NSA oddala skargę kasacyjną B.W. Nie istnieje związek przyczynowy, który uzasadniałby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

W przypadku pobierania emerytury przez osobę ubiegającą się o świadczenie pielęgnacyjne, wymogiem jego przyznania jest skuteczne zawieszenie wypłaty emerytury do dnia 31 grudnia 2023 r. Brak zawieszenia tego świadczenia przed terminem eliminuje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących przed 2024 r.

Postępowanie w sprawie nienależnie pobranego świadczenia jest dwuetapowe: wymaga wydania dwóch odrębnych decyzji administracyjnych dotyczących uznania świadczenia za nienależne oraz jego zwrotu. Ostateczna decyzja uznająca świadczenie za nienależne nie podlega dalszej ocenie przy decyzji o zwrocie.

Decyzja o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia podlega wydaniu po uprzednim ustaleniu, że świadczenie zostało nienależnie pobrane; oba etapy wymagają odrębnych decyzji administracyjnych. Ostateczna decyzja o uznaniu świadczenia za nienależne wiąże postępowanie dotyczące jego zwrotu.

Bezczynność lub przewlekłość działania organu stanowią „błąd organu”, co uprawnia do nienaliczania odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty nienależnie pobranego świadczenia.

Postępowanie administracyjne w zakresie nienależnie pobranych świadczeń musi być dwufazowe: najpierw decyzja o uznaniu świadczenia za nienależne, następnie decyzja o zwrocie. Zasadność skargi kasacyjnej wskazuje na konieczność przestrzegania tego rozdzielenia zgodnie z art. 92 ustawy o wspieraniu rodziny.

Ostatecznie, Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, podtrzymując decyzję o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Stwierdzono, że opieka nad niepełnosprawną matką nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia przez skarżącą, co wyklucza przyznanie świadczenia na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Przy ocenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego decydujące znaczenie ma związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością stałej opieki nad osobą niepełnosprawną, przy czym obowiązek alimentacyjny innych osób nie wyklucza prawa do świadczenia.

Wobec nierezygnacji do 31 grudnia 2023 r. ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach nie powstało. Skarga kasacyjna jest oddalona. (art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym)

Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie sprawującej opiekę, która posiada prawo do emerytury i nie zawiesiła jego pobierania przed 31 grudnia 2023 r., mimo prawidłowego i kompletnego wniosku złożonego przed ww. datą, jeśli warunki świadczenia nie zostały w pełni spełnione przed zmianą przepisów.

Dla uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest wykazanie związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Istnienie tego związku musi być potwierdzone decyzjami administracyjnymi dotyczących zasiłków dla opiekuna oraz świadczeń pielęgnacyjnych.

NSA wskazuje, że przyznanie świadczenia wychowawczego osobie faktycznie opiekującej się dzieckiem nie powinno być warunkowane wystąpieniem z wnioskiem o przysposobienie dziecka, jeśli prowadzi to do dyskryminacji i jest sprzeczne z zasadą ochrony interesów dziecka.