Wyrok SN z dnia 10 października 2025 r., sygn. II CSKP 198/24
1. Postanowienia umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej kształtujące mechanizm indeksacji stanowią główne świadczenia stron w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c. i podlegają kontroli pod kątem abuzywności, jeżeli nie zostały wyrażone w sposób jasny, przejrzysty i zrozumiały, umożliwiający konsumentowi oszacowanie wypływających z umowy konsekwencji ekonomicznych. Postanowienia przyznające bankowi uprawnienie do jednostronnego, swobodnego ustalania kursów walut są niedozwolonymi postanowieniami umownymi niezależnie od tego, czy swoboda ta jest nieograniczona, czy tylko częściowa.
2. Indywidualne uzgodnienie postanowień umownych w rozumieniu art. 3851 § 3 k.c. wymaga wykazania nie tylko, że konsument dowiedział się o treści klauzuli, lecz że miał na nią rzeczywisty wpływ — to jest że doszło do wspólnego ustalenia ostatecznego brzmienia postanowienia w wyniku rzetelnych i wyrównanych negocjacji. Naruszenie przez przedsiębiorcę obowiązku informacyjnego oraz brak indywidualnego uzgodnienia klauzul waloryzacyjnych skutkuje rażącym naruszeniem interesów konsumenta, co przesądza o sprzeczności tych postanowień z dobrymi obyczajami w chwili zawarcia umowy.
3. W razie uznania, że postanowienia umowy kredytu indeksowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowią niedozwolone postanowienia umowne, nie jest możliwe zastąpienie ich innym sposobem określenia kursu wynikającym z przepisów prawa lub zwyczajów, a umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. Kredytobiorca ma interes prawny w ustaleniu nieważności takiej umowy także wówczas, gdy dochodzi równocześnie roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia, jeżeli umowa nie została w całości wykonana.
Teza AI
Istota problemu
Sprawa dotyczyła oceny ważności umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do franka szwajcarskiego zawartej w 2007 r. z konsumentami, wobec której bank zarzucał, że sądy obu instancji błędnie uznały klauzule waloryzacyjne za abuzywne oraz że abuzywność części postanowień nie uzasadniała stwierdzenia nieważności całej umowy. Spór obejmował również kwestię indywidualnego uzgodnienia postanowień dotyczących mechanizmu indeksacji, spełnienia obowiązku informacyjnego przez bank oraz interesu prawnego kredytobiorców w żądaniu ustalenia nieważności umowy.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
