Jakim ubezpieczeniom podlega osoba prowadząca niepubliczne przedszkole

Za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. osobę prowadzącą publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół na podstawie przepisów o systemie oświaty (art. 8 ust. 6 pkt 5 ustawy systemowej oraz art. 5 pkt 21 ustawy zdrowotnej). Natomiast art. 3 pkt 1 ustawy o systemie oświaty stanowi, że przez pojęcie "szkoła" rozumie się również m.in. przedszkole.

UWAGA!

Przepisy o systemie oświaty pojęciem szkoły niepublicznej definiują również niepubliczne przedszkole.

Zasady podlegania ubezpieczeniom

Osoba fizyczna prowadząca niepubliczne przedszkole z tytułu tej działalności podlega ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu na takich samych zasadach jak inni przedsiębiorcy. Podlega zatem obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu (art. 6 ust. 1 pkt 5 oraz art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 4 ustawy systemowej). Objęta jest również obowiązkowo ubezpieczeniem zdrowotnym (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy zdrowotnej). Natomiast ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne (art. 11 ust. 2 ustawy systemowej). Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne nie może być niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek (art. 18 ust. 8 ustawy systemowej), tj. w 2015 r. 2375,40 zł. Natomiast składkę na ubezpieczenie zdrowotne należy opłacać od podstawy wymiaru nie niższej niż 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale poprzedniego roku, włącznie z wypłatami z zysku (art. 81 ust. 2 ustawy zdrowotnej). W 2015 r. jest to kwota 3104,57 zł.

Brak możliwości opłacania niższych składek

Bardzo istotna dla osób rozpoczynających pozarolniczą działalność - prowadzenie niepublicznego przedszkola - jest niemożność opłacania składek na zasadach preferencyjnych, przewidzianych dla początkujących przedsiębiorców w art. 18a ustawy systemowej. Możliwość opłacania niższych składek od podstawy obniżonej do 30% minimalnego wynagrodzenia została zarezerwowana wyłącznie dla osób prowadzących działalność gospodarczą. Tymczasem prowadzenie niepublicznego przedszkola nie jest taką działalnością (art. 83a ust. 1 ustawy o systemie oświaty). Jednocześnie przepisy stanowią, że działalność oświatowa może być podejmowana na zasadach określonych w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej (art. 83a ust. 2 ustawy o systemie oświaty). Na ten temat wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z 22 marca 2012 r. (II FSK 1811/10, niepubl.) stwierdził, że:

Działalność prowadzona w formie szkoły, placówki lub zespołu szkół niepublicznych nie jest działalnością gospodarczą nawet wtedy, gdy spełnia przesłanki uznania jej za taką działalność w świetle art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o działalności gospodarczej. Pojęcie szkoły należy rozumieć zgodnie z art. 3 pkt 1 w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o systemie oświaty tzn. szkołą jest: przedszkole, szkoła podstawowa oraz gimnazjum i szkoła ponadgimnazjalna.

Skoro prowadzenie niepublicznego przedszkola nie stanowi działalności gospodarczej (nawet jeżeli jest prowadzone w ramach wpisu do ewidencji działalności gospodarczej), to nie daje możliwości skorzystania z preferencyjnych zasad oskładkowania.

Przykład

Anna M. uzyskała wpis w ewidencji szkół i placówek niepublicznych. Podlega zatem ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność. Jest zobowiązana opłacać składki na ubezpieczenia społeczne od zadeklarowanej podstawy wymiaru, nie niższej niż 2375,40 zł. Mimo że jest to pierwsza działalność pozarolnicza prowadzona przez Annę M., nie ma ona możliwości opłacania składek od podstawy obniżonej do 525 zł (30% minimalnego wynagrodzenia). Taką możliwość przepisy przewidują tylko dla przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą. Za taką nie jest uznawana działalność prowadzona przez Annę M.

Zbieg dwóch rodzajów działalności

Jeżeli osoba prowadząca działalność gospodarczą (na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej) rozpoczęła dodatkowo prowadzenie pozarolniczej działalności w formie przedszkola, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym tylko z jednego rodzaju działalności (art. 9 ust. 3 ustawy systemowej). Może zatem wybrać sobie tytuł do ubezpieczeń. Natomiast składka na ubezpieczenie zdrowotne jest należna odrębnie od każdego rodzaju działalności (art. 82 ust. 3 ustawy zdrowotnej). Przy czym rodzajem działalności w rozumieniu ustawy zdrowotnej jest tylko pozarolnicza działalność gospodarcza (art. 82 ust. 5 pkt 9 ustawy zdrowotnej). Ustawa zdrowotna wśród rodzajów działalności nie wymienia odrębnie działalności polegającej na prowadzeniu niepublicznego przedszkola na podstawie przepisów o systemie oświaty. W związku z tym osoba prowadząca działalność gospodarczą oraz jednocześnie niepubliczne przedszkole opłaca tylko jedną składkę zdrowotną - z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

Zbieg działalności z etatem

Jeżeli właściciel niepublicznego przedszkola podlega ubezpieczeniu z tytułu umowy o pracę, zachodzi zbieg tytułów do ubezpieczeń (etat i działalność). Osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami z kilku tytułów podlegają tym ubezpieczeniom obowiązkowo tylko ze stosunku pracy, pod warunkiem że wynagrodzenie w przeliczeniu na okres miesiąca nie będzie niższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę, czyli 1750 zł (art. 9 ust. 1 i ust. 1a ustawy systemowej). Natomiast składka zdrowotna będzie opłacana ze stosunku pracy i z działalności (art. 82 ust. 1 ustawy zdrowotnej).

Przykład

Barbara S. jest zatrudniona na część etatu jako nauczyciel w niepublicznej szkole podstawowej z miesięcznym wynagrodzeniem w kwocie 2000 zł. Jednocześnie od 1 września 2015 r. rozpocznie prowadzenie niepublicznego przedszkola. W tej sytuacji będzie objęta obowiązkowo ubezpieczeniami społecznymi i ubezpieczeniem zdrowotnym z umowy o pracę. Natomiast z tytułu działalności, począwszy od 1 września 2015 r., będzie podlegać tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu.

UWAGA!

Wynagrodzenie osoby prowadzącej niepubliczne przedszkole, z tytułu pełnienia w nim funkcji dyrektora, sfinansowane z dotacji, nie podlega oskładkowaniu.

Inna sytuacja wystąpi wówczas, gdy osoba prowadząca niepubliczne przedszkole będzie jednocześnie jego dyrektorem, a wynagrodzenie, które uzyskuje z tytułu pełnienia tej funkcji, pochodzi z publicznej dotacji. Niepubliczne przedszkola otrzymują dotacje z budżetu gminy, z których finansowane jest m.in. wynagrodzenie osoby fizycznej prowadzącej taką placówkę, jeżeli pełni w niej funkcję dyrektora (art. 90 ust. 3d pkt 1a ustawy o systemie oświaty). W takim przypadku od wynagrodzenia wypłacanego dyrektorowi przedszkola nie ma obowiązku opłacania składek ZUS.

Składki na ubezpieczenia są wówczas opłacane tylko w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności. Konsekwentnie potwierdzają to indywidualne interpretacje ZUS.

Interpretacja indywidualna ZUS z 7 maja 2015 r. (znak DI 100000/43/500/2015)

Analogiczne stanowisko przedstawił ZUS, Oddział w Lublinie, w interpretacji indywidualnej z 21 stycznia 2015 r. (znak: DI/200000/43/1530/2014).

Podstawa prawna:

● art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 8 ust. 6 pkt 5, art. 9 ust. 1 i ust. 1a, ust. 2, ust. 3, art. 11 ust. 2, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 4, art. 18 ust. 8, art. 18a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - j.t. Dz.U. z 2015 r., poz. 121; ost.zm. Dz.U. z 2015 r., poz. 1066

● art. 5 pkt 21, art. 66 ust. 1 pkt 1c, art. 81 ust. 1 i ust. 2, art. 82 ust. 3 i ust. 5 pkt 9 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - j.t. Dz.U. z 2015 r., poz. 581

● art. 3 pkt 1, art. 83a, art. 90 ust. 1 i ust. 3d pkt 1a ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty - j.t. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572; ost.zm. Dz.U. z 2015 r., poz. 1045

Małgorzata Kozłowska

 autorka licznych publikacji z zakresu składkowego, od 10 lat zajmuje się prawem ubezpieczeń społecznych, radca prawny, były wieloletni pracownik ZUS