Jak ująć w księgach rachunkowych korektę stanu zapasów na dzień bilansowy

PROBLEM

RADA

UZASADNIENIE

W ustawie o rachunkowości (art. 17 ust. 2 uor) wymienione są cztery metody ewidencjonowania i wyceny zapasów. Jedna z nich, wskazana w art. 17 ust. 2 pkt 4 uor, pozwala na odpisywanie w koszty wartości materiałów i towarów na dzień ich zakupu lub produktów gotowych w momencie ich wytworzenia. Metoda ta jest ściśle połączona z koniecznością ustalenia stanu tych składników aktywów (tj. stanu niezużytych materiałów oraz niesprzedanych towarów i produktów gotowych) i jego wyceny oraz korekty kosztów o wartość tego stanu, nie później niż na dzień bilansowy. Ustalenie stanu zapasów na dzień bilansowy następuje na podstawie przeprowadzonej na ostatni dzień roku obrotowego inwentaryzacji drogą spisu z natury. Należy jednak pamiętać, że zapisana w art. 17 ust. 2 pkt 4 ustawy o rachunkowości metoda ewidencjonowania i wyceny zapasów dotyczy jedynie takich zapasów, które są przeznaczone pośrednio lub bezpośrednio na sprzedaż. Narzędzia i wyposażenie, których jednostka nie zaliczyła do środków trwałych, i które nie są przeznaczone na sprzedaż, a służą wykonywaniu działalności gospodarczej, jednostka powinna objąć spisem z natury materiałów pozabilansowych, tzw. spisem materiałów niskocennych. Ta ewidencja ma jedynie na celu zachowanie kontroli stanu materiałów i narzędzi w jednostce. Nie będzie korygowała stanu zapasów i tym samym nie wywoła skutków w postaci zapisów korygujących w księgach rachunkowych. Korektą zostaną jednak objęte pozostałe stany zapasów materiałów i towarów, które przeznaczone są pośrednio lub bezpośrednio na sprzedaż. Ewidencja księgowa korekty kosztów o wartość stanu zapasów ustalonego na podstawie spisu z natury (obowiązkowo na koniec roku obrotowego) lub ewidencji ilościowej (w trakcie roku obrotowego) może przebiegać w następujący sposób:

Ewidencja w księgach rachunkowych na dzień bilansowy

1.  stan materiałów na dzień bilansowy

Wn konto 310 „Materiały”,

Ma konto 401 „Zużycie materiałów i energii”,

• w jednostkach stosujących ewidencję na kontach zespołu 4 i 5 dodatkowo dokonuje się zapisu

Wn konto 490 „Rozliczenie kosztów”,

Ma odpowiednie konto zespołu 5,

2.  stan towarów na dzień bilansowy

Wn konto 330 „Towary”,

Ma konto 735 „Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)”,

3.  stan produktów gotowych na dzień bilansowy

Wn konto 600 „Produkty gotowe”,

Ma konto 710 „Koszt sprzedanych produktów”.

Ewidencja w księgach rachunkowych roku następnego

WARIANT 1 Przeksięgowanie ustalonego na dzień bilansowy zapasu w ciężar kosztów z pierwszym dniem kolejnego okresu sprawozdawczego:

• przeksięgowanie zapasu materiałów ustalonych na dzień bilansowy w ciężar kosztów roku następnego

Wn konto 401 „Zużycie materiałów i energii”,

Ma konto 310 „Materiały”,

• • w jednostkach stosujących ewidencję na kontach zespołu 4 i 5 dodatkowo dokonuje się zapisu

Wn odpowiednie konto zespołu 5,

Ma konto 490 „Rozliczenie kosztów”,

• przeksięgowanie zapasu towarów ustalonych na dzień bilansowy w ciężar kosztów roku następnego

Wn konto 735 „Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)”,

Ma konto 330 „Towary”,

•  Przeksięgowanie zapasu produktów gotowych ustalonych na dzień bilansowy w ciężar kosztów roku następnego

Wn konto 710 „Koszt sprzedanych produktów”,

Ma konto 600 „Produkty gotowe”,

WARIANT 2 Pozostawienie ustalonego na dzień bilansowy zapasu do dnia kolejnego okresu sprawozdawczego. Urealnienie stanu zapasów następuje na kolejny dzień bilansowy przez księgowania kwot zwiększających lub zmniejszających wartość zapasu:

• • urealnienie stanu materiałów w kolejnym okresie sprawozdawczym - różnica pomiędzy wartością na koniec a wartością na początek okresu sprawozdawczego

Wn/Ma konto 401 „Zużycie materiałów i energii”,

Wn/Ma konto 310 „Materiały”,

• • w jednostkach stosujących ewidencję na kontach zespołu 4 i 5 dodatkowo dokonuje się zapisu

Wn/Ma odpowiednie konto zespołu 5,

Wn/Ma konto 490 „Rozliczenie kosztów”,

•  urealnienie stanu towarów w kolejnym okresie sprawozdawczym - różnica pomiędzy wartością na koniec a wartością na początek okresu sprawozdawczego

Wn/Ma konto 735 „Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)”,

Wn/Ma konto 330 „Towary”,

•  urealnienie stanu produktów gotowych w kolejnym okresie sprawozdawczym - różnica pomiędzy wartością na koniec a wartością na początek okresu sprawozdawczego

Wn/Ma konto 710 „Koszt sprzedanych produktów”,

Wn/Ma konto 600 „Produkty gotowe”.

Przykład 1

W 2018 r. jednostka zakupiła:

• • materiały o wartości netto 10 000 000 zl plus VAT 2 300 000 zł, brutto: 12 300 000 zł,
  • towary o wartości netto 30 000 000 zł plus VAT 6 900 000 zł, brutto: 36 900 000 zł,
  • wyprodukowała produkty gotowe o wartości 25 000 000 zł.

Na dzień bilansowy jednostka przeprowadziła inwentaryzację zapasów drogą spisu z natury i dokonała ich wyceny w następujących kwotach netto:

• • materiały 2 000 000 zł,
  • towary 4 000 000 zł,
  • produkty gotowe 3 500 000 zł.

W polityce rachunkowości jednostka przyjęła zasadę, że korzysta z uproszczenia w ewidencji i odpisuje wartość towarów bezpośrednio w koszty w momencie ich zakupu. Jednostka prowadzi ewidencje kosztów na kontach zespołu 4 i 5. Inwentaryzację towarów sporządza na koniec roku obrotowego. Ustalone na dzień bilansowy stany zapasu, jednostka odpisuje w ciężar kosztów z pierwszym dniem kolejnego okresu sprawozdawczego. Jednostka przeprowadziła także spis z natury materiałów i narzędzi (materiałów niskocennych). Wyników inwentaryzacji jednostka nie wprowadza do ksiąg rachunkowych (materiały niskocenne nie są objęte korektą kosztów).

Ewidencja w roku 2018:

1. Faktury zakupu materiałów

Wn konto 300 „Rozliczenie zakupu” 10 000 000 zł

Wn konto 223 „VAT naliczony” 2 300 000 zł

Ma konto 202 „Rozrachunki z dostawcami” 12 300 000 zł

2. Odpisanie w koszty wartości materiałów na dzień ich zakupu

1. koszty rodzajowe

Wn konto 401 „Zużycie materiałów i energii” 10 000 000 zł

Ma konto 300 „Rozliczenie zakupu” 10 000 000 zł

2. koszty w układzie funkcjonalnym

Wn konto 506 „Koszty wydziałowe” 10 000 000 zł

Ma konto 490 „Rozliczenie kosztów” 10 000 000 zł

3. Faktury zakupu towarów

Wn konto 300 „Rozliczenie zakupu” 30 000 000 zł

Wn konto 223 „VAT naliczony” 6 900 000 zł

Ma konto 202 „Rozrachunki z dostawcami” 36 900 000 zł

4. Odpisanie w koszty wartości towarów na dzień ich zakupu

Wn konto 735 „Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)” 30 000 000 zł

Ma konto 300 „Rozliczenie zakupu” 30 000 000 zł

5. Odpisanie w koszty wartości produktów gotowych na dzień ich wytworzenia

Wn konto 710 „Koszt sprzedanych produktów” 25 000 000 zł

Ma konto 500 „Koszty działalności podstawowej - produkcyjnej” 25 000 000 zł

6. Zapłata za zakupione:

1. materiały

Wn konto 202 „Rozrachunki z dostawcami” 12 300 000 zł

Ma konto 131 „Bieżący rachunek bankowy” 12 300 000 zł

2. towary

Wn konto 202 „Rozrachunki z dostawcami” 36 900 000 zł

Ma konto 131 „Bieżący rachunek bankowy” 36 900 000 zł

7. Stan materiałów na dzień bilansowy - ustalony na podstawie spis z natury

1. korekta kosztów rodzajowych

Wn konto 310 „Materiały” 2 000 000 zł

Ma konto 401 „Zużycie materiałów i energii” 2 000 000 zł

2. korekta kosztów w układzie funkcjonalnym

Wn konto 490 „Rozliczenie kosztów” 2 000 000 zł

Ma konto 506 „Koszty wydziałowe” 2 000 000 zł

8. Stan towarów na dzień bilansowy - ustalony na podstawie spisu z natury

Wn konto 330 „Towary” 4 000 000 zł

Ma konto 735 „Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)” 4 000 000 zł

9. Stan produktów gotowych na dzień bilansowy - ustalony na podstawie spis z natury

Wn konto 600 „Produkty gotowe” 3 500 000 zł

Ma konto 710 „Koszt sprzedanych produktów” 3 500 000 zł

Ewidencja w roku 2019

1. przeksięgowanie zapasu materiałów ustalonych na dzień bilansowy w ciężar kosztów roku następnego

Wn konto 401 „Zużycie materiałów i energii” 2 000 000 zł

Ma konto 310 „Materiały” 2 000 000 zł

• • oraz dodatkowo

Wn konto 506 „Koszty wydziałowe” 2 000 000 zł

Ma konto 490 „Rozliczenie kosztów” 2 000 000 zł

2. Przeksięgowanie zapasu towarów ustalonych na dzień bilansowy w ciężar kosztów roku następnego:

Wn konto 735 „Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)” 4 000 000 zł

Ma konto 330 „Towary” 4 000 000 zł

3. Przeksięgowanie zapasu produktów gotowych ustalonych na dzień bilansowy w ciężar kosztów roku następnego

Wn konto 710 „Koszt sprzedanych produktów” 3 500 000 zł

Ma konto 600 „Produkty gotowe” 3 500 000 zł

PODSTAWA PRAWNA:

• art. 17 ust. 2 pkt 4 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 395; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 55

• art. 16h-16m, art. 16f ust. 3, art. 16d ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1036; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 37

Joanna Gawrońska

biegły rewident

Treści dostępne dla abonentów IFK Platformy Księgowych i Kadrowych

Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych

• Codzienne aktualności prawne
• Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
• Bogatą bibliotekę materiałów wideo
• Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty

Zamów teraz Masz już konto? Zaloguj się