Sygnaliści w firmie. Przewodnik dla pracodawcy

Wstęp

Od 25 września 2024 r. zacznie obowiązywać ustawa o ochronie sygnalistów. Pracodawcy muszą więc wdrożyć procedury wewnętrzne dotyczące zgłaszania naruszeń prawa przez sygnalistów. Pomocnym narzędziem w tym zakresie jest niniejszy poradnik.

Zawiera on niezbędne dokumenty, jakie powinny posiadać firmy wdrażające w swoich zakładach pracy procedury dotyczące zgłaszania naruszeń prawa oraz ochrony sygnalistów. W tej publikacji skupiamy się na firmach i obowiązkach pracodawców z sektora prywatnego.

Z tego względu nie będziemy szczegółowo omawiali kwestii dotyczących zgłoszeń zewnętrznych, które leżą w gestii organów publicznych, takich jak np. Rzecznik Praw Obywatelskich. Należy jednak podkreślić, że generalnie obowiązki związane z przyjmowaniem zgłoszeń zewnętrznych są podobne do tych nałożonych na pracodawców w związku z budową sytemu zgłoszeń wewnętrznych.

Czytelnicy muszą najpierw poznać ogólne zasady i najważniejsze terminy występujące w ustawie o ochronie sygnalistów, żeby zrozumieć, jak zrealizować najważniejsze obowiązki, które ich dotyczą, czyli stworzenie bezpiecznego systemu zgłoszeń wewnętrznych i zapewnienie ochrony sygnaliście.

Rozdział 1. Sygnaliści i efektywny system zgłoszeń

Whistleblowing – tym angielskim terminem najczęściej określa się zgłaszanie nieprawidłowości przez pracowników. Zjawisko to polega na ujawnianiu informacji o niezgodnych z prawem, nieetycznych i nieuczciwych działaniach, które szkodzą interesowi publicznemu, organizacji lub są krzywdzące dla konkretnych osób. Sygnaliści (ang. whistleblowers) to osoby, które decydują się dokonać takiego zgłoszenia, często narażając się przy tym na represje, co wywołuje potrzebę zapewnienia im odpowiedniej ochrony prawnej.

Słowo „sygnalista” jest próbą oddania sensu angielskiego terminu whistleblower (whistle – gwizdek, blow – dmuchać). Chodzi tu zatem o osoby, które informują o nielegalnych lub nieuczciwych zachowaniach dla dobra publicznego lub organizacji, w której pracują.