Interpretacja indywidualna z dnia 13 sierpnia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0113-KDWPT.4011.338.2026.3.DS

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

31 maja 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem złożonym 13 lipca 2026 r. - w odpowiedzi na wezwanie.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca - … (PESEL: …) - jest osobą fizyczną podlegającą nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce. Posiada dziecko pochodzące z poprzedniego związku (sprzed obecnego małżeństwa).

Od dnia … listopada 2023 r. Wnioskodawca pozostaje w faktycznej separacji z małżonką. Strony nie zamieszkują razem, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego ani nie utrzymują żadnych więzi gospodarczych, emocjonalnych ani osobistych. Komunikacja między małżonkami praktycznie nie istnieje.

Wnioskodawca samodzielnie sprawuje pieczę nad dzieckiem, ponosi w całości ciężar jego utrzymania oraz samodzielnie realizuje wszystkie obowiązki wychowawcze. Małżonka Wnioskodawcy nie jest rodzicem dziecka, nie posiada wobec niego żadnych praw ani obowiązków rodzicielskich i nie uczestniczyła w jego wychowaniu ani utrzymaniu w żadnym zakresie zarówno przed, jak i w trakcie trwania małżeństwa.

Wyrokiem Sądu Rejonowego w … z dnia … grudnia 2025 r. (sygn. …) Sąd ustalił, że pomiędzy małżonkami doszło do całkowitego i trwałego zerwania wszystkich więzi składających się na wspólne pożycie - w tym więzi gospodarczej, emocjonalnej i faktycznej. Sąd stwierdził, że strony funkcjonują jako dwa całkowicie odrębne podmioty zarówno w sferze osobistej, jak i majątkowej.

Wnioskodawca zainicjował postępowanie rozwodowe w październiku 2024 r. Postępowanie to pozostaje w toku. Brak prawomocnego orzeczenia o rozwodzie wynika wyłącznie z przyczyn proceduralnych, niezależnych od Wnioskodawcy.

W zeznaniu podatkowym za rok 2024, Wnioskodawca zastosował preferencyjne opodatkowanie przewidziane dla osoby samotnie wychowującej dziecko na podstawie art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Urząd Skarbowy w … zakwestionował prawo do tej preferencji, powołując się wyłącznie na formalny status małżeński Wnioskodawcy, bez zbadania rzeczywistego modelu sprawowania pieczy nad dzieckiem.

Uzupełnienie stanu faktycznego

13 lipca 2026 r. udzielił Pan odpowiedzi na pytania zawarte w wezwaniu:

1)Czy – w okresie, którego dotyczy wniosek:

a)uzyskiwał Pan dochody opodatkowane według skali podatkowej (np. z tytułu umowy o pracę, umowy zlecenia itp.),

Odpowiedź: W okresie objętym wnioskiem Wnioskodawca uzyskiwał dochody opodatkowane według skali podatkowej z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o prace.

b)w stosunku do Pana lub Pana dziecka (dzieci), miały zastosowanie przepisy:

• art. 30c (opodatkowanie dochodów z działalności gospodarczej, działów specjalnych produkcji rolnej podatkiem liniowym) lub ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym (z wyjątkiem przepisów dotyczących najmu prywatnego) – w zakresie osiągniętych w roku podatkowym przychodów, poniesionych kosztów uzyskania przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń,
• z ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych?

Odpowiedź: W stosunku do Wnioskodawcy ani jego dziecka nie miały zastosowania:

• przepisy art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,
• przepisy ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym (z wyjątkiem przepisów dotyczących najmu prywatnego),
• przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym,
• przepisy ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.

c)W związku ze wskazaniem:

Od dnia  … listopada 2023 r. Wnioskodawca pozostaje w faktycznej separacji z małżonką.

proszę jednoznacznie wskazać czy w Pana małżeństwie została orzeczona separacja – jeżeli tak, to prosimy wskazać dokładną datę, w jakim okresie oraz na podstawie jakiej decyzji orzeczono separację oraz kiedy stała się ona prawomocna?

Odpowiedź: W małżeństwie Wnioskodawcy nie została orzeczona separacja w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Od dnia … listopada 2023 r. małżonkowie pozostawali jednak w trwałej separacji faktycznej, prowadząc odrębne gospodarstwa domowe oraz nie pozostając we wspólnym pożyciu.

W dniu … czerwca 2026 r. pomiędzy Wnioskodawcą a jego małżonką został orzeczony prawomocny rozwód, czym definitywnie zakończony został istniejący wcześniej stan separacji faktycznej.

Ponadto byli małżonkowie dokonali już podziału majątku wspólnego, co ostatecznie zakończyło również istniejące pomiędzy nimi stosunki majątkowe.

Powyższe okoliczności zostały przedstawione wyłącznie w celu pełnego zobrazowania sytuacji rodzinnej Wnioskodawcy. Przedmiotem mniejszego wniosku pozostaje natomiast ocena skutków podatkowych za rok podatkowy wskazany we wniosku, w którym Wnioskodawca pozostawał w separacji faktycznej.

2)Czy jest Pan ojcem lub opiekunem prawnym innych dzieci (dziecka), oprócz dziecka, o którym mowa we wniosku i względem nich wykonywał Pan władzę rodzicielską w okresie, którego dotyczy wniosek? Jeśli tak, proszę wskazać ich daty urodzenia oraz czy w okresie, którego dotyczy wniosek, wychowywał je Pan wspólnie z drugim rodzicem lub opiekunem prawnym – w tym również w ramach opieki naprzemiennej, w ramach której Panu i matce dziecka zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z przepisami ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci?

Odpowiedź: Wnioskodawca jest ojcem wyłącznie jednego dziecka wskazanego we wniosku.

Nie jest ojcem ani opiekunem prawnym innych dzieci, wobec których wykonywałby władzę rodzicielską.

3)Datę urodzenia Pana dziecka.

Odpowiedź: … sierpnia 2011 r.

4)W związku ze wskazaniem w opisie sprawy, że:

Proszę wyjaśnić:

a)jeżeli w roku, którego dotyczy wniosek, Pana dziecko jest małoletnie to:

• czy wyłącznie Pan samotnie (tj. bez udziału drugiego rodzica, tj. matki dziecka) i faktycznie wykonywała władzę rodzicielską w stosunku do niego (uczestniczył w ich wychowaniu, sprawował nad nim pieczę/opiekę, ponosił koszty ich utrzymania, troszczył się/troszczy się o rozwój fizyczny i duchowy, zabezpieczał potrzeby bytowe, zdrowotne i edukacyjne, ponosił wydatki związane z wypoczynkiem, pomagał w edukacji szkolnej, brał czynny udział w sprawach dotyczących dzieci związanych z ich kształceniem, dodatkowymi zajęciami itp.)? Należy konkretnie i jednoznacznie określić i opisać jakie czynności i przez jaki okres czasu wykonywane, składały się na wykonywanie władzy rodzicielskiej i wychowywanie dziecka przez Pana.

Odpowiedź: W roku podatkowym objętym wnioskiem dziecko było osobą małoletnią.

Wnioskodawca od wielu lat samodzielnie wykonuje władzę rodzicielską wobec syna oraz faktycznie samotnie go wychowuje.

Małoletni od urodzenia stale zamieszkuje z Wnioskodawcą.

Wnioskodawca samodzielnie:

• sprawuje codzienną piecze nad dzieckiem,
• zapewnia dziecku utrzymanie, wyżywienie oraz odzież,
• ponosi wszelkie koszty związane z jego wychowaniem,
• zapewnia opiekę medyczną,
• finansuje edukację oraz zajęcia dodatkowe,
• organizuje wypoczynek dziecka,
• uczestniczy w życiu szkolnym syna,
• podejmuje wszelkie decyzje dotyczące jego zdrowia, edukacji oraz wychowania,
• troszczy się o jego prawidłowy rozwój fizyczny, psychiczny i społeczny.

Przez cały okres objęty wnioskiem Wnioskodawca wykonywał i wykonuje wszystkie obowiązki związane z wychowaniem małoletniego syna samodzielnie, bez jakiegokolwiek faktycznego udziału drugiego rodzica.

Drugi z rodziców nie uczestniczył w procesie wychowawczym, nie sprawował bieżącej pieczy nad dzieckiem, nie podejmował decyzji dotyczących jego zdrowia, edukacji ani rozwoju oraz nie ponosił kosztów jego utrzymania.

Tym samym wyłącznie Wnioskodawca faktycznie wykonywał władzę rodzicielską oraz samotnie wychowywał małoletniego syna.

Powyższe okoliczności nie miały charakteru incydentalnego, lecz trwały nieprzerwanie przez cały okres objęty wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej, co potwierdza, że Wnioskodawca samodzielnie wykonywał wszelkie obowiązki związane z wychowaniem małoletniego dziecka.

• czy matka dziecka:

• zamieszkiwała w tej samej miejscowości co Pan z dzieckiem,
• interesowała się dzieckiem, jego zdrowiem, samopoczuciem itd.,
• uczestniczyła w podejmowaniu decyzji dotyczących dziecka, np. związanych ze zdrowiem, szczepieniami, szkołą, dodatkowymi zajęciami, zainteresowaniami itd.,
• łożyła na utrzymanie dziecka, tzn. czy przekazywał pieniądze lub też czy kupował ubrania, zabawki lub też finansował inne niezbędne wydatki, np. prywatne wizyty lekarskie, szczepienia, leki czy też inne wydatki, np. wyjazdy, wycieczki, zajęcia dodatkowe, pozalekcyjne?

Odpowiedź: Matka dziecka od wielu lat me uczestniczy w wychowaniu syna.

Nie utrzymuje z nim kontaktów, nie bierze udziału w podejmowaniu decyzji dotyczących jego osoby, nie sprawuje nad nim bieżącej pieczy oraz nie uczestniczy w jego codziennym wychowaniu.

Nie ponosi również kosztów utrzymania dziecka.

Pomimo prawomocnie zasądzonych alimentów od wielu lat nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego, a zadłużenie alimentacyjne przekracza kwotę 100.000,00 zł.

b)Czy matce dziecka, o którym mowa we wniosku przysługuje władza rodzicielska i czy faktycznie ją wykonuje, czy została jej pozbawiona? Na jakiej podstawie – (wyrok sądu)? Proszę to dokładnie opisać.

Odpowiedź: Matka dziecka została pozbawiona władzy rodzicielskiej prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w … z dnia … stycznia 2019 r., sygn. akt ….

Od dnia uprawomocnienia się wskazanego orzeczenia nie wykonuje wobec małoletniego żadnych praw ani obowiązków wynikających z władzy rodzicielskiej oraz nie uczestniczy w jego wychowaniu.

c)Czy każdemu z rodziców (tj. Panu i matce dziecka) zostało ustalone świadczenie wychowawcze (tj. 500+, 800+) zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r. poz. 421)? Jeśli nie, to proszę wskazać komu z Państwa zostało udzielone owe świadczenie.

Odpowiedź: Świadczenie wychowawcze (500+, a następnie 800+) przysługuje wyłącznie Wnioskodawcy jako jedynemu rodzicowi faktycznie wykonującemu władzę rodzicielską i sprawującemu bieżącą piecze nad dzieckiem.

d)Czy określona została opieka naprzemienna przez Sąd (należy to szczegółowo opisać i wskazać datę uprawomocnienia się wyroku/postanowienia Sądu) oraz wyjaśnić:

• jak uregulowane są kontakty Pana i matki dziecka z dzieckiem,
• czy postanowienia w tym zakresie były realizowane zgodnie z orzeczeniem Sądu,
• komu - Panu, matce dziecka, obydwojgu zostało ustalone świadczenie wychowawcze (tj. 500+, 800+) zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r. poz. 421)? Jeśli nie, to proszę wskazać komu z Państwa zostało udzielone owe świadczenie.

Odpowiedź: W stosunku do małoletniego dziecka nigdy nie została orzeczona opieka naprzemienna.

Wnioskodawca samodzielnie sprawuje bieżącą piecze nad dzieckiem.

Świadczenie wychowawcze było i jest wypłacane wyłącznie Wnioskodawcy.

5)Jeżeli w okresie objętym wnioskiem Pana dziecko było pełnoletnie to czy:

a)w roku podatkowym objętym zapytaniem pozostawało na Pana utrzymaniu w ramach wykonywania przez Pana obowiązku alimentacyjnego?

Wyjaśnić należy, że pojęcie obowiązku alimentacyjnego zostało zdefiniowane w dziale III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.). Polega on na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania. Z ww. ustawy wynika, że rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego. Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego.

b)osiągnęło jakiekolwiek dochody? Jeżeli tak, prosimy o wskazanie w jakiej wysokości, tj. wskazanie źródła dochodu (np. umowa o pracę, umowa zlecenie, przychody z art. 30b, przychody zwolnione z art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152) oraz czy zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywało/otrzymuje zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną? Jeśli tak, to od kiedy oraz konkretnie, które z ww. świadczeń i na podstawie jakich przepisów,

c)uczyło się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświaty lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej,

d)jego dochody przekroczyły dwunastokrotność kwoty renty socjalnej określonej w ustawie z 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2025 r., poz. 420), w wysokości obowiązującej w grudniu roku podatkowego?

Odpowiedź: Pytania zawarte w pkt II.5 wezwania nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem w roku podatkowym objętym wnioskiem syn Wnioskodawcy był osobą małoletnią i miał 13 lat.

Pytanie:

Czy Wnioskodawca - samotnie faktycznie wychowujący dziecko, formalnie pozostający w związku małżeńskim, lecz w trwałej separacji faktycznej potwierdzonej orzeczeniem sądowym i po złożeniu pozwu rozwodowego - jest uprawniony do preferencji z art. 6 ust. 4c i 4d ustawy o PIT za rok 2024?

Pana stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawcy, przysługuje Mu prawo do preferencyjnego opodatkowania dochodów za rok podatkowy 2024 na zasadach przewidzianych dla osoby samotnie wychowującej dziecko (art. 6 ust. 4c i 4d ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.).

Przepis art. 6 ust. 4c ustawy o PIT posługuje się przesłanką o charakterze materialnym - faktycznego samotnego wychowywania dziecka w roku podatkowym - nie zaś wyłącznie formalnym statusem cywilnym podatnika. Potwierdza to utrwalone orzecznictwo NSA, w tym wyrok z dnia 10 lipca 2024 r. (sygn. II FSK 972/21), zgodnie z którym o prawie do preferencji decyduje rzeczywisty model sprawowania pieczy nad dzieckiem, nie formalny stan cywilny podatnika. Analogiczne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 5 kwietnia 2017 r. (sygn. II FSK 573/15) oraz WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 7 marca 2023 r. (sygn. I SA/Gl 1345/22).

W niniejszej sprawie wszystkie przesłanki materialne są spełnione: (1) Wnioskodawca samodzielnie i w całości sprawuje pieczę nad dzieckiem z poprzedniego związku - małżonka nie jest rodzicem dziecka i nie uczestniczy w jego wychowaniu ani utrzymaniu w żadnym zakresie; (2) od dnia … listopada 2023 r. strony pozostają w faktycznej separacji - nie zamieszkują razem, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, nie łączą ich żadne więzi gospodarcze, emocjonalne ani osobiste, co potwierdził wyrok Sądu Rejonowego w … z dnia … grudnia 2025 r. (sygn. …); (3) Wnioskodawca złożył pozew rozwodowy w październiku 2024 r. - brak prawomocnego wyroku wynika wyłącznie z przyczyn proceduralnych, niezależnych od Wnioskodawcy; (4) wyłączny ciężar finansowy i wychowawczy związany z dzieckiem spoczywa na Wnioskodawcy.

Odmowa zastosowania preferencji wyłącznie z powodu formalnego trwania małżeństwa prowadziłaby do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji podatników znajdujących się w identycznej sytuacji faktycznej oraz do naruszenia zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) i celu społecznego omawianej regulacji.

Wnioskodawca wnosi o potwierdzenie, że opisana sytuacja faktyczna uprawnia go do skorzystania z preferencji z art. 6 ust. 4c ustawy o PIT za rok podatkowy 2024.

WŁASNE STANOWISKO WNIOSKODAWCY W SPRAWIE OCENY PRAWNEJ

I.Stanowisko Wnioskodawcy

Zdaniem Wnioskodawcy, przysługuje mu prawo do preferencyjnego opodatkowania dochodów za rok podatkowy 2024 na zasadach przewidzianych dla osoby samotnie wychowującej dziecko, o których mowa w art. 6 ust. 4c i 4d ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 226 ze zm., dalej: „ustawa o PIT”).

II.Wykładnia art. 6 ust. 4c ustawy o PIT - przesłanka materialna, nieformalna

Przepis art. 6 ust. 4c ustawy o PIT przyznaje prawo do preferencyjnego opodatkowania osobie, która jest panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności - jeżeli osoba ta w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci.

Kluczowym elementem hipotezy normy prawnej jest warunek faktycznego samotnego wychowywania dziecka w roku podatkowym. Ustawodawca posłużył się zatem przesłanką o charakterze materialnym i faktycznym, nie zaś wyłącznie formalnym statusem cywilnym podatnika. Wykładnia językowa, systemowa i celowościowa przepisu prowadzi do wniosku, że preferencja należy się temu, kto rzeczywiście, samodzielnie i bez udziału drugiego rodzica (lub małżonka) sprawuje pieczę nad dzieckiem i ponosi ciężar jego utrzymania.

III.Orzecznictwo sądów administracyjnych

Powyższe stanowisko znajduje pełne potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych: Wyrok NSA z dnia 10 lipca 2024 r., sygn. II FSK 972/21 - Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie wskazał, że o prawie do preferencji decyduje rzeczywisty model sprawowania pieczy nad dzieckiem, nie zaś formalny stan cywilny podatnika. NSA podkreślił, że przepisy o samotnym wychowywaniu dziecka należy interpretować z uwzględnieniem ich celu społecznego, jakim jest wsparcie osób faktycznie samodzielnie ponoszących ciężar wychowania dzieci. Wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. II FSK 573/15 - NSA potwierdził, że formalne trwanie związku małżeńskiego nie wyklucza samo przez się prawa do preferencji, jeżeli w rzeczywistości małżonkowie nie tworzą wspólnoty życiowej i jedno z nich samodzielnie wychowuje dziecko.

IV.Subsumpcja - spełnienie przesłanek w niniejszej sprawie

W niniejszej sprawie wszystkie przesłanki materialne zastosowania art. 6 ust. 4c ustawy o PIT są spełnione:

1.Faktyczne samotne wychowywanie dziecka - Wnioskodawca samodzielnie i w całości sprawuje pieczę nad dzieckiem pochodzącym z poprzedniego związku. Małżonka Wnioskodawcy nie jest rodzicem dziecka, nie posiada wobec niego żadnych praw ani obowiązków rodzicielskich i nie uczestniczy w jego wychowaniu ani utrzymaniu w żadnym zakresie. Wyłączny ciężar finansowy i wychowawczy spoczywa na Wnioskodawcy.

2.Trwały i całkowity rozkład pożycia małżeńskiego - Od dnia … listopada 2023 r. Wnioskodawca pozostaje w faktycznej separacji z małżonką. Strony nie zamieszkują razem, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego ani nie utrzymują żadnych więzi gospodarczych, emocjonalnych ani osobistych. Okoliczności te zostały potwierdzone wyrokiem Sądu Rejonowego w … z dnia … grudnia 2025 r. (sygn. …), w którym sąd stwierdził całkowite zerwanie wszystkich więzi składających się na wspólne pożycie małżeńskie.

3.Podjęcie kroków formalnych zmierzających do rozwiązania małżeństwa - Wnioskodawca złożył pozew rozwodowy w październiku 2024 r. Postępowanie pozostaje w toku z przyczyn wyłącznie proceduralnych, niezależnych od Wnioskodawcy. Brak prawomocnego wyroku rozwodowego nie może obciążać podatnika, który aktywnie dąży do formalnego uregulowania swojej sytuacji osobistej.

4.Małżonka nie jest rodzicem wychowywanego dziecka - Dziecko pochodzi z poprzedniego związku Wnioskodawcy. Małżonka nie jest ani biologicznym, ani prawnym rodzicem dziecka. Jej formalne pozostawanie w związku małżeńskim z Wnioskodawcą jest okolicznością całkowicie obojętną z punktu widzenia faktycznego modelu wychowania dziecka.

V.Naruszenie zasady równości przy odmowie preferencji

Odmowa zastosowania preferencji wyłącznie z powodu formalnego trwania związku małżeńskiego prowadziłaby do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawno-podatkowej podatników znajdujących się w identycznej sytuacji faktycznej. Podatnik faktycznie samotnie wychowujący dziecko, którego małżonek jest pozbawiony wolności lub praw rodzicielskich, korzysta z preferencji z mocy wyraźnego przepisu. Tymczasem podatnik w analogicznej sytuacji faktycznej - samotnie wychowujący dziecko w warunkach całkowitego rozkładu pożycia i udokumentowanej separacji faktycznej - miałby być tej preferencji pozbawiony wyłącznie z powodów formalnych. Takie rozróżnienie jest sprzeczne z zasadą równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) i z celem społecznym omawianej regulacji.

VI.Wniosek końcowy

Mając na uwadze powyższe, Wnioskodawca wnosi o potwierdzenie, że opisana sytuacja faktyczna - faktyczne samotne wychowywanie dziecka w roku podatkowym 2024, w warunkach trwałej separacji faktycznej potwierdzonej orzeczeniem sądowym i przy złożonym pozwie rozwodowym - uprawnia Go do skorzystania z preferencji przewidzianej w art. 6 ust. 4c ustawy o PIT za rok podatkowy 2024.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

W myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.):

Zgodnie z art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 6 ust. 4d ww. ustawy:

Art. 6 ust. 4e cytowanej ustawy stanowi, że:

Na podstawie art. 6 ust. 4f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

W myśl art. 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Przystępując do oceny możliwości skorzystania przez Pana z preferencyjnego rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych w sposób przewidziany dla osoby samotnie wychowującej dziecko, należy podkreślić, że wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe są odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania, wynikającej z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483 ze zm.), stanowiącego, że:

Oznacza to, że wszelkie odstępstwa od tej zasady, muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z jego literą. Co więcej, zgodnie z konstrukcją i systematyką ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe stanowią wyjątek od generalnej zasady powszechności opodatkowania wyrażonej w powołanym wyżej art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Stąd też, korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym ulgi przewidzianej w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzależnione jest od spełnienia wszystkich przesłanek wymaganych do jej zastosowania.

Z powołanych wyżej przepisów jednoznacznie wynika, że przepis art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi odstępstwo od generalnej zasady indywidualnego opodatkowania. Możliwość jego zastosowania obwarowana jest szeregiem warunków wyraźnie wskazanych w tej ustawie, które należy interpretować ściśle, co oznacza, że nie można dokonywać wykładni rozszerzającej ani też zawężającej.

Należy zauważyć, że ustawodawca uzależnił prawo do skorzystania z preferencyjnych zasad rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych od spełnienia m.in. warunku posiadania określonego statusu cywilnoprawnego wymienionego w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Przepis art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymienia enumeratywnie osoby, którym przysługuje status osób samotnie wychowujących dzieci, odwołując się zarówno do statusu cywilnoprawnego osoby wychowującej dzieci (panna, kawaler, wdowa, wdowiec, rozwódka, rozwodnik, osoba, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osoba, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności), jak również do tego, że osoba ta musi faktycznie wychowywać dzieci samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców, którym przysługuje preferencyjne rozliczenie podatku.

Przy czym, status osoby rozwiedzionej nabywa się dopiero poprzez prawomocne orzeczenie sądu o rozwiązaniu małżeństwa.

Osobami samotnie wychowującymi dzieci mogą być również osoby, wobec których orzeczono separację. Przy czym, nabycie statusu osoby samotnie wychowującej dziecko w takim przypadku wymaga prawomocnego orzeczenia sądu o separacji małżonków.

Zgodnie bowiem z treścią art. 61¹ ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.):

W myśl art. 61² Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Stosownie do art. 61³ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Jak stanowi art. 61⁴ § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Prawo do omawianej preferencji podatkowej będzie zatem przysługiwało jedynie temu z rodziców, który będąc osobą stanu wolnego (za wyjątkiem ściśle w ustawie określonym) faktycznie w roku podatkowym samotnie dziecko wychowuje, czyli sprawuje nad nim samodzielnie ciągłą opiekę, bez udziału drugiego rodzica w procesie wychowawczym. W konsekwencji, aby skorzystać z preferencyjnego opodatkowania swoich dochodów na zasadach przewidzianych w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, należy mieć ściśle określony stan cywilny oraz wychowywać samotnie dziecko (dzieci).

Jednocześnie przepisy powyższej ustawy nie uzależniają prawa podatnika do preferencyjnego opodatkowania jego dochodów od tego, czy przez cały rok był osobą samotnie wychowującą dzieci. Wystarczające jest zatem, aby taki stan zaistniał w ciągu roku, a nie trwał przez cały rok.

Jak wynika z wniosku i jego uzupełnienia, w okresie, którego dotyczy wniosek, tj. w 2024 r. pozostawał Pan przez cały rok podatkowy w związku małżeńskim. Postępowanie rozwodowe zainicjował Pan w październiku 2024 r. W Pana małżeństwie nie została orzeczona separacja w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Od dnia … listopada 2023 r. małżonkowie pozostawali jednak w trwałej separacji faktycznej, prowadząc odrębne gospodarstwa domowe oraz nie pozostając we wspólnym pożyciu. W dniu … czerwca 2026 r. pomiędzy Panem a Pana małżonką został orzeczony prawomocny rozwód.

Podkreślić więc należy, że samo złożenie pozwu o rozwód nie pozwala na uznanie danej osoby za samotnie wychowującą dzieci, ponieważ status osoby rozwiedzionej nabywa się dopiero poprzez prawomocne orzeczenie sądu o rozwiązaniu małżeństwa. Również separacja faktyczna (np. zerwanie więzi między stronami), nie pozwala na uznanie danej osoby za samotnie wychowującą dzieci, ponieważ to wyłącznie do separacji orzekanej przez sąd odnosi się przepis art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wymieniając w kategorii osób uprawnionych do skorzystania z preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko – osobę, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów.

Fakt, że samotnie (tj. bez udziału matki dziecka) wykonywał Pan władzę rodzicielską w stosunku do małoletniego dziecka, tj. wykonywał Pan obowiązki, dzięki którym dziecko wychowywane było w sposób zapewniający jego prawidłowy rozwój fizyczny i psychiczny, a w szczególności sprawował Pan codzienną pieczę nad dzieckiem, zapewniał dziecku utrzymanie, wyżywienie oraz odzież, ponosił wszelkie koszty związane z jego wychowaniem, zapewniał opiekę medyczną, finansował edukację oraz zajęcia dodatkowe, organizował wypoczynek dziecka, uczestniczył w życiu szkolnym syna, podejmował wszelkie decyzje dotyczące jego zdrowia, edukacji oraz wychowania, troszczył się o jego prawidłowy rozwój fizyczny, psychiczny i społeczny, nie pozwala na uznanie Pana za osobę samotnie wychowującą dziecko, o której mowa w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,ponieważ nie należał Pan do jednej z kategorii osób wymienionych w zamkniętym katalogu ustanowionym przez ustawodawcę, w przywołanym wyżej art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy – nie kwestionując Pana zaangażowania w proces wychowawczy Pana małoletniego dziecka – to fakt, że w okresie, którego dotyczy wniosek, tj. w 2024 r. samotnie wychowywał oraz sprawował Pan opiekę nad dzieckiem nie jest wystarczającą przesłanką pozwalającą na skorzystanie z omawianej preferencji. Konieczne jest również bycie jedną z osób, o których mowa w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Pan zaś nie należy do żadnej z kategorii osób wymienionych w tym przepisie, gdyż - jak wynika z opisu sprawy – w okresie objętym wnioskiem, tj. w 2024 r. pozostawał Pan w małżeństwie, w którym nie została orzeczona separacja w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.  

W konsekwencji, nie przysługuje Panu prawo do skorzystania z preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko na zasadach określonych w art. 6 ust. 4c i 4d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2024.

Zatem, Pana stanowisko uznałem za nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Końcowo - odnosząc się do powołanych wyroków Sądu Administracyjnego - wskazać należy, że dotyczą one konkretnej, indywidualnej sprawy podatnika podjętej w określonym stanie faktycznym i są wiążący tylko w tej sprawie. Dlatego, stosownie do art. 87 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa i tym samym nie mogą być wiążący dla Organu wydającego interpretację indywidualną.

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w …. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.