowo, że dlaczego takie uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Żaden z wymienionych przepisów nie został wymieniony w niniejszej skardze kasacyjnej. Brak takich zarzutów oznacza, że NSA będąc - jak stwierdzono wyżej - związany granicami skargi kasacyjnej, nie mógł w ogóle badać, czy tego rodzaju uchybienia rzeczywiście zaistniały. Dlatego jedynie informacyjnie należy podać, że sygnalizowane zagadnienia były przedmiotem kilkudziesięciu co najmniej orzeczeń sądów administracyjnych. Orzecznictwo w tym zakresie jest już utrwalone i powinno być znane profesjonalnemu pełnomocnikowi strony skarżącej kasacyjnie.
Zamierzonego skutku nie mógł też odnieść zarzut dotyczący art.5 ust.2 u.d.i.p. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie zawarto żadnej argumentacji jurydycznej mogącej potwierdzać trafność takiego wytyku. Jedynie w podstawach kasacyjnych instancji ogólnikowo wytknięto, iż złamanie przez Sąd I instancji powyższego przepisu przez "niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie zachodził żaden z wyjątków uprawniających do odmowy udostępnienia informacji publicznej". Tymczasem w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku nie można doszukać się jakichkolwiek wypowiedzi Sądu dotyczących sposobu rozumienia (interpretacji) art.5 ust.2 u.d.i.p. Uchybienie, o którym mowa w skardze kasacyjnej, mogłoby być co najwyżej utożsamiane nie z błędną wykładnią lecz co najwyżej z nieprawidłową oceną co do zastosowania powołanego przepisu prawa materialnego (niewłaściwym zastosowaniem), lecz tak skategoryzowanego zarzutu nie postawiono. Powyższe może oznaczać, że strona skarżąca kasacyjnie nie odróżnia dwóch różnych postaci naruszenia prawa materialnego. Z art.174 pkt.1 P.p.s.a. jednoznacznie zaś wynika, że do złamania prawa materialnego może dojść albo w wyniku błędnej jego wykładni albo niewłaściwego zastosowania. Nie można przy tym wykluczyć, że te dwie różne formy naruszenia prawa materialnego mogą wystąpić razem, ale wymaga to zawsze zaprezentowania odpowiedniego rozumowania i argumentacji wskazującej na taką właśnie sytuację. Wywodów takich niniejsza skarga kasacyjna także nie zawiera.
Niezależnie od powyższych uwag zauważyć należy, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji w ogóle nie wyraził przypisywanego mu przez autorkę skargi kasacyjnej stanowiska. Nie oceniał oraz - z uwagi na przedmiot rozpatrywanej skargi - nie mógł w ogóle oceniać, czy w sprawie zachodzi możliwość odmowy udostępnienia informacji publicznej z uwagi na prawnie chronione tajemnice. Kwestie te będą mogły być rozważane tylko w przypadku, gdy Spółka zdecyduje się na wydanie w tym zakresie stosownej decyzji. Sąd I instancji trafnie zwrócił na to uwagę, jednakże [...] S.A. nadal takiego pouczenia nie przyjmuje do wiadomości. Dlatego wyraźnie należy wskazać, że zobowiązanie do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji w trybie i na zasadach określonych w omawianej ustawie nie oznacza co do zasady bezwzględnego nakazu uwzględnienia zgłoszonego żądania. Przyjęcie, że dane informacje stanowią informację publiczną nie wyklucza, że w treści poszczególnych, wnioskowanych dokumentów znajdą się informacje, których ujawnienie na podstawie przepisów u.d.i.p. podlegać może wyłączeniu. W zależności od wyników przeprowadzonego postępowania adresat wniosku może załatwić wniosek pozytywnie (udostępniając informację publiczną) albo negatywnie - odmawiając udostępnienia informacji ze względu na ograniczenia wskazane w art. 5 u.d.i.p. lub umorzyć postępowania na podstawie art.14 ust.1 u.d.i.p. Należy przy tym mieć jednak na uwadze, że zasadą jest udostępnianie informacji publicznej, a ograniczenie tego prawa jest wyjątkiem. Ponadto nie wszystkie informacje publiczne z uwagi na ich charakter mogą podlegać utajnieniu. Do tego rodzaju informacji zalicza się między innymi treść decyzji administracyjnych (por. między innymi wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1988/13 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p., dostęp do informacji publicznej może podlegać pewnym ograniczeniom w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych, a także ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy lub prywatność osoby fizycznej. Stwierdzenie, że dana informacja mieści się w katalogu informacji ustawowo chronionych skutkować może odmową jej udostępnienia. Jednakże taka odmowa, jak wspomniano, powinna bezwzględnie przybrać określoną formę procesową. Jeżeli więc wnioskowana informacja jest informacją publiczną, a z uwagi na obowiązek ochrony jednej z ustawowo chronionych tajemnic, nie może zostać udostępniona, wówczas musi zostać wydana decyzja administracyjna spełniająca wymogi określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Wobec tego na podmiocie zobowiązanym do udzielenia informacji spoczywa ciężar wykazania (w uzasadnieniu decyzji odmawiającej) przesłanek uniemożliwiających udostępnienie wnioskowanych danych w całości lub w określonym zakresie.
Usprawiedliwionych podstaw nie mają również pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Wytyki pozbawione są jakiejkolwiek argumentacji jurydycznej, a ponadto są one i tak całkowicie niezasadne. Z miarodajnych w sprawie ustaleń faktycznych oraz niezakwestionowanej skutecznie oceny prawnej Sądu I instancji wynika bowiem, że żądane przez M. K. informacje mają charakter informacji publicznej. Zatem Spółka, o ile jest w posiadaniu wskazanych przez skarżącego dokumentów, wszczęte w tym zakresie postępowanie winna zakończyć w ustawowym terminie i w sposób prawem przewidziany, udzielając informacji publicznej, albo wydając decyzję o odmowie udostępnienia żądanych informacji, gdyby zaistniały przesłanki do wydania takiego rozstrzygnięcia. Niezałatwienie sprawy w terminie i w sposób przewidziany w u.d.i.p. dowodzi oczywistej bezczynności w rozumieniu art.3 § 2 pkt.8 P.p.s.a. W konsekwencji nie tylko prawem ale i obowiązkiem Sądu I instancji było zastosowanie dyspozycji określonej w art.149 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. Tym samym nie można uznać by WSA w Gdańsku uwzględniając skargę M. K., naruszył przepisy art. 151 oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt. 8. w zw. z art. 149 § 1 P.p.s.a.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art.184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
