Postanowienie NSA z dnia 25 sierpnia 2026 r., sygn. II GZ 350/26
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2026 r., sygn. akt VI SA/Wa 3697/25 w zakresie zawieszenia postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie ze skargi M. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia 23 lipca 2025 r. znak sprawy DZP-II.604.37.2025 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. zwrócić M. K. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczony wpis od zażalenia w kwocie 100 (sto) złotych
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 maja 2026 r. sygn. akt VI SA/Wa 3697/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie przed sądem I instancji ze skargi M. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia 23 lipca 2025 r. znak sprawy DZP-II.604.37.2025 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności uchwały z dnia 23 października 2023 r. oraz poprzedzającej ją uchwały Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w Krakowie z dnia 29 maja 2023 r. nr 39/2023 w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że wobec nieprawomocnego oddalenia skargi skarżącej na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia 23 października 2023 r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego zaktualizowała się przesłanka zastosowania art. 56 p.p.s.a., której wystąpienie uzasadnia obligatoryjne zawieszenia postępowania z urzędu na podstawie art. 124 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1. naruszenie art. 56 p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez ich błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że w sprawie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 56 p.p.s.a., podczas gdy postępowanie nadzwyczajne zakończyło się wydaniem ostatecznej uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, a przedmiotem skargi jest właśnie kontrola legalności tej uchwały, co wyklucza możliwość zawieszenia postępowania na podstawie wskazanego przepisu,
2. naruszenie art. 56 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zachodzi tożsamość przedmiotowa i podmiotowa pomiędzy sprawą dotyczącą odmowy stwierdzenia nieważności uchwały, a sprawą dotyczącą kontroli legalności uchwały ustalającej wynik egzaminu adwokackiego,
3. naruszenie art. 124 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie mimo braku ustawowych przesłanek obligatoryjnego zawieszenia postępowania,
4. naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPC przez nieuzasadnione wstrzymanie rozpoznania sprawy i nadmierne wydłużenie postępowania sądowego,
5. naruszenie zasady prawa do skutecznej kontroli sądowej wynikającej z art. 47 Karty Praw Podstawowych UE poprzez odmowę merytorycznego rozpoznania skargi pomimo istnienia odrębnego przedmiotu kontroli.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie.
W punkcie wyjścia należy przypomnieć, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu adwokackiego, co Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w Krakowie stwierdziła uchwałą z dnia 29 maja 2023 r. nr 39/2023.
W wyniku rozpoznania odwołania od powyższej uchwały organu I instancji, Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego uchwałą z dnia 23 października 2023 r. znak sprawy DZP-II.604.24.2023 utrzymała ją w mocy. Od tej uchwały skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą Sąd ten oddalił wyrokiem z dnia 20 marca 2024 r. VI SA/Wa 106/24. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zatem jest on nieprawomocny.
Skarżąca pismem z dnia 4 czerwca 2025 r., adresowanym do Ministra Sprawiedliwości, wystąpiła również z wnioskiem o stwierdzenie nieważności uchwały z dnia 23 października 2023 r. i poprzedzającej ją uchwały organu I instancji z dnia 29 maja 2023 r. "na podstawie art. 156 § 1 ust. 2), 7) i art. 110 k.p.a. w zw. z art. 78f ust. 1 i z art. 78i ustawy Prawo o adwokaturze" (pkt 4). Uchwałą z dnia 23 lipca 2025 r. nr DZP-II.604.37.2025 organ odmówił stwierdzenia nieważności powyższych uchwał. Jednakże skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego na uchwałę z dnia 23 lipca 2025 r. wydaną w trybie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 i art. 158 § 1 k.p.a. Skargę zarejestrowano w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie pod sygn. akt VI SA/Wa 3697/25, po czym Sąd zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 maja 2026 r. zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne.
Zgodnie z art. 56 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a.") w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu.
Uwzględniając treść i funkcję przywołanego przepisu prawa należy stwierdzić, że znajduje on zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy uprawniony podmiot wniesie do sądu administracyjnego skargę na akt administracyjny, który w momencie wniesienia skargi jest już przedmiotem postępowania nadzwyczajnego, czyli postępowania administracyjnego w przedmiocie jego zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności lub wznowienia postępowania. Istotą zastosowania tego przepisu – jak słusznie przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – jest zapobieżenie sytuacji, w której wobec jednego aktu administracyjnego jednocześnie prowadzona jest - wszczęta wcześniej - sądowoadministracyjna kontrola legalności oraz – wszczęte później - postępowanie administracyjne nadzwyczajne (zob. np. wyrok NSA z dnia 24 maja 2022 r., II OSK 1181/19).
Uwzględniając powyższą i jedyną przesłankę zastosowania przepisu art. 56 p.p.s.a. wymaga podkreślenia, że znajduje on wyłącznie zastosowanie w celu zapobieżenia dwutorowości postępowania sądowoadministracyjnego i administracyjnego nadzwyczajnego, których przedmiotem byłby ten sam akt administracyjny.
W świetle powyższego za uzasadniony trzeba więc uznać wniosek, że błędna jest ocena Sądu I instancji odnośnie podstaw zawieszenia postępowania w sprawie ze skargi na – wydaną w trybie art. 156 k.p.a. - uchwałę z dnia 23 lipca 2025 r., którą organ odmówił stwierdzenia nieważności uchwał organów obydwu instancji (dotyczących ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego) z tego powodu, że wyrokiem z dnia 20 marca 2024 r. VI SA/Wa 106/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącej na uchwałę z dnia 23 października 2023 r., który to wyrok nie jest prawomocny i został zaskarżony skargą kasacyjną.
Sąd I instancji bez uzasadnionych podstaw przyjął za podstawę prawną swojego postanowienia przepis art. 56 p.p.s.a., który w żadnym stopniu, ani też zakresie nie znajduje zastosowania w sytuacji równoczesnego prowadzenia odrębnych postępowań sądowoadministracyjnych, które zostały wszczęte ze skarg na dwie różne decyzje administracyjne (uchwały) – jedną wydaną w trybie zwykłym, a drugą w trybie nadzwyczajnym (art. 156 k.p.a.). Przepis art. 56 p.p.s.a. – jak wyżej wspomniano – zapobiega prowadzeniu dwóch postępowań, których przedmiotem jest jeden akt administracyjny, a mianowicie postępowania sądowoadministracyjnego zainicjowanego skargą wniesiona na ten akt oraz postępowania administracyjnego zmierzającego do wzruszenia tego aktu w trybie nadzwyczajnym. Natomiast w zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji przyjął za podstawę zawieszenia postępowania okoliczność nieprawomocnego oddalenia (w sprawie VI SA/Wa 106/24) skargi na uchwałę, która nie była przedmiotem skargi w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 3698/25, czyli postępowaniu sądowoadministracyjnym, które zaskarżonym postanowieniem zawiesił.
Brak podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 56 p.p.s.a. wynika zatem z tego, że nie występuje sytuacja, w której postępowanie sądowoadministracyjne mogłoby być prowadzone obok postępowania nadzwyczajnego, albowiem postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwał (przeprowadzone na podstawie art. 156 k.p.a.) zostało już – jak wynika z akt sprawy – zakończone ostateczną uchwałą z dnia 23 lipca 2025 r. W dacie podejmowania zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji nie było prowadzone żadne postępowanie nadzwyczajne dotyczące uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia 23 lipca 2025 r., albowiem nic takiego nie wynika z akt sprawy.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.
-----------------------
16
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
