Nieodpłatne ustanowienie na rzecz podatnika podatku dochodowego od osób prawnych służebności przesyłu lub służebności gruntowej, dopuszczalne na gruncie prawa cywilnego i służące korzystaniu z własnych urządzeń infrastrukturalnych w oznaczonym zakresie, nie stanowi otrzymania nieodpłatnego świadczenia skutkującego powstaniem przychodu na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT.

Odpłatne zrzeczenie się przez byłego małżonka ustanowionej na jego rzecz służebności osobistej stanowi czynność odrębną od podziału majątku wspólnego, gdyż służebność nie należy do tego majątku. Otrzymane w zamian środki pieniężne są definitywnym przysporzeniem i podlegają kwalifikacji jako przychód z innych źródeł na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 9 oraz art. 20 ust. 1 ustawy o PIT.

Wynagrodzenie wypłacone posiadaczowi gruntu wchodzącego w skład gospodarstwa rolnego na podstawie umowy ustanawiającej służebność gruntową korzysta ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 120 lit. a ustawy o PIT, jeżeli służebność służy realizacji kanalizacji deszczowej stanowiącej urządzenie infrastruktury technicznej w rozumieniu art. 143 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Nieodpłatne ustanowienie służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa energetycznego, służące realizacji infrastruktury niezbędnej do dystrybucji energii oraz przyłączenia zainteresowanych podmiotów do sieci, nie stanowi otrzymania nieodpłatnego prawa ani nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT, a zatem nie kreuje po stronie przedsiębiorstwa przychodu podatkowego.

Świadczenia z tytułu służebności przesyłu oraz odszkodowania podlegają odrębnemu opodatkowaniu każdego z małżonków, co zobowiązuje do wystawienia odrębnych informacji PIT-11. Brak numeru PESEL nie zwalnia z obowiązku wystawienia informacji PIT-11.

Dochody uzyskane przez wspólnotę mieszkaniową z tytułu ustanowienia służebności gruntowej na nieruchomości wspólnej, nie stanowią dochodu z gospodarki zasobami mieszkaniowymi i nie kwalifikują się do zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 44 ustawy o CIT, nawet jeśli dochody te są przeznaczone na cele związane z utrzymaniem tych zasobów.

Ustanowienie nieodpłatnej służebności osobistej bez obowiązku podatkowego po stronie ustanawiającego, obciąża jedynie nabywcę prawem, zgodnie z ustawą o podatku od spadków i darowizn.

Ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomości współwłaścicieli, za wynagrodzeniem, stanowi odpłatne świadczenie usług podlegających opodatkowaniu VAT, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Tym samym, małżonek będący czynnym podatnikiem VAT jest zobowiązany do rozliczenia podatku od przysługującej mu części wynagrodzenia.

Sprzedaż nieruchomości w cenie obejmującej środki na wygaszenie służebności osobistej nie pomniejsza opodatkowanego przychodu o tę kwotę, gdyż nie jest to koszt uzyskania przychodu. Całość przychodu jest przychodem do opodatkowania, a proporcjonalne zwolnienie przysługuje tylko w zakresie rzeczywiście wydatkowanych środków na własne cele mieszkaniowe.

Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu, stanowiące przychód z nieruchomości, korzysta ze zwolnienia od opodatkowania zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 120a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zatem nie jest obciążone podatkiem dochodowym.

Ustanowienie nieodpłatnej służebności mieszkania przez syna na rzecz matki jest zwolnione z podatku od spadków i darowizn, zgodnie z art. 4a ustawy, a brak zgłoszenia nabycia w urzędzie skarbowym nie skutkuje sankcją, gdyż umowa sporządzono w formie aktu notarialnego.

Wynagrodzenie z tytułu ustanowienia służebności gruntowej związanej z budową elektrowni wiatrowej, otrzymane przez posiadaczy gruntów rolnych, korzysta ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 120 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, pod warunkiem, iż inwestycja dotyczy urządzeń infrastruktury technicznej.

Wynagrodzenie z tytułu udzielonej dzierżawy części nieruchomości nie podlega zwolnieniu jako wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu, lecz jako przychód z najmu prywatnego podlega opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym wg stawki 8,5% do kwoty 100 000 zł oraz 12,5% od nadwyżki.

Sprzedaż wydzielonej części nieruchomości przez osobę fizyczną, nieprowadzącą działalności gospodarczej, jeśli nie przekracza pięciu lat od nabycia, stanowi zarządzanie majątkiem prywatnym i nie podlega opodatkowaniu jako działalność gospodarcza, ale jako przychód prywatny.

Przeniesienie własności na podstawie umowy renty odpłatnej przed upływem pięciu lat od nabycia lokalu mieszkalnego stanowi odpłatne zbycie, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, generując przychód do opodatkowania według wartości rynkowej.

Podatnikiem podatku od czynności cywilnoprawnych przy zbyciu nieruchomości przez samorząd w zamian za udziały w podwyższonym kapitale zakładowym spółki oraz wynagrodzenie pieniężne z tytułu ustanowienia służebności jest spółka, której umowa spółki ulega zmianie i która nabywa to prawo.

Umowa o ustanowieniu nieodpłatnej służebności osobistej mieszkania między córką a ojcem na majątku wspólnym małżonków, z wymaganą zgodą męża, jest zwolniona z podatku od spadków i darowizn na podstawie art. 4a ustawy. Organ podatkowy uznaje, że zgoda małżonka nie czyni go stroną umowy.

Kwota 200.000 zł uzyskana z tytułu przeniesienia praw do postępowania sądowego o służebność przesyłu nie korzysta ze zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 120a u.p.d.o.f., stanowi przychód z praw majątkowych i podlega opodatkowaniu.

Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości rolnych nie korzysta ze zwolnienia podatkowego jako przychód z innych źródeł. Natomiast bieżące wynagrodzenie za udostępnienie działek rolnych na cele telekomunikacyjne korzysta ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o PIT.

Otrzymana kwota za przeniesienie praw i obowiązków w postępowaniu sądowym dotyczącym służebności przesyłu stanowi przychód z praw majątkowych i podlega opodatkowaniu według zasad ogólnych, bez zastosowania zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 120a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Otrzymane wynagrodzenie za zrzeczenie się służebności osobistej stanowi przychód z innych źródeł, który podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Sprzedaż działki przeznaczonej pod zabudowę przez osobę fizyczną, uprzednio uzyskującą wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu i dzierżawiącą grunt, podlega opodatkowaniu podatkiem VAT i winna być traktowana jako działalność gospodarcza, wykraczająca poza zarząd majątkiem prywatnym, co skutkuje uznaniem osoby dokonującej sprzedaży za podatnika VAT zgodnie z przepisami ustawy o podatku od

W przypadku darowizny obciążonej poleceniem, o ile polecenie zostanie wykonane przy umowie darowizny, wartość służebności stanowi obciążenie mogące obniżyć podstawę opodatkowania, a przy obliczaniu podatku należy uwzględnić grupę podatkową każdego z darczyńców.