Bilans 2010. Rozrachunki ze wspólnikami spółki jawnej w księgach rachunkowych

problem

rada

Konto 240 "Pozostałe rozrachunki" służy do ewidencji rozrachunków z właścicielami spółek osobowych. Ujmowanie na tym koncie kwot składek ZUS, zaliczek na podatek dochodowy odprowadzanych przez spółkę w imieniu wspólników oraz innych wypłat i wpłat dokonywanych przez wspólników w trakcie roku jest prawidłowe. Prezentacja salda konta 240 w bilansie zależna jest od charakteru rozrachunków ze wspólnikami. Szczegóły - w uzasadnieniu.

uzasadnienie

Ewidencję rozliczeń spółki jawnej z jej wspólnikami prowadzi się na koncie bilansowym - 240 "Pozostałe rozrachunki". Odpowiednia ewidencja analityczna - konta imienne wspólników - powinna umożliwić ustalenie stanu tych rozrachunków z każdym ze wspólników.

Opisane w pytaniu rodzaje operacji ewidencjonowanych na kontach rozrachunków z właścicielami spółki osobowej dotyczą dwóch przypadków:

1) spółka jawna opłaca w imieniu wspólników składki ZUS na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz zaliczki na podatek dochodowy należne od wspólników - kwoty te są traktowane jako zaliczki na poczet podziału zysku,

2) wspólnicy dokonują wpłat/wypłat ze środków spółki, związanych z bieżącą działalnością spółki (np. kwoty pobrane na regulowanie zapłat gotówkowych za faktury) - kwoty te stanowią bieżące rozrachunki ze wspólnikami.

Kwoty zaliczek na podział zysku lub kwoty traktowane jako te zaliczki (poz. 1) wykazuje się w bilansie w części A pasywów. Rozrachunki ze wspólnikami o charakterze przejściowym (poz. 2) są wykazywane w bilansie jako pozostałe należności lub zobowiązania krótkoterminowe.

Zaliczki na poczet wypłat z zysku

Regulowanie zaliczek na podatek dochodowy przez spółkę jawną w imieniu wspólników oraz zapłata w ich imieniu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne są traktowane na równi z pobranymi przez nich zaliczkami na poczet zysku wypracowanego przez podmiot w trakcie roku obrotowego. Rozliczane są z dochodem wspólnika, przypadającym mu z tytułu udziału w spółce, i pokrywane z wypracowanego przez nią zysku.

Saldo Wn konta 240 "Pozostałe rozrachunki" wynikające z wypłat zaliczek na poczet podziału zysku, do wysokości zysku brutto wypracowanego przez spółkę za rok, wykazuje się w bilansie w pozycji A.IX "Odpisy z zysku netto roku obrotowego" (wielkość ujemna).

Jeśli suma zaliczek na poczet wypłat z zysku, w której zawierają się opłacone w imieniu wspólników składki i zaliczki na podatek, przewyższa kwotę zysku osiągniętego przez spółkę za rok, nadwyżkę tę wykazuje się w bilansie w pozycji A.II pasywów "Należne wpłaty na kapitał podstawowy" (wielkość ujemna).

Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podstawę obliczenia podatku stanowi dochód ustalony zgodnie z przepisami tej ustawy, po odliczeniu m.in. składek określonych w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz U. Nr 137, poz. 887, z późn.zm.), zapłaconych w roku podatkowym bezpośrednio na własne ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe podatnika oraz osób z nim współpracujących.

Natomiast należny podatek dochodowy ulega obniżeniu m.in. o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, o której mowa w ustawie z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027), opłaconej w roku podatkowym bezpośrednio przez podatnika zgodnie z przepisami o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (art. 27b ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Do obliczania i zapłaty podatku z działalności prowadzonej w formie spółki jawnej zobowiązani są wspólnicy, nie spółka. A zatem zarówno składki na ubezpieczenia społeczne płacone przez wspólników spółki jawnej, podlegające odliczeniu od podstawy opodatkowania, jak i składki na ubezpieczenie zdrowotne, które obniżają należny podatek dochodowy, nie są zaliczane do kosztów działalności spółki jawnej. Spółka dokonuje jedynie zapłaty składek w imieniu wspólników.

Zaliczki dotyczące bieżącej działalności

Na koncie 240 "Pozostałe rozrachunki" ewidencjonuje się także zaliczki wypłacane właścicielom na bieżące wydatki związane z działalnością spółki (zakup materiałów, usług). Ich rozliczenie ma miejsce np. po przedstawieniu faktur zakupu. Nierozliczone operacje z tego tytułu pozostają na dzień bilansowy w saldzie konta 240 "Pozostałe rozrachunki".

Saldo Wn oznacza należności od wspólników i wykazywane jest w aktywach bilansu w pozycji:

B. Aktywa obrotowe

II. Należności krótkoterminowe

2. Należności od pozostałych jednostek

c. Inne.

Saldo Ma oznacza zobowiązania wobec wspólników i ujmowane jest w pasywach bilansu w pozycji:

B. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania

III. Zobowiązania krótkoterminowe

2. Wobec pozostałych jednostek

i. Inne.

Tabela 1. Ewidencja rozrachunków ze wspólnikami spółki jawnej

Dopłaty do środków obrotowych spółki jawnej

W sytuacji gdy brakuje środków pieniężnych na potrzeby bieżącej działalności operacyjnej, a wspólnicy wpłacają własne środki pieniężne do kasy spółki lub na jej rachunek bankowy, mamy do czynienia z dopłatami do środków obrotowych spółki. Dopłaty takie są traktowane na gruncie pcc jako zmiana umowy spółki (art. 1 ust. 3 pkt 1 ustawy o pcc). Powstaje zatem obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych i złożenia deklaracji PCC-3. Bez znaczenia dla powstania obowiązku podatkowego pozostaje fakt zwrotu wspólnikom wpłaconych kwot w późniejszym okresie.

Ewidencja dopłat do środków obrotowych spółki jawnej odbywa się także za pomocą konta 240 "Pozostałe rozrachunki" zapisem:

● Wn konto 100 "Kasa" lub konto 131 "Rachunek bankowy",

● Ma konto 240 "Pozostałe rozrachunki" (w analityce: konto imienne wspólnika).

Zwrot dopłat księguje się zapisem odwrotnym:

● Wn konto 240 "Pozostałe rozrachunki" (w analityce: konto imienne wspólnika),

● Ma konto 100 "Kasa" lub konto 131 "Rachunek bankowy".

Dopłaty wniesione przez wspólników, a niezwrócone im do końca roku obrotowego stanowią zobowiązania wobec wspólników. Należy je ująć w bilansie w pozycji B.III.2.i pasywów jako inne zobowiązania krótkoterminowe.

w art. 46 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. Nr 47, poz. 278

w art. 27b ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. Nr 226, poz. 1478

w art. 1 ust. 3 pkt 1 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych - Dz.U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. Nr 149, poz. 996

Marianna Sobolewska

biegły rewident

właścicielka Zakładu Usług Rachunkowych "Buchalter" w Augustowie