Umowy z wadami prawnymi - skutki w przychodach, kosztach i VAT

I. Przychody

1. Zwracając nienależnie pobraną karę umowną, należy skorygować przychody

Nieprecyzyjne lub niezgodne z prawem zapisy dotyczące kar umownych mogą prowadzić do sytuacji, w której kara umowna zostaje niesłusznie pobrana. Zwrot niesłusznie pobranej kary umownej nie stanowi kosztu podatkowego zwracającego. Dokonując zwrotu bezpodstawnie (niezgodnie z prawem) pobranej kary umownej, podatnik powinien skorygować przychód podatkowy uzyskany w związku z pobraniem tej kary. Takie stanowisko zajął Dyrektor IS w Katowicach w interpretacji, której fragment przytaczamy poniżej.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, iż Wnioskodawca prowadzi działalność w zakresie budowy i sprzedaży mieszkań. W 2008 r. jeden z klientów odstąpił od zawartej umowy, za co Wnioskodawca naliczył mu karę umowną w wysokości 10 łącznej ceny, jaką nabywca miał zapłacić. Wnioskodawca dokonał potrącenia kwoty kary umownej ze swoich zobowiązań wobec ww. klienta z tytułu zwrotu wpłaconych przez niego wcześniej zaliczek na poczet wykonania umowy. Wyrokiem sądu w 2010 roku Wnioskodawca został zobowiązany do zwrotu pobranej wcześniej kary umownej, co też uczynił.

Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, iż zwrócona kontrahentowi, otrzymana wcześniej kara umowna nie może stanowić kosztów uzyskania przychodu prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności. Kwota ta stanowi bowiem zwrot niesłusznie otrzymanej przez Wnioskodawcę, a zatem nienależnej mu kary umownej, a nie wydatek poniesiony tytułem uzyskania przychodu bądź zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodu. Rozliczenia dokonanego zwrotu kary umownej należy zatem dokonać poprzez korektę wykazanych wcześniej przychodów.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe.

Za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont (art. 12 ust. 3 ww. ustawy).