Wyrok NSA z dnia 28 maja 2026 r., sygn. II FSK 456/25
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Sędzia WSA (del.) Marzena Łozowska, Protokolant asystent sędziego Agnieszka Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 grudnia 2024 r. sygn. akt I SA/Po 495/24 w sprawie ze skargi S. K. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 3 czerwca 2024 r. nr [....] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2. uchyla interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 3 czerwca 2024 r. nr [...], 3. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz S.K. kwotę 1137 (tysiąc sto trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1.1. Wyrokiem z 17 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Po 495/24, w sprawie ze skargi S. K. (dalej: "Skarżący") na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: "DKIS") z dnia 3 czerwca 2024 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), oddalił skargę.
1.2. Stan sprawy przedstawiał się następująco. We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych Skarżący przedstawił następujący stan faktyczny. W dniu 5 września 2017 r. Sąd rozwiązał małżeństwo wnioskodawcy z J.K. bez orzekania o winie. Władzę rodzicielską nad dziećmi: M.K. (ur. 11 marca 2004 r.) i N.K. (ur. 11 stycznia 2006 r.) powierzył matce, pozostawiając wnioskodawcy prawo do współdecydowania o najważniejszych sprawach dzieci, w szczególności dotyczących edukacji, wyboru szkoły, zawodu, leczenia, ochrony zdrowia, wyjazdów zagranicznych, wakacyjnych i innych, z zaznaczeniem nieograniczonych kontaktów wnioskodawcy z dziećmi oraz prawem do przebywania dzieci u wnioskodawcy i wspólnych wyjazdów w dłuższych okresach czasu i nie tylko w czasie wakacji. Kosztami wychowania i utrzymania dzieci Sąd obciążył oboje rodziców i zasądził rentę alimentacyjną po 100 zł na dziecko na rzecz matki. Dzieci nie były i nie są pod opieką naprzemienną, w związku z czym żadnemu z rodziców nie zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 421 ze zm., dalej: "u.p.p.w.d."). Wnioskodawca wyjaśnił, że w dniu rozwodu zawarł z byłą żoną uzgodnienie co do rozdziału obowiązków w procesie wychowania i utrzymania dzieci. Uzgodnienie to stanowiło, że dzieci będą przebywać odrębnie i niezależnie 7 dni u wnioskodawcy, a następnie 7 dni u matki. Wypoczynek dzieci w trakcie wakacji i ferii zostanie zrealizowany przez wnioskodawcę i jego byłą żonę osobno i niezależnie na własny i osobny koszt każdego z nich, chyba że dotyczy to wyjazdów dzieci bez rodzica (obozy, kolonie, wycieczki szkolne). Wszelkie większe wydatki na rzecz dzieci, które zostaną zainicjowane osobno przez każdego z byłych małżonków (np. ubrania, edukacja, leczenie), będą dzielone po połowie, chyba że drugi rodzic nie wyrazi na nie zgody (np. zbyt wysoki koszt, niezgodność celu wydatku z wartościami, które dany rodzic przekazuje dziecku - np. zakupu konsoli do gier). Do 2023 r. w ramach czasu, kiedy wnioskodawca przebywał z dziećmi, prowadził samodzielnie proces wychowania dzieci, bez konsultacji z ich matką czy innymi osobami. Wnioskodawca pomagał im kształtować samodzielność, np. w podejmowaniu decyzji w zakresie swojego budżetu finansowego i dokonywania większych zakupów, posługiwaniem się kontem bankowym i podstawowymi instrumentami płatniczymi. Pomagał kształtować obowiązkowość i umiejętności praktyczne (np. poprzez wykonywanie obowiązków domowych, wspólnego regularnego sprzątania, wykonywania prac na rzecz rodziny i wspólnego domu, majsterkowanie). Pomagał dzieciom w rozwoju predyspozycji intelektualnych, np. nauczył je grać w szachy i inne gry wymagające wysiłku umysłowego. Wspierał je w decyzjach lub współdecyduje z nimi o ważnych dla nich bieżących sprawach, takich jak wybór szkoły, zajęć pozalekcyjnych czy zainteresowań. Rozwijał zainteresowania dzieci, jak i chęć poznawania innych miejsc, środowisk i kultur. W tym celu spędzał z nimi znaczną część wakacji, ferii oraz organizował wyjazdy weekendowe. Organizował wyjazdy krajowe i zagraniczne, w tym aktywny wypoczynek (narty, snowboard, wycieczki rowerowe, spływy kajakowe). Decyzje w zakresie kierunków wyjazdów i form spędzania wolnego czasu nie są konsultowane ani uzgadniane z matką dzieci i są podejmowane wspólnie z dziećmi (w drugą stronę również – matka dzieci podejmuje decyzje o wyjazdach samodzielnie bez udziału wnioskodawcy). Wnioskodawca nauczył dzieci jeździć na nartach, snowboardzie, nartach wodnych. Bez udziału matki dzieci zaszczepił w dzieciach przywiązywanie wagi do regularnej aktywności ruchowej i rozwoju fizycznego, jako równie ważnego co rozwój intelektualny. Wnioskodawca wskazał, że oprócz znacznej części wakacji oraz części ferii zimowych dzieci przebywały u wnioskodawcy co drugi tydzień. W domu wnioskodawcy dzieci spożywały posiłki przygotowane głównie przez niego lub czasami przez nie - w ramach kształtowania umiejętności praktycznych. Dzieci mają swoje własne osobne pokoje, ubrania, książki oraz rzeczy, z którymi są związane. Dzieci mogą swobodnie kształtować wystrój swoich pokoi, zmieniać meble itd. Dzieci nadal traktują dom, w którym się wychowały, jak własny i bardzo dobrze się w nim czują. Przez cały czas i nieprzerwanie wnioskodawca wychowywał dzieci samotnie, a w przypadku N. nadal wychowuje ją samotnie. Kiedy przebywają z wnioskodawcą wpływa on na kształtowanie ich światopoglądu, systemu wartości oraz postaw emocjonalnych. Przekazuje im wartości i postawy moralne niezależnie od ich matki, ponieważ wyznawane przez nią wartości znacznie się różnią od wnioskodawcy i były główną przyczyną rozwodu. Osobny proces wychowania prowadzony przez matkę jest dla wnioskodawcy widoczny w postawach dzieci. Wnioskodawca zaznaczył, że poświęca dzieciom maksymalną ilość czasu, dzięki czemu zaspokaja ich potrzeby psychiczne bliskości i miłości. Rola wnioskodawcy i jego zobowiązania w procesie wychowania dzieci zostały odzwierciedlone również poprzez uzgodniony z matką dzieci równy i solidarny podział benefitów związanych z polityką prorodzinną Państwa. Podczas wspólnie spędzanego czasu wnioskodawca zaspokajał wszystkie potrzeby materialne dzieci, nieraz dobrowolnie (poza alimentami i podziałem głównych wydatków) ponosił koszty zakupu odzieży, obuwia, sprzętu sportowego i pomocy szkolnych. Ponosił koszty wyposażenia i utrzymania domu związane z ich pobytem. Pokrywa również koszty leczenia dzieci oraz zawoził je na wizyty lekarskie, jeśli przypadały one na dni, kiedy dzieci były z wnioskodawcą. W czasie kiedy wnioskodawca zajmował się dziećmi robił to samodzielnie, bez niczyjej pomocy i bez konsultacji z kimkolwiek. Tym samym wnioskodawca uważa, że od czasu rozwodu, czyli od 2017 r., pełni rolę rodzica opiekującego się oraz wychowującego swoje dzieci samodzielnie, niezależnie i osobiście. W 2023 r. syn M. przeprowadził się i zamieszkał wspólnie ze swoją partnerką. Podjął też pracę zarobkową i kontynuuje studia wyższe. W 2022 r. i 2023 r. z tytułu pracy zarobkowej dzieci uzyskały dochód niższy niż wskazany w art. 6 ust. 4e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 226 ze zm., dalej: "u.p.d.o.f."). Od 2024 r. wnioskodawca przyjął, że jest rodzicem samotnie wychowującym jedno dziecko - N. Podejście, sposób i zasady wychowania N. nie zmieniły się w stosunku do tych, które miały miejsce przed 2014 r., czyli do tych opisanych powyżej, czyli w czasie, kiedy przebywa ona z wnioskodawcą. Wychowuje on ją samodzielnie, bez niczyjej pomocy i bez konsultacji z kimkolwiek. W dniu 8 marca 2021 r. urodziło się wnioskodawcy kolejne dziecko ze związku z nową partnerką. Wraz z dzieckiem i partnerką wnioskodawca zamieszkuje wspólnie w jednym domu, w którym przebywały starsze dzieci (od 2024 r. - dziecko). Partnerka wnioskodawcy nie uczestniczy w procesie wychowywania N. i nie partycypuje w tym finansowo. Głównym źródłem zarobków wnioskodawcy jest umowa o pracę. Uzyskuje z tego tytułu roczne dochody mieszczące się w drugim progu podatkowym. W stosunku do wnioskodawcy ani jego dzieci nie mają zastosowania przepisy art. 30c u.p.d.o.f., ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym, ani ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych. Na tle powyższego stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego wnioskodawca sformułował następujące pytania: 1. Czy w przedstawionej sytuacji wnioskodawca może dokonać za 2022 r. i 2023 r. korekty zeznania podatkowego i rozliczyć podatek dochodowy PIT jako osoba samotnie wychowująca dzieci? 2. Czy w latach następnych (od 2024) wnioskodawca może dokonywać rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych jako osoba wychowująca samotnie dziecko? Uzasadniając swoje stanowisko wnioskodawca wskazał, że w dniu 24 stycznia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem o sygn. akt II FSK 497/21 oddalił skargę kasacyjną organu, tym samym przyznając Skarżącemu prawo do rozliczania się jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Wyrok zapadł zgodnie ze stanem prawnym sprzed 1 stycznia 2022 r. Wnioskodawca oświadczył, że zgodnie z informacjami dostępnymi na stronach Ministerstwa Finansów z 4 kwietnia 2024 r. spełnia wszystkie warunki uprawniające do rozliczenia podatku jako osoba samotnie wychowująca dzieci. W związku ze zmianą stanu prawnego wprowadzoną od 1 stycznia 2022 r. wnioskodawca stoi na stanowisku, że również po tej dacie jednoznacznie ma prawo do rozliczania się jako osoba samotnie wychowująca dziecko.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
