Faktyczne samotne wykonywanie obowiązków wychowawczych przez rozwiedzionego rodzica, wbrew formalnemu orzeczeniu sądu wskazującemu inne miejsce zamieszkania dziecka, uprawnia tego rodzica do preferencyjnego opodatkowania dochodów jako osoba samotnie wychowująca dziecko zgodnie z art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W przypadku skorzystania z ulgi prorodzinnej, przekroczenie limitu dochodu przez pełnoletnie dziecko wyklucza możliwość odliczenia ulgi na to dziecko, zaś przekroczenie łącznego dochodu przez rodziców uniemożliwia zastosowanie ulgi prorodzinnej na małoletnie dziecko.

Przekroczenie przez pełnoletnie dziecko limitu dochodów określonego w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, w przypadku gdy dziecko przez część roku było małoletnie, nie wpływa na prawo rodzica do skorzystania z ulgi dla rodzin wychowujących co najmniej czworo dzieci (ulga 4+).

Osoba rozwiedziona, samotnie wychowująca pełnoletnie dziecko uczące się, spełniające kryteria ustawowe, ma prawo do preferencyjnego rozliczenia podatkowego, nawet przy jedynie alimentacyjnej roli drugiego rodzica oraz prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego.

Osoba, która współuczestniczy z drugim rodzicem w wychowywaniu dziecka oraz wspólnie z nim ponosi obowiązek alimentacyjny, nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko, uprawnioną do preferencyjnego rozliczenia podatkowego w myśl art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Osoba samotnie wychowująca dziecko traci prawo do preferencyjnego rozliczenia podatkowego, jeśli dziecko uzyskało przychód opodatkowany ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, zgodnie z art. 6 ust. 8 ustawy o PIT. Spełnienie warunków wiekowych i edukacyjnych w części roku nie wystarcza, gdyż decydujący jest wybór formy opodatkowania przez dziecko.

Podatnik będący samotnym rodzicem, prowadzący samodzielnie gospodarstwo domowe oraz faktycznie wychowujący dzieci bez współudziału drugiego rodzica w codziennych obowiązkach, może uzyskać status osoby samotnie wychowującej dziecko według art. 6 ust. 4c ustawy o PIT, uprawniając się do preferencyjnego rozliczenia podatku.

Dobrowolne alimenty otrzymywane po ukończeniu 25 roku życia nie korzystają ze zwolnienia podatkowego z art. 21 ust. 1 pkt 127 ustawy PIT i stanowią dochód z innych źródeł, podlegający wykazaniu w PIT-36.

Osoba, która sprawuje faktyczną opiekę nad małoletnimi dziećmi, ma prawo do pełnego odliczenia ulgi prorodzinnej, nawet jeśli drugi rodzic formalnie posiada władzę rodzicielską, lecz nie uczestniczy w opiece i wychowywaniu dzieci.

Wydatki poniesione na środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego w ramach ulgi rehabilitacyjnej nie podlegają odliczeniu od dochodu, gdyż nie są one wymienione w zamkniętym katalogu wydatków w art. 26 ust. 7a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Prowadzenie działalności gospodarczej opodatkowanej ryczałtem przez osobę samotnie wychowującą dorosłe dziecko wyklucza możliwość skorzystania z preferencyjnego sposobu opodatkowania dochodów jako osoba samotnie wychowująca dziecko w myśl art. 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Prawo do ulgi prorodzinnej przysługuje w 100% wnioskodawczyni na małoletnie dzieci, o ile faktycznie wykonuje władzę rodzicielską, z uwagi na nieregularne kontakty ojca. W przypadku pełnoletniego dziecka, ulgę można odliczyć proporcjonalnie z ojcem, chyba że rodzice ustalą inaczej.

Ulga prorodzinna na małoletnie dziecko przysługuje tylko wtedy, gdy rodzic faktycznie wykonuje władzę rodzicielską i w przypadku braku porozumienia odliczenie przysługuje rodzicowi, u którego dziecko ma miejsce zamieszkania. System opieki naprzemiennej oraz uzgodnienia rodziców mogą zmieniać tę sytuację.

Osoba, która sprawuje naprzemienną opiekę nad dzieckiem wspólnie z drugim rodzicem, nie spełnia przesłanek dla uznania jej za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Preferencja podatkowa z tego tytułu wymaga faktycznego, wyłącznego wychowywania przez jednego rodzica.

Rodzic prowadzący działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadzie ryczałtu lub dziecko osiągające przychody w ten sposób nie mogą korzystać z preferencyjnego opodatkowania ani z ulgi prorodzinnej, nawet jeśli przychody dziecka nie przekraczają określonych limitów.

Osobie samotnie wychowującej pełnoletnie dziecko niepełnosprawne, które uzyskuje zasiłek pielęgnacyjny, przysługuje prawo do preferencyjnego sposób opodatkowania oraz odliczeń w ramach ulg podatkowych, niezależnie od wysokości dochodów dziecka. Znaczenie mają spełnione kryteria wynikające z ustawowych przepisów związanych z opieką oraz obowiązkiem alimentacyjnym.

Podatnik, który jest rozwiedziony i faktycznie samotnie wychowuje dziecko uczące się, spełnia przesłanki do preferencyjnego rozliczenia podatkowego jako osoba samotnie wychowująca dziecko, o ile drugi rodzic nie uczestniczy w codziennej opiece. (art. 6 ust. 4c i 4d ustawy o PIT)

Podatnik nie ma prawa do ulgi prorodzinnej na małoletnie dzieci, jeżeli nie wykonuje faktycznie władzy rodzicielskiej. W przypadku pełnoletnich uczących się dzieci ulga przysługuje, jeżeli spełnione są warunki dotyczące dochodu oraz obowiązku alimentacyjnego.

Osoba rozwiedziona, samotnie sprawująca wychowanie pełnoletniego dziecka kontynuującego naukę na studiach podyplomowych, ma prawo do preferencyjnego opodatkowania jako osoba samotnie wychowująca dziecko, o ile dziecko nie osiąga dochodów podlegających opodatkowaniu.

Ulga prorodzinna przysługuje na pełnoletnie dzieci z niepełnosprawnością oraz studentów do 25 roku życia, niezależnie od wysokości dochodów rodziców, przy spełnieniu obowiązku alimentacyjnego i utrzymaniu dziecka w ścisłym rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W sytuacji, gdy oboje rodzice ponoszą wspólnie obowiązek alimentacyjny wobec pełnoletniego dziecka, żadnemu z nich nie przysługuje prawo do preferencyjnego rozliczenia podatkowego jako osoba samotnie wychowująca dziecko.

Podatnik, utrzymujący pełnoletnie dziecko uczące się w publicznej szkole artystycznej, któremu nie przysługuje dochód podlegający opodatkowaniu, jest uprawniony do ulgi prorodzinnej zgodnie z art. 27f ust. 6 ustawy PIT, niezależnie od trybu kształcenia.

Rozwodnik, który faktycznie wychowuje dziecko bez aktywnego udziału drugiego rodzica, może być uznany za osobę samotnie wychowującą dziecko, uprawnioną do ulgi podatkowej, niezależnie od formalnej władzy rodzicielskiej posiadanej przez oboje rodziców.

Pomimo przekroczenia przez dziecko 25. roku życia w styczniu 2025, rodzic sprawujący wyłączną opiekę może za ten rok korzystać z preferencyjnego opodatkowania dla osoby samotnie wychowującej dzieci, jeśli pozostałe warunki przewidziane w ustawie o podatku dochodowym są spełnione.