Najciekawsze orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz interpretacje ZUS z zakresu ubezpieczeń społecznych w 2026 r.

W 2026 r. Sąd Najwyższy wypowiadał się m.in. w kwestii podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności gospodarczej i umowy o pracę. Po raz kolejny zajął też stanowisko w sprawie tytułu do ubezpieczeń jedynego wspólnika spółki z o.o. oraz zbiegu tytułów do ubezpieczeń.

Natomiast ZUS w wydanych interpretacjach zajmował się przede wszystkim problematyką ustalania prawa do ulgi Mały ZUS Plus. Analizował także kwestie uwzględniania lub nieuwzględniania w podstawie wymiaru składek różnego rodzaju świadczeń, takich jak wartość posiłków finansowanych przez pracodawcę czy odprawy w związku z rozwiązaniem umowy o pracę.

Poniżej przedstawiamy wybrane orzeczenia Sądu Najwyższego i interpretacje ZUS opublikowane w 2026 r.

1. Definicja płatnika składek

Płatnikami składek na ubezpieczenia społeczne za zatrudnione osoby są m.in. pracodawcy, zleceniodawcy, jak również jednostki organizacyjne. Często pojawiają się wątpliwości interpretacyjne, jakie podmioty można uznać za jednostki organizacyjne i czy są one płatnikami składek tylko wtedy, gdy pozostają z inną osobą fizyczną w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie tej osoby ubezpieczeniami społecznymi. Czy w tym przypadku ustawodawca miał na myśli nie tylko osoby fizyczne, ale również jednostki organizacyjne? W tym zakresie pomocne może być orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym pojęcie „jednostki organizacyjne” obejmuje głównie podmioty niebędące pracodawcą czy osobą fizyczną. Sąd Najwyższy zwraca również uwagę, że to prawo właściwe dla danego stosunku prawnego zdecyduje o tym, jaki podmiot na gruncie ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: ustawa systemowa) będzie uznawany za „jednostkę organizacyjną”.

• wyrok SN z 16 czerwca 2026 r. (sygn. akt II USKP 330/26), w którym sąd wskazał:

SN

Prawodawca jako płatników składek wyróżnia, po pierwsze, pracodawców, po drugie, „jednostki organizacyjne” i po trzecie, osoby fizyczne. Analiza przepisu art. 4 pkt 2 lit. a u.s.u.s. nie daje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy określenie „pozostająca z inną osobą fizyczną w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie tej osoby ubezpieczeniami społecznymi” odnosi się tylko do „osoby fizycznej”, czy także do „jednostki organizacyjnej”. Reguły wykładni językowej przemawiają za pierwszą opcją. Tylko bowiem w takim wypadku da się wytłumaczyć posłużenie się liczbą pojedynczą (pozostająca). Jeśli omawiana formuła miałaby odnosić się do obu podmiotów, a nie tylko do osoby fizycznej, to przepis powinien posługiwać się określeniem „pozostające”. Niezależnie od tego, należy podkreślić, że za taką wizją przemawia także zwrot „inna osoba fizyczna”. Termin ten nie współgra z „jednostką organizacyjną”.