Postanowienie NSA z dnia 29 października 2025 r., sygn. II OZ 1153/25
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 29 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia D. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 kwietnia 2025 r. sygn. akt IV SA/Po 231/25 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi Stowarzyszenia D. z siedzibą w P. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 stycznia 2025 r. nr WOA.7721.241.2024.MKA w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie. U Z A S A D N I E N I E Stowarzyszenie D. z siedzibą w P. (dalej: "strona skarżąca") w dniu 21 lutego 2025 r. (data nadania pisma w placówce operatora publicznego) wniosło skargę na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 stycznia 2025 r., nr WOA.7721.241.2024.MKA w przedmiocie nakazu rozbiórki. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 marca 2025 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej radcę prawnego W. K. do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej (KRS), jednego odpisu skargi i pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Odrębnym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV tego Sądu pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. W obu przypadkach na wykonanie wezwań zakreślono termin siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwania zostały doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 20 marca 2025 r. (karta 21 akt sądowych). W odpowiedzi na wezwanie w dniu 28 marca 2025 r. uiszczono wpis sądowy w wymaganej kwocie. Następnie w dniu 3 kwietnia 2025 r. (data nadania pisma) strona skarżąca, reprezentowana przez innego pełnomocnika adwokata J. K. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Uzasadniając wniosek pełnomocnik wskazał, że strona skarżąca nie miała możliwości dotrzymania terminu do usunięcia braków formalnych skargi wskutek działania poprzedniego pełnomocnika, bowiem pełnomocnik ten przekazał jej wezwanie do uzupełnienia braków skargi w ostatnim dniu upływu terminu, tj. 27 marca 2025 r. We wniosku wskazano również, że w dniu 25 lutego 2025 r. pełnomocnik wypowiedział stronie skarżącej pełnomocnictwo, nie informując o tym Sądu, chociaż w części spraw takiego zawiadomienia dokonał. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 231/25 odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, na zasadzie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "P.p.s.a."). W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że strona skarżąca 24 lutego 2025 r. (trzy dni po wniesieniu skargi) ustanowiła w sprawie nowego pełnomocnika w osobie adwokata J. K., a pismem z 25 lutego 2025 r. dotychczasowy pełnomocnik radca prawny W. K. wypowiedział udzielone mu pełnomocnictwo. O powyższym nie poinformowano Sądu, zatem wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi skierowano do podpisanego pod skargą pełnomocnika strony skarżącej. Sąd podkreślił, że pełnomocnik ten także nie poinformował Sądu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa, nadto dopiero w ostatnim dniu terminu do uzupełnienia braków formalnych zawiadomił stronę skarżącą o konieczności ich uzupełnienia. Stanowi to oczywiste zaniedbanie pełnomocnika, które obciąża stronę skarżącą jako podmiot wnoszący skargę. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła strona skarżąca, reprezentowana przez adw. J. K.. Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art. 86 § 1 i 87 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 45 Konstytucji RP, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwą, zbyt formalistyczną wykładnię pojęcia braku winy w uchybieniu terminu z pominięciem wykładni prokonstytucyjnej uwzględniającej treść zasady prawa do sądu, tym samym z perspektywy funkcji ochronnej, której uwzględnienie winno doprowadzić do odrzucenia wyniku wykładni zbyt rygorystycznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 P.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe, a w szczególności obowiązek, jaki na stronę domagającą się przywrócenia terminu nakłada art. 87 § 2 P.p.s.a., za prawidłową należy uznać ocenę wniosku strony skarżącej, jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji. Strona skarżąca również w zażaleniu nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w niedochowaniu terminu. Uchybienie terminowi nastąpiło bowiem wskutek zaniedbań zarówno strony skarżącej, jak i jej pełnomocników. Wskazać należy, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu trzeba oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można i należy wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Pełnomocnicy będący radcami prawnymi i adwokatami, w związku z posiadaną wiedzą z zakresu prawa, w tym znajomością procedury sądowej, zobligowani są bowiem do zachowania dużo dalej posuniętej staranności niż wymagana jest od osób niebędących profesjonalistami. Powinni podejmować wszelkie czynności, jakie w okolicznościach konkretnej sprawie okażą się konieczne, celem uchronienia mocodawcy od niekorzystnych skutków prawnych. I tak, powinnością poprzedniego pełnomocnika (radcy prawnego) było zawiadomienie Sądu pierwszej instancji o wypowiedzeniu w dniu 25 lutego 2025 r. pełnomocnictwa, zwłaszcza wobec sporządzenia i złożenia przez niego cztery dni wcześniej (21 lutego 2025 r.) skargi do sądu. Skoro zaś obecny pełnomocnik (adwokat) przyjął pełnomocnictwo od strony skarżącej w dniu 24 lutego 2025 r., powinien niezwłocznie zgłosić swój udział w postępowaniu mając świadomość, że wszczęte zostało postępowanie sądowe, a w jego ramach już na wstępnym etapie mogą być podejmowane czynności (uczynił to dopiero składając wniosek o przywrócenie terminu). Pełnomocnik mógł także zapoznać się z aktami sprawy unikając negatywnych dla strony skarżącej skutków uchybienia terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi. Należy również wskazać, że sam fakt wyznaczenia do prowadzenia sprawy profesjonalnego pełnomocnika nie zwalniał strony skarżącej z obowiązku dochowania staranności w zajmowaniu się swoimi sprawami. Wobec tego, że w dniu 25 lutego 2025 r. dotychczasowy pełnomocnik wypowiedział pełnomocnictwo, strona skarżąca powinna upewnić się, że pełnomocnik zawiadomił o tym fakcie sąd, mogła sama wystosować do sądu stosowne zawiadomienie, a nie jedynie zakładać, że kwestia ta obciąża wyłącznie jej byłego pełnomocnika. Dokonać zawiadomienia o wypowiedzeniu pełnomocnictwa mogą zarówno mocodawca, jak i pełnomocnik. Ponadto skoro poprzedni pełnomocnik przesłał stronie skarżącej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi w ostatnim dniu wyznaczonego terminu, to mogła jeszcze w tym samym dniu dokonać czynności uzupełniających braki i uiścić wpis od skargi, a przynajmniej poinformować sąd o zmianie pełnomocnika procesowego. Dodać trzeba, że w świetle art. 42 § 1 P.p.s.a. istniały pełne podstawy do skierowania wezwań do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu do dotychczasowego pełnomocnika. Dopóki bowiem sąd nie zostanie zawiadomiony o wypowiedzeniu pełnomocnictwa (zmianie pełnomocnika), dopóty dotychczasowy pełnomocnik jest uważany przez sąd za podmiot upoważniony do wszelkich czynności w granicach upoważnienia. Zdaniem NSA argumentacja podniesiona zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak również w zażaleniu nie uprawdopodabnia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Powtórzyć należy, że ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się pełnomocnika procesowego ponosi jego mocodawca, zatem skutki czynności podejmowanych przez pełnomocnika strony obciążają również samą stronę. Za niezasadny należało uznać także zarzut dotyczący naruszenia art. 45 Konstytucji RP. Strona skarżąca miała zagwarantowane prawo do sądu, z którego skorzystała. Podkreślić należy, że prawo do sądu nie jest nieograniczone. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 maja 2000 r., sygn. akt K 21/99 (OTK 2000/4/109) wskazał, że prawo do sądu nie jest prawem absolutnym i bezwzględnym, sam kształt postępowania przed sądem stwarza pewne ograniczenia. Do ograniczeń tych można zaliczyć m.in.: terminy procesowe i materialne, opłaty, zasady inicjowania postępowania, rygory postępowania dowodowego. Są one niezbędne ze względu na pozostałe wartości państwa prawnego, jak np. zaufanie do prawa czy bezpieczeństwo prawne. Te ograniczenia formalne postępowania zakreślają wyraźne granice realizacji prawa do sądu. Ogół zasad postępowania stanowi pewien model, jest on istotny przy badaniu, czy w danej sprawie prawo do sądu nie jest nadmiernie ograniczane. Uzasadnieniem wprowadzania ograniczeń wspomnianego prawa są nie tylko wymogi formalne procedury, lecz także zbiór przesłanek zawartych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Nie można zatem wiązać ograniczenia prawa do sądu z obowiązkiem wypełnienia przez stronę czy też jej pełnomocnika obowiązków nałożonych przez sąd zgodnie z obowiązującą procedurą. Nie stanowi to o pozbawieniu strony prawa do sądu. Zupełnie oddzielnym zagadnieniem jest kwestia zachowania staranności przy realizacji tego prawa, w tym związanej z podejmowaniem czynności procesowych. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
