Ustalenie podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne przedsiębiorców zależy od tego, jaki rodzaj działalności prowadzi płatnik składek, oraz od formy opodatkowania przychodów uzyskanych z tej działalności. Niektórzy z przedsiębiorców mają obowiązek dokonania rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. Termin na jego sporządzenie za 2025 r. upływa 20 maja 2026 r.

Mały ZUS Plus to rodzaj preferencji pozwalający indywidualnym przedsiębiorcom na opłacanie niższych składek na ubezpieczenia społeczne nawet przez kolejne 36 miesięcy. Zasadniczo mogą z niej korzystać osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą.

Płatnicy składek (pracodawcy, zleceniodawcy) mają obowiązek sporządzenia informacji o wysokości przychodu, stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, osiągniętego przez osoby zatrudnione, uprawnione do zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego. Należy to zrobić do 1 czerwca 2026 r. (ponieważ 31 maja br. przypada w niedzielę).

Od 1 stycznia 2026 r. weszły w życie zmiany, które przewidują możliwość zaliczenia do stażu pracy niewliczanych dotychczas okresów, m.in. pracy na umowę zlecenia czy prowadzenia działalności gospodarczej. Wyjaśnienie niektórych wątpliwości dotyczących nowych regulacji przedstawił na swojej stronie internetowej resort pracy.

Od 1 stycznia 2026 r. można wnioskować do ZUS o wydanie zaświadczenia potwierdzającego okresy zatrudnienia w formach pozaetatowych (np. w ramach działalności gospodarczej czy na umowę zlecenia). Wniosek taki należy złożyć wyłącznie w postaci elektronicznej za pomocą profilu informacyjnego utworzonego w udostępnionym przez ZUS systemie teleinformatycznym.

W 2026 r. wejdzie w życie wiele zmian istotnych dla pracodawców. Najbardziej kluczowe z nich obejmują wliczanie okresów prowadzenia działalności gospodarczej i umów cywilnoprawnych do stażu pracy, co wpłynie na wymiar urlopu wypoczynkowego oraz inne uprawnienia pracownicze. Ponadto zostaną uelastycznione formy składania wniosków kadrowych. Wzrośnie także płaca minimalna. Ważnym elementem jest również

1 stycznia 2026 r. weszła w życie nowelizacja rozporządzenia w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych. Jest to związane ze zmianami w zakresie ustalania podstawy wymiaru oraz opłacania składki zdrowotnej dla osób wykonujących pozarolniczą działalność gospodarczą oraz określeniem zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym przez marynarzy.

Płatnicy składek – m.in. pracodawcy i zleceniodawcy – są zobowiązani do przekazania informacji rocznej ZUS IMIR, w odniesieniu do osób, za które w 2025 r. rozliczali składki na ubezpieczenia społeczne. Termin przekazania informacji rocznej upływa 2 marca 2026 r. (ponieważ ustawowy termin – 28 lutego 2026 r. – wypada w sobotę).

W nowym roku składkowym przedsiębiorcy z najniższymi dochodami, a także wykazujący stratę, zapłacą składkę zdrowotną od podstawy nie niższej od 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę. W 2026 r. przestanie bowiem obowiązywać preferencyjna dla tej grupy ubezpieczonych podstawa wymiaru tej składki wynosząca 75% ustawowej minimalnej płacy.

ZUS będzie bezpłatnie udostępniał bankom i innym instytucjom finansowym dane dotyczące płatników składek, m.in. w zakresie terminowego opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wprowadza systemowy mechanizm umożliwiający dostęp do tych danych w celu weryfikacji sytuacji gospodarczej i finansowej przedsiębiorcy (płatnika

Członkowie zarządu spółek, stowarzyszeń czy innych osób prawnych mogą pełnić swoją funkcję tylko na podstawie powołania albo na podstawie umowy o pracę czy umowy cywilnoprawnej, za wynagrodzeniem lub nieodpłatnie. Niejednokrotnie wykonują także inną dodatkową działalność na rzecz spółek, w których pełnią funkcję w zarządzie. W zależności więc od tego, na jakiej podstawie członek zarządu pełni swoją

Od 1 lipca 2025 r. wprowadzony został nowy kod tytułu ubezpieczenia stosowany w dokumentach ubezpieczeniowych ZUS – 09 21 (dla osób niepełnosprawnych zrejestrowanych w PUP, poszukujących pracy). Jest to związane z wejściem w życie ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Kod ten zobowiązane są stosować urzędy i podmioty, które składają dokumenty ubezpieczeniowe za ww. ubezpieczonych.

Od 1 czerwca 2025 r. za członków rad nadzorczych wynagradzanych z tytułu pełnionej funkcji spółki naliczą i odprowadzą składkę na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Zmiany nastąpiły zarówno w katalogu osób podlegających obowiązkowi opłacania składki na FP i FS, jak również w zakresie wyłączeń z tego obowiązku. Nadal składki na wskazane fundusze należy opłacić wówczas, gdy podstawa wymiaru wynosi

ZUS stoi na stanowisku, że zwrot kosztów dojazdu do pracy, czy to w formie ryczałtu, czy kart przedpłaconych (w części finansowanej przez pracodawcę), podlega oskładkowaniu. Takie stanowisko wyraził w najnowszych interpretacjach z 19 marca 2025 r. (DI/100000/43/124/2025) oraz 3 kwietnia 2025 r. (DI/200000/43/316/2025).

Płatnicy składek mają określone obowiązki wynikające z przepisów ustawy systemowej. Niedopełnienie tych obowiązków stanowi wykroczenie przeciwko przepisom tej ustawy, które dotychczas było zagrożone stosunkowo niską grzywną (do 5000 zł). Od 1 czerwca 2025 r. kwota grzywny znacząco wzrosła (prawie 10-krotnie).

W zakresie uprawnień, a także obowiązków płatników składek, w sprawach dotyczących ubezpieczeń społecznych, co do zasady ZUS rozstrzyga w formie decyzji. Płatnik składek (i ubezpieczony), który nie zgadza się z decyzją ZUS, może się od niej odwołać do sądu.

W 2025 r. ponownie część przedsiębiorców dokona rozliczenia rocznego składki zdrowotnej za 2024 r. Obowiązek ten ciąży na tych płatnikach składek, którzy w 2024 r. byli opodatkowani podatkiem liniowym, skalą podatkową lub ryczałtem ewidencjonowanym. Podobnie jak w latach ubiegłych rozliczenie tej składki należy sporządzić w deklaracji ZUS DRA (osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą)