Czy zlecenie wykonywane na rzecz własnego pracodawcy w trakcie urlopu rodzicielskiego podlega oskładkowaniu

PROBLEM

RADA

Państwa pracownica będzie nadal podlegać ubezpieczeniom społecznym z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego. Natomiast podmiot, z którym zawarła umowę zlecenia, powinien rozliczyć za nią składkę na ubezpieczenie zdrowotne jak za zleceniobiorcę, na zasadach ogólnych. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że zlecenie jest wykonywane na rzecz pracodawcy. Szczegóły w uzasadnieniu.

UZASADNIENIE

Wykonywanie zlecenia w trakcie pobierania zasiłku macierzyńskiego (wypłacanego również w czasie urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego bądź urlopu rodzicielskiego) powoduje jedynie obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy zdrowotnej). Zleceniobiorca może w tym czasie przystąpić, na własny wniosek, do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych (jeżeli zdecyduje się na przystąpienie do nich, musi być też zgłoszony do obowiązkowego ubezpieczenia wypadkowego).

UWAGA!

Tytułem do ubezpieczeń w trakcie urlopu rodzicielskiego jest pobieranie zasiłku macierzyńskiego, a nie bycie pracownikiem.

W tym przypadku nie ma znaczenia, że umowa zlecenia jest wykonywana na rzecz własnego pracodawcy. W okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego tytuł do ubezpieczeń, jakim jest stosunek pracy, ulega zawieszeniu. W jego miejsce wchodzi tytuł związany z pobieraniem zasiłku macierzyńskiego. Oznacza to, że skoro umowa o pracę nie jest już tytułem do ubezpieczeń, umowa zlecenia wykonywana na rzecz pracodawcy staje się zwykłą umową, a pracownik ją wykonujący zwykłym zleceniobiorcą. Zatem od przychodów z tej umowy wykonywanej w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego należy opłacać jedynie obowiązkową składkę zdrowotną.

PRZYKŁAD

Tomasz B. przebywając na urlopie ojcowskim otrzymał propozycję pracy na podstawie umowy o świadczenie usług. Od wypłaty za tę umowę zleceniodawca rozliczy tylko składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Tomasz B. nie wyraził chęci przystąpienia do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych.

Według przepisów o ubezpieczeniach społecznych definicja pracownika jest rozszerzona. Pracownikiem jest również osoba wykonująca na rzecz swojego pracodawcy pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o świadczenie usług bądź umowy o dzieło. Przychody z takiej umowy należy uwzględniać w podstawie wymiaru składek pracownika i rozliczać od nich składki w dokumentach ubezpieczeniowych z pracowniczym kodem tytułu ubezpieczenia 01 10 xx. Zasada ta nie ma jednak zastosowania w okresie, w którym osoba pobiera zasiłek macierzyński albo przebywa na urlopie wychowawczym. Oznacza to, że osoba taka do celów ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego przestaje być pracownikiem. W związku z tym składki z umowy zlecenia zawartej z podmiotem innym niż pracodawca powinny być rozliczone przez ten podmiot (czyli zleceniodawcę), a nie przez pracodawcę. Składki na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu pobierania zasiłku są za nią finansowane z budżetu państwa, a rozlicza je podmiot wypłacający zasiłek - ZUS bądź pracodawca (jeśli ma prawo do wypłaty zasiłków). Osoba pobierająca zasiłek macierzyński nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Kto jest płatnikiem rozliczającym składki przy zbiegu tytułów do ubezpieczeń

PRZYKŁAD

Joanna P. w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego wypłacanego w trakcie urlopu rodzicielskiego zawarła ze spółką cywilną umowę o świadczenie usług z wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie 1500 zł. Umowę tę wykonuje od 1 grudnia 2014 r. na rzecz swojego pracodawcy - spółki z o.o. Zgłoszenia do ubezpieczeń na druku ZUS ZZA powinna dokonać spółka cywilna w następujący sposób:

W grudniu 2014 r. Joanna P. otrzymała pierwszą wypłatę z umowy. Spółka cywilna powinna rozliczyć ją w raporcie ZUS RZA, wykazując w podstawie kwotę 1500 zł, a składkę w wysokości 135 zł (1500 x 9%).

PODSTAWA PRAWNA:

● art. 6 ust. 1 pkt 4, pkt 19, art. 8 ust. 2a, art. 9 ust. 1c, art. 18 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 1442; ost.zm. Dz.U. z 2014 r., poz. 1161

● art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 81 ust. 1, ust. 6 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - j.t. Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027; ost.zm. Dz.U. z 2014 r., poz. 1491

● załączniki nr 3, 12, 13, 15 i 18 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 23 października 2009 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz innych dokumentów - Dz.U. Nr 186, poz. 1444; ost.zm. Dz.U. z 2013 r., poz. 1101

Andrzej Okułowicz

ekspert i praktyk, prawnik, od 14 lat zajmujący się prawem ubezpieczeń społecznych