Przy nieodpłatnym zniesieniu współwłasności, gdy hipoteka zabezpieczająca została całkowicie spłacona, podstawą opodatkowania jest wartość nieruchomości przekraczająca udział we współwłasności nabywcy, bez pomniejszenia o wysokość wygasłej hipoteki.

Z punktu widzenia art. 7 ustawy o podatku od spadków i darowizn, przejęcie przez nabywcę długu hipotecznego w wysokości równej lub przekraczającej wartość nabywanego udziału skutkuje ustaleniem podstawy opodatkowania na poziomie zerowym, co eliminuje obowiązek zapłaty podatku od spadków i darowizn.

Umorzenie części pożyczki hipotecznej zaciągniętej na cele mieszkaniowe oraz zwrot odsetek za nadpłatę nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu, pod warunkiem spełnienia kryteriów Rozporządzenia Ministra Finansów. Zwrot takich kwot nie powoduje przysporzenia majątkowego, a odsetki związane z nieterminową wypłatą należności są zwolnione z podatku.

Zniesienie współwłasności nieruchomości bez spłat i dopłat między współwłaścicielami nie powoduje powstania obowiązku podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych, gdyż nie jest to czynność wymieniona w katalogu opodatkowanych czynności określonym w art. 1 ustawy o PCC.

Przy nieodpłatnym zniesieniu współwłasności opodatkowaniu podlega przyrost wartości majątku podatnika. Jeśli podstawa opodatkowania, po uwzględnieniu długów i ciężarów, wynosi zero, nie powstanie zobowiązanie podatkowe.

Spłaty zobowiązań hipotecznych ciążących na nabytej nieruchomości przez spółkę nie stanowią kosztów uzyskania przychodów według art. 16 ust. 1 pkt 10b u.p.d.o.p., gdyż są podobne do poręczeń i gwarancji. Tylko cena zakupu i inne wydatki transakcyjne mogą być uwzględnione jako koszt, ale z wyłączeniem spłat hipotek, które rozlicza się jako zobowiązania rzeczowe.

Spłata zadłużenia hipotecznego ciążącego na nieruchomości otrzymanej w darowiźnie nie stanowi kosztu odpłatnego zbycia w rozumieniu art. 19 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W przypadku unieważnienia umowy kredytowej hipoteka nie stanowi ciężaru pomniejszającego podstawę opodatkowania w podatku od spadków i darowizn. Ponadto, spłata zadłużenia solidarnie przez jednego współkredytobiorcę nie pomniejsza podstawy opodatkowania darowizny udziału w nieruchomości.

Wydatki poniesione na spłatę kredytu hipotecznego zaciągniętego przez inną niż podatnik osobę, nie mogą być uznane za wydatki na cele mieszkaniowe uprawniające do zwolnienia z opodatkowania dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości w myśl art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wypłata przez Bank świadczenia z tytułu ugody sądowej dotyczącej zwrotu nadpłaconego kredytu hipotecznego nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu, gdyż nie prowadzi do rzeczywistego przysporzenia majątkowego po stronie beneficjenta.

Kwota wypłacona w wyniku ugody sądowej z tytułu zwrotu nadpłat rat kredytowych nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż ma charakter restytucyjny i nie prowadzi do rzeczywistego przysporzenia majątkowego po stronie podatnika.

Spłata zadłużeń hipotecznych zaciągniętych przez darczyńców, nawet jako warunek umowy sprzedaży lokalu, nie stanowi kosztu odpłatnego zbycia nieruchomości w rozumieniu art. 19 ust. 1 ustawy o PIT.

Kwoty otrzymane przez podatnika w wyniku ugody z bankiem, dotyczące częściowego zwrotu spłaconych rat pożyczki hipotecznej i umorzenia wierzytelności, nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu, o ile pożyczki były na cele mieszkaniowe oraz spełniają warunki zaniechania poboru podatku dochodowego, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów.

W przypadku darowizny udziału w nieruchomości obciążonej hipoteką, podstawę opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn stanowi czysta wartość, tj. wartość rynkowa udziału po odjęciu długów i ciężarów w postaci hipoteki przypadającej na ten udział.

Umorzenie wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego udzielonego przed 2015 r. i zabezpieczonego hipotecznie może być objęte zaniechaniem poboru podatku, o ile kredyt był zaciągnięty na cele mieszkaniowe. Zwrot nadpłaconych środków nie stanowi przychodu podatkowego.

Dla ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn z tytułu darowizny udziału w lokalu obciążonym hipoteką, należy pomniejszyć wartość udziału o proporcjonalną wartość obciążenia hipotecznego, ujawnionego w księdze wieczystej, przeliczoną na polskie złote według kursu z dnia darowizny.

Kara umowna zapłacona przez podatnika w wyniku własnej decyzji gospodarczej nie może być uznana za koszt uzyskania przychodów, jeśli wynika z braku odpowiedniej analizy prawidłowej realizacji warunków umowy oraz stanowi obszar ryzyka przedsiębiorcy.

Zniesienie współwłasności nieruchomości bez spłat za rozliczenie kredytu hipotecznego stanowi nieodpłatne zniesienie współwłasności podlegające podatkowi od spadków i darowizn, lecz obowiązek ten nie tworzy z uwagi na równość wartości udziału i hipoteki. Nie występuje obowiązek podatkowy w PIT z tytułu przychodu, gdyż nie ma odpłatnej czynności.

Przychód podatkowy z tytułu wniesienia aportu do spółki w postaci nieruchomości nie może być pomniejszany o wartość obciążeń hipotecznych; przychodem jest pełna wartość rynkowa nieruchomości określona według stawek rynkowych bez uwzględnienia takich obciążeń (art. 12 ust. 1 pkt 7 CIT).

Kwota uzyskana z tytułu kary umownej na podstawie aktu notarialnego, nie stanowi odszkodowania i podlega opodatkowaniu jako przychód z innych źródeł zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 20 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 9.

Darowizna środków pieniężnych nie podlega zwolnieniu od podatku na podstawie art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, jeśli przekazanie tych środków nie zostało udokumentowane dowodem wpłaty na rachunek bankowy nabywcy zgodnie z wymogami przepisu.

W nieodpłatnym zniesieniu współwłasności nieruchomości, gdzie wartość hipoteki przewyższa wartość nabytego udziału, nie powstaje zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn, pomimo zaistnienia obowiązku podatkowego.

Umorzenie kredytu hipotecznego w części przeznaczonej na cele mieszkaniowe korzysta z zaniechania poboru podatku dochodowego, natomiast część dotycząca innych wydatków, w tym poj. kosztów ubezpieczeń, podlega opodatkowaniu. Zwrot nadpłaty kredytu i kosztów procesu pozostaje podatkowo neutralny.

Podstawę opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn przy darowiznie nieruchomości obciążonej hipoteką stanowi czysta wartość majątkowa po odjęciu wartości hipoteki; wartość podstawy opodatkowania równa zero eliminuje obowiązek zapłaty podatku.