Projekt zmiany rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o VAT

Konieczność wydania nowego rozporządzenia wynika ze zmian w ustawie o VAT wprowadzanych trzema nowelizacjami tej ustawy, obowiązującymi od 1 stycznia 2011 r.

Minister Finansów skorzystał z możliwości obniżenia stawek VAT w stosunku do stawek obowiązujących na podstawie ustawy o VAT. Obniżone stawki wprowadzane rozporządzeniem wynoszą odpowiednio 8%, 7% i 0%.

Stawka 8%

Od 1 stycznia 2011 r. w ustawie o VAT stawkę 7% zastąpiła stawka 8%.

Minister Finansów w projekcie rozporządzenia obniża do 8% stawkę na:

1) roboty konserwacyjne wykonywane w obiektach budownictwa mieszkaniowego (rozporządzenie nie zawiera już obniżenia stawki VAT dla robót budowlano-montażowych oraz remontów, a także dostaw obiektów budownictwa mieszkaniowego lub ich części, które obowiązywały do końca 2010 r.; obniżona stawka na roboty budowlano-montażowe związane z budownictwem mieszkaniowym obowiązuje od 1 stycznia 2011 r. wyłącznie na podstawie ustawy o VAT w zakresie, jaki wskazuje ustawa),

2) usługi związane z wyżywieniem (PKWiU ex 56), z wyłączeniem napojów alkoholowych, kawy, herbaty i napojów gazowanych, wód mineralnych oraz towarów w stanie nieprzetworzonym opodatkowanych podstawową stawką VAT,

3) usługi naprawy obuwia i wyrobów skórzanych,

4) usługi naprawy i przerobu odzieży oraz artykułów tekstylnych użytku domowego,

5) usługi naprawy rowerów,

6) usługi fryzjerstwa (damskiego i męskiego),

7) usługi badania zwierząt rzeźnych i mięsa wykonywane przez lekarzy weterynarii,

8) dostawy produktów wymienionych w rozporządzeniu zużywanych do produkcji nawozów, pasz i dodatków do pasz (pod warunkami wskazanymi w rozporządzeniu).

Usługi opodatkowane stawką 8% wymienione z pkt 2-7 wynikają z nowego załącznika do rozporządzenia. Załącznik ten nie zawiera już towarów takich jak: daktyle, figi, banany, orzechy kokosowe, orzechy brazylijskie, orzechy nerkowca, owoce awokado, ananasy, smaczeliny, mango, guawy, papaje, owoce cytrusowe, owoce kiwi oraz pozostałe owoce południowe, migdały, kasztany jadalne, orzeszki pistacjowe, pozostałe orzechy oraz orzeszki ziemne. Podlegają one opodatkowaniu stawką 8% na podstawie zmienionego od 1 stycznia 2011 r. załącznika nr 3 do ustawy o VAT.

W załączniku nie ma też pozycji dotyczącej montażu okien i drzwi przez producenta tych towarów. Jest to związane z rezygnacją z odwoływania się do PKWiU z 1997 r., według której montaż towarów przez producenta był dostawą towarów. Klasyfikacja PKWiU z 2008 r. montaż towarów przez ich producentów klasyfikuje jako świadczenie usług. Usługi montażu okien i drzwi w obiektach budownictwa mieszkaniowego będą więc bez przeszkód podlegały opodatkowaniu według stawki 8% na podstawie art. 41 ust. 12-12c ustawy o VAT. Nie będzie już miało znaczenia, czy montaż wykonuje producent tych towarów czy inny podmiot.

Stawka 0%

Obniżenie do wysokości 0% stawki podatku będzie w większości przypadków powtórzeniem dotychczas obowiązujących w tym zakresie przepisów. Zmiana w tym zakresie dotyczy objęcia stawką 0% usług świadczonych na obszarze portów morskich polegających na obsłudze morskich środków transportu oraz usług świadczonych na obszarze portów morskich, które są związane z transportem międzynarodowym lub wewnątrzwspólnotową usługą transportu towarów, polegających na obsłudze lądowych środków transportu, świadczonych na rzecz podatnika w myśl art. 28a ustawy, będącego usługobiorcą tych usług, posiadającego na terytorium kraju siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub stałe miejsce prowadzenia działalności, jeżeli usługi te wykonywane są poza terytorium kraju (Polski) - § 9 ust. 1 pkt 12 i 13.

Zgodnie z art. 28b ustawy o VAT od 1 stycznia 2010 r. miejscem świadczenia ww. usług, według stanu prawnego obowiązującego w 2010 r., jest terytorium kraju. Oznacza to, że usługi fizycznie wykonywane poza terytorium Polski (na obszarze innych portów morskich niż polskie porty morskie) podlegają opodatkowaniu VAT w Polsce.

Potrzebę zmian w rozporządzeniu spowodowało również wyodrębnienie z organizacji międzynarodowych instytucji, jak też organów Wspólnot, do których ma zastosowanie Protokół w sprawie przywilejów i immunitetów Wspólnot Europejskich. Te instytucje i organy będą korzystały w Polsce ze stawki 0%, zwolnień i zwrotów podatku na podstawie przepisów zawartych w omawianym projekcie rozporządzenia.

Projekt tymczasowo przedłuża też prawo do stosowania stawki 0% na dostawy książek (do 30 kwietnia 2011 r.) i czasopism specjalistycznych (do 28 lutego 2011 r.). Stawkę 0% będzie można stosować do tych książek, które zostały przekazane do dystrybucji przed 1 stycznia 2011 r. oraz czasopism specjalistycznych, których rozpoczęcie dystrybucji nakładów nastąpiło przed 1 stycznia 2011 r.

Zwolnienia z VAT

Z dniem 31 grudnia 2010 r. zakończeniu ulega likwidacja gospodarstw pomocniczych i niektórych zakładów budżetowych. W związku z tym w projekcie rozporządzenia zaproponowano objęcie zwolnieniem usług świadczonych pomiędzy:

a) jednostkami budżetowymi,

b) samorządowymi zakładami budżetowymi,

c) jednostkami budżetowymi i samorządowymi zakładami budżetowymi

- z wyjątkiem usług wymienionych w poz. 140-153, 174 i 175 załącznika nr 3 do ustawy oraz usług komunikacji miejskiej - § 13 ust. 1 pkt 13 projektu.

Zmiana w zakresie usług, które nie mogą korzystać z przedmiotowego zwolnienia, jest związana ze zmianą od 1 stycznia 2011 r. załącznika nr 3 oraz wprowadzeniem do celów podatkowych PKWiU z 2008 r.

Projekt wprowadza zwolnienie z VAT dla usług edukacyjnych świadczonych przez uczelnie. Na podstawie ustawy o VAT są zwolnione z VAT świadczone przez uczelnie usługi kształcenia na poziomie wyższym. Na podstawie rozporządzenia zwolnione z VAT będą również kursy dokształcające, nawet gdy nie będą to "usługi kształcenia na poziomie wyższym" - § 13 ust. 1 pkt 19 rozporządzenia.

Projekt rozporządzenia wśród czynności zwolnionych zachowuje również zwolnienia z tytułu dostawy używanych samochodów, przy których nabyciu podatnikowi przysługiwało ograniczone prawo do odliczenia VAT (60%, nie więcej niż 6000 zł) - § 13 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia.

Miejsce świadczenia usług transportu towarów

Rozporządzenie w sposób szczególny określiło miejsce świadczenia usług transportu towarów na rzecz podatnika w myśl art. 28a ustawy, będącego usługobiorcą tych usług, posiadającego na terytorium kraju siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub stałe miejsce prowadzenia działalności, jeżeli transport ten wykonywany jest w całości poza terytorium Wspólnoty. Miejscem opodatkowania tych usług jest miejsce, gdzie odbywa się ten transport (jest to wyjątek od reguły zawartej w art. 28b ustawy o VAT) - § 5 rozporządzenia. Celem tego przepisu jest wyłączenie z opodatkowania VAT usług transportu towarów, które są wykonywane w całości poza terytorium Wspólnoty. Usługi takie do 31 grudnia 2009 r. pozostawały poza zakresem VAT. W związku ze zmianą przepisów dotyczących miejsca świadczenia usług zostały one objęte podatkiem od towarów i usług. Obecna zmiana jest więc powrotem do stanu prawnego sprzed roku.

W przypadku usług transportowych faktycznie wykonywanych poza terytorium Wspólnoty może dochodzić do zakłócenia konkurencji, gdyż usługi te mogą podlegać systemom podatkowym państw, na których terytorium są faktycznie wykonywane. Sytuacja taka prowadziłaby do podwójnego opodatkowania przedmiotowych świadczeń.

Źródło: Projekt rozporządzenia Ministra Finansów z 9 grudnia 2010 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług - www.mf.gov.pl

oprac. Ewa Sławińska

ekspert w zakresie VAT