Postanowienie NSA z dnia 14 października 2026 r., sygn. I GZ 364/26
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 14 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 sierpnia 2026 r. sygn. akt I SA/Rz 382/26 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 czerwca 2026 r. nr UP-420/2026 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 12 sierpnia 2026 r. sygn. akt I SA/Rz 382/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej zwany: sądem I instancji lub WSA) odmówił W. M. (dalej zwanemu: skarżącym) przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 2 czerwca 2026 r. nr UP-420/2026 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres 2005 – 2006.
W uzasadnieniu powyższego orzeczenia sąd I instancji wskazał, że skarżący pismem z 20 lipca 2026 r. wniósł skargę na ww. decyzję organu. Odrębnym pismem z 20 lipca 2026 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazując, że termin na jej złożenie minął 8 lipca 2026 r. a powodem na uchybienie terminowi była jego nieobecność spowodowana leczeniem w Szpitalu Uzdrowiskowym "Zimowit" w Rymanowie Zdroju w dniach od 24 czerwca 2026r. do 15 lipca 2026 r.
Sąd wskazała także, że decyzja organu z 2 czerwca 2026 r. została doręczona skarżącemu 8 czerwca 2026 r. Termin do wniesienia skargi rozpoczął zatem bieg 9 czerwca 2026 r. i upłynął 8 lipca 2026 r. Skarga została natomiast wniesiona 20 lipca 2026 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu.
W ocenie WSA, wskazana przez skarżącego okoliczność będąca przyczyną niedochowania terminu do wniesienia skargi nie daje podstaw do przyjęcia, że uchybienie nastąpiło bez winy skarżącego, ponieważ od dnia doręczenia decyzji do dnia rozpoczęcia pobytu w placówce leczniczej skarżący miał piętnaście dni na podjęcie czynności zmierzających do wniesienia skargi. Zdaniem sądu I instancji, również sam pobyt w placówce leczniczej nie może być utożsamiany z automatycznym brakiem możliwości dokonania czynności procesowej. Dla przyjęcia braku winy konieczne jest bowiem uprawdopodobnienie, że stan zdrowia strony oraz związane z nim okoliczności leczenia rzeczywiście uniemożliwiały dokonanie czynności w terminie.
Sąd wskazał, że skarżący przedłożył kartę leczenia, z której wynika, że w związku z pobytem w Szpitalu Uzdrowiskowym rozpoznano u niego m.in. zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, nadciśnienie tętnicze, żylaki kończyn dolnych oraz zmiany zwyrodnieniowe wielostawowe. Sąd uznał, że okoliczności te nie pozwalają na przyjęcie, że stan zdrowia skarżącego w okresie pobytu w placówce leczniczej uniemożliwiał dokonanie czynności procesowej w postaci wniesienia skargi. Z przedłożonej dokumentacji medycznej nie wynika, zdaniem WSA, aby skarżący był w tym okresie pozbawiony możliwości samodzielnego podejmowania czynności związanych z prowadzeniem swoich spraw, w szczególności sporządzenia i nadania skargi albo zwrócenia się o pomoc do innej osoby. Samo występowanie wskazanych schorzeń, nawet jeżeli uzasadniało pobyt skarżącego w placówce leczniczej, nie jest wystarczające do uznania, że zachodziła obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca dochowanie terminu procesowego.
Sąd wskazał przy tym, że z przedłożonej przez skarżącego dokumentacji nie wynika aby w okresie od 24 czerwca do 8 lipca 2026 r. stan zdrowia skarżącego uniemożliwiał mu kontaktowanie się z otoczeniem, sporządzenie lub zlecenie sporządzenia pisma procesowego bądź podjęcie czynności zmierzających do jego wniesienia.
Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wskazując, że na niemożność złożenia skargi w terminie miał wpływ nie tylko pobyt w Szpitalu Uzdrowiskowym, ale także pogarszający się stan jego zdrowia. Do zażalenia złączył dokumenty dotyczące jego stanu zdrowia:
1. Orzeczenie. o stopniu niepełnosprawności z dn. 01.09.2022 r.
2. Zaświadczenie lek.dot słuchu z dn. 10.05.2023 r.
3. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dn. 20.11.2023 r.
4. Skierowanie do poradni kardiologicznej z dn. 17.12.2025 r.
5. Skierowanie na leczenie uzdrowiskowe z dn. 14.01.2026 r.
6. Karta wizyty w Poradni Okulistycznej z dn. 04.03.2026 r.
7. Historia zdrowia i choroby pacjenta z dn. 19.03.2026 r.
8. Rezonans Magnetyczny-kręgosłup z dn. 01.04.2026 r.
9. Historia zdrowia i choroby pacjenta z dn. 09.04.2026 r.
10. Skierowanie do laboratorium z dn. 09.04.2026 r.
11. Skierowanie EKG metodą HOLTERA z dn. 09.04.2026 r.
12. Historia zdrowia i choroby pacjenta z dn. 07.05.2026 r.
13. Skierowanie do pracowni fizjoterapii z dn. 07.05.2026 r.
14. Skierowania do pracowni diagnostycznej z dn. 07.05.2026 r.
15. Wyniki badań Doppler kończynowych z dn. 29.05.2026 r.
16. Wyniki badań tętnic domózgowych z dn. 29.05.2026 r.
17. Historia zdrowia i choroby pacjenta z dn. 02.06.2026 r.
18. Karta wizyty z dn. 17.06.2026 r.
19. Karta informacyjna z dn. 17.06.2026 r.
20. Holter od 16.07.2026r. do 17.07.2026 r.
21. Historia zdrowia i choroby pacjenta z dn. 21.07.2026 r.
22. Skierowanie do poradni neurochirurgicznej z dn. 21.07.2026 r.
23. Skierowanie do chirurgii urazowo-ortopedycznej z dn. 21.07.2026 r.
24. Historia zdrowia i choroby pacjenta z dn. 23.07.2026 r
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej zwanej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wedle natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Jednym z przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. warunków przywrócenia terminu przez sąd jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie NSA z 29 maja 2019 r. sygn. akt I OZ 430/19; CBOiS). Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446, nb 4; postanowienie NSA z 12 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 580/08; CBOiS).
W pierwszej kolejności wskazać należy, że będąca przedmiotem skargi decyzja została doręczona skutecznie skarżącemu 8 czerwca 2026 r., a zatem termin do złożenia skargi upływał 8 lipca 2026 r. (środa). W związku z tym skarga wniesiona 20 lipca 2026 r. niewątpliwie była spóźniona.
Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący został prawidłowo pouczony o terminie i sposobie wniesienia skargi na decyzję organu z 2 czerwca 2026 r. Organ zawarł pouczenie w zaskarżonej decyzji (k. 96 – 97 akt administracyjnych) oraz w piśmie z 1 lipca 2026 r. stanowiącym odpowiedź na pismo skarżącego z 18 czerwca 2026 r., w którym to skarżący wniósł o wyznaczenie innego terminu z uwagi na pobyt w Szpitalu Uzdrowiskowym.
W tym stanie rzeczy ustalić należało, czy wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności (wniesienia skargi), z jednoczesnym dokonaniem tej czynności został złożony w ustawowym terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, jak tego wymaga art. 87 § 1 p.p.s.a.
Skarżący jako przyczynę wskazał swój pobyt w Szpitalu Uzdrowiskowym "Ziemowit" w Rymanowie Zdroju w okresie od 24 czerwca 2026 r. do 15 lipca 2026 r. zatem termin z art. 87 § 1 p.p.s.a. został dochowany.
Podstawowym kryterium przy rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że nie dokonała czynności bez własnej winy. O braku winy można mówić tylko w razie uprawdopodobnienia przez stronę, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia. W nauce prawa jak i orzecznictwie przyjmuje się, iż usprawiedliwione przyczyny uchybienia terminu do dokonania czynności są ograniczone do okoliczności, które nie tyle utrudniają, ale faktycznie uniemożliwiają dokonanie czynności nawet przy zachowaniu największej możliwej staranności takich jak: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony przy równoczesnej niemożliwości wyręczenia się inną osobą, mylne poinformowanie strony o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia. – ("Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2008 str. 381).
Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku skarżącego stwierdzić należy, że skarżący, przedkładając dokumenty potwierdzające jego pobyt w Szpitalu Uzdrowiskowym oraz dokumentację lekarską, z której wynika, że choruje przewlekle na wiele schorzeń, nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.
Okoliczności przedstawione przez skarżącego, których konsekwencją było uchybienie terminu do wniesienia skargi w rozpoznawanej sprawie to: pobyt w uzdrowisku i pogarszający się stan zdrowia. U skarżącego zdiagnozowano: zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, zaburzenia korzeni i splotów nerwowych szyjnych, nadciśnienie samoistne, żylaki kończyn dolnych, zwyrodnienia wielostawowe, niedosłuch i wadę wzroku.
Okoliczności te zostały poparte m. in. takimi dokumentami jak kserokopia karty informacyjnej leczenia szpitalnego wystawiona przez Uzdrowisko "Ziemowit" potwierdzająca, że skarżący przebywał na leczeniu od 24 czerwca 2026 r. do 15 lipca 2026 r. wraz z planem zabiegów, kserokopie historii zdrowia i choroby pacjenta z C. sp. z o.o. w R. z 19 marca 2026 r., 9 kwietnia 2026 r., 7 maja 2026 r., 2 czerwca 2026 r., 23 lipca 2026 r., 21 lipca 2026 r., a także orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności z 1 września 2022 r. i umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z 20 listopada 2023 r. wydanym na czas nieokreślony.
Dokumenty te uwiarygodniają okoliczności, na które powołał się skarżący jednak nie świadczą o dołożeniu należytej staranności w dokonaniu czynności procesowej, tym samym nie uprawdopodabniają braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Nie złożono bowiem zaświadczenia, które wskazywałoby na to, że choroby skarżącego i podjęte przez niego zabiegi rehabilitacyjne rzeczywiście uniemożliwiły dokonanie czynności w terminie. Co więcej, skarżący nie wykazał także, że nie istniała możliwość wniesienia skargi w przepisanym terminie przy pomocy innych osób, które z powodzeniem mogły zostać umocowane do dokonania tej czynności.
Wskazać w tym miejscu należy, że choroba strony jako przyczyna nieterminowego dokonania czynności procesowej stanowiła przedmiot licznych orzeczeń sądów administracyjnych. Wobec tego utrwalony jest podgląd, że tylko choroba nagła stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności, jednak muszą zostać spełnione określone warunki, tj. choroba musi mieć charakter niespodziewany lub musi wystąpić nagłe pogorszenie zdrowia, którego nie dało się przewidzieć (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2010 r. sygn. akt I OZ 767/10, lex nr 742025). Nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile strona ma obiektywne możliwości podjęcia czynności w postępowaniu, nie może być powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe uchybienie terminu było niezawinione. Nie wyłącza winy wnioskodawcy choroba przewlekła i niewyłączająca świadomości podejmowanych działań, gdyż winien mieć on świadomość ewentualnego wpływu choroby na jego samopoczucie w razie pogorszenia zdrowia i przedsięwziąć środki zapobiegawcze (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 25 sierpnia 2011 r. sygn. akt II FZ 431/11, lex nr 896370, z 31 sierpnia 2011 r. sygn. akt I FZ 255/11, lex nr 896215). Powołując się na chorobę, jako fakt uniemożliwiający dokonanie czynności procesowej, strona powinna zatem wskazać, że rodzaj i przebieg choroby rzeczywiście pozbawiał ją możliwości podjęcia działania oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 marca 2011 r. sygn. akt II FSK 2125/09, lex nr 1080015). Konieczne jest uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia strony na niemożność działania. Usprawiedliwienia dla przywrócenia terminu nie może zatem stanowić argumentacja ograniczająca się do stwierdzenia, że strona była ciężko chora i pozostawała pod opieką różnych lekarzy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2013 r. sygn. akt I GZ 49/13, lex nr 1300901).
Tym samym stwierdzić należy, że sąd I instancji prawidłowo ocenił wniosek skarżącego, stwierdzając, że nie wskazał on okoliczności uzasadniających przywrócenie mu terminu do wniesienia skargi.
Podkreślić trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny nie podważa i nie kwestionuje, że skarżący jest osobą cierpiącą na wiele schorzeń. Jednak z przedłożonej dokumentacji lekarskiej, nie wynika, by choroba, czy stan zdrowia uniemożliwiał skarżącemu złożenie skargi w terminie. Z karty leczenia szpitalnego wynika, że skarżący był hospitalizowany w okresie od 6 czerwca do 15 lipca 2026 r., a zatem miał 15 dni na wniesienie skargi przed rozpoczęciem pobytu w Szpitalu Uzdrowiskowym. Nie można również uznać, że stan zdrowia skarżącego miał wpływ na niezawinione uchybienie terminu do wniesienia skargi. Z przedłożonej dokumentacji nie wynika bowiem, że rodzaj i przebieg choroby pozbawiały skarżącego możliwości podjęcia działania oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
